Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R.W., reprezentowany przez pełnomocnika, zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 5.989 zł, z uwagi na prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. Skarżący oświadczył, że ma pozajmowane konta bankowe, w związku z tym ma ograniczoną możliwość zarobkowania.
Z oświadczeń skarżącego wynika ponadto, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci. Do swojego majątku zaliczył nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (hipoteka przymusowa w wysokości 2.300.300 na poczet egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w O.). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Zaległości podatkowe skarżącego wynoszą ok. 40.000 zł.
Pismem z 26 lutego 2014 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej, m.in.: udokumentowania wysokości dochodów skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w tym żony skarżącego, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący z przyczyn obiektywnych nie może udokumentować wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę oraz nadesłać wyciągów z jej rachunków bankowych, bowiem nie pozostaje w związku małżeńskim. Partnerka skarżącego nie jest stroną w niniejszym postępowaniu i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Skarżący i jego partnerka życiowa nie posiadają majątku wspólnego. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że aktualnie skarżący i jego dzieci pozostają na utrzymaniu dalszych członków rodziny. Skarżący w istocie bowiem nie posiada środków pozwalających na utrzymanie. Przychody z bieżącej działalności gospodarczej konsumowane są w całości przez koszty tejże działalności.
Do pisma załączono wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT-7, wyciąg z rachunku bankowego w [...] oraz stan rachunku w [...], oświadczenie skarżącego o korzystaniu z pomocy w utrzymaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Przepis art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej - "P.p.s.a.") stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinien zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową. Niewątpliwie przy tym zwiększonej staranności procesowej można wymagać od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, którego aktywność i inicjatywa w gromadzeniu materiału dowodowego powinna polegać co najmniej na próbie dostarczenia tych dokumentów, o które wyraźnie wzywano.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona, wykonując wezwanie w sposób wybiórczy. Zignorowano w szczególności tę część wezwania, która dotyczyła osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (konkubiny skarżącego). Nie wskazano i udokumentowano zwłaszcza wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów. Zauważyć trzeba, że fakt, iż "partnerka życiowa" skarżącego nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego oraz nie ma w stosunku do skarżącego obowiązku alimentacyjnego nie oznacza, że skarżący nie jest obowiązany do wskazania jej sytuacji finansowej.
Podkreślić należy, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557).
Skoro bowiem skarżący pozostaje we wspólnocie rodzinnej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Uwaga ta w analizowanym stanie faktycznym dotyczy konkubiny skarżącego.
Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11 wskazując, że w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 P.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy (...), należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a.
Skarżący, w powyższym zakresie wezwanie Sądu zignorował, tłumacząc, że jego "partnerka życiowa" nie jest jego żoną, tym samym nie może udokumentować sytuacji finansowej żony – której de facto nie ma. Skarżący pominął okoliczność, że w pierwszym punkcie wezwania z 26 lutego 2014 r. mowa jest nie tylko o żonie skarżącego, ale o wszystkich osobach prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto, na etapie wezwania o dodatkowe dokumenty, jeżeli wnioskodawca sam tego wyraźnie nie wskaże, Sąd może się jedynie domyślać, czy osoba prowadząca ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe jest jego żoną, konkubiną, czy jest lub nie jest jednocześnie matką jego dzieci. Oczywistym jest, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący obowiązany był do przestawienia i udokumentowania sytuacji finansowej wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe – w rozpoznawanej sprawie swojej "partnerki życiowej". W tym zakresie niezasadna jest argumentacja, że skoro Sąd wzywał o dokumenty dotyczące żony, a skarżący nie postaje w związku małżeńskim, to w tym zakresie nie musi odpowiadać na wezwanie.
Należy równie zauważyć, ze skarżący, rzetelnie nie wykonał wezwania również w części dotyczącej nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Nadesłane wydruki nie dokumentują bowiem żadnych operacji gospodarczych, których skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niewątpliwie dokonuje.
Skarżący nie przedstawił również zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny, oświadczając jedynie, że w utrzymaniu pomagają mu krewni.
W związku z powyższym zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków przez wszystkie osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.