Uzasadnienie
Pismem z 29 września 2026 r. T. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciwy od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 sierpnia 2026 r. nr [...], [...] oraz [...], którymi to organ odwoławczy uchylił w całości decyzje Burmistrza [...] z 20 maja 2026 r. odpowiednio nr [...], [...] oraz [...] w przedmiocie zasiłku celowego, przekazując ww. sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W treści pisma skarżący wniósł jednocześnie o przywrócenie terminów do wniesienia sprzeciwów od wyszczególnionych wyżej decyzji. W treści wniosku skarżący wskazał, że decyzje objęte sprzeciwami otrzymał 8 września 2026 r. za pośrednictwem systemu e-Doręczenia. Uchybienie terminowi nie było następstwem rezygnacji z ochrony sądowej ani świadomego zaniechania. Strona działała samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika, a równolegle - już po doręczeniu decyzji SKO - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przystąpił do wykonywania rozstrzygnięć i do ponownego prowadzenia spraw.
Skarżący stwierdził, że sekwencja zdarzeń była dla niego myląca, gdyż organ pierwszej instancji niezwłocznie podjął dalsze czynności i wezwał do aktywnego udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu. Skarżący wskazał, że przy jednoczesnym prowadzeniu kilku powiązanych postępowań, otrzymaniu trzech rozstrzygnięć jednego dnia i podjęciu przez MOPS czynności jeszcze przed upływem terminu, jako osoba bez wykształcenia prawniczego nie rozpoznał w porę, że niezależnie od ponownego postępowania przed MOPS może osobno zakwestionować przed sądem administracyjnym same decyzje kasacyjne SKO. Uchybienie terminowi nastąpiło zatem w warunkach równoległych i nakładających się czynności procesowych, a nie wskutek obojętności wobec postępowań.
Postanowieniem z 20 października 2026 r. wydanym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) Sąd połączył sprawy z ww. sprzeciwów w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. III SA/Po 975/26.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwów jest niezasadny.
W myśl art. 64c § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Z kolei stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Elementy formalne wniosku o przywrócenie terminu wyszczególniono w art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. W myśl pierwszego z powołanych przepisów, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko łączne spełnienie tych przesłanek skutkuje przywróceniem terminu do dokonania czynności, której uchybiono w związku z upływem terminu.
W kontrolowanym postępowaniu skarżący złożył formalny wniosek o przywrócenie terminu. Jak wynika z treści wniosku, został on złożony z dochowaniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 87 § 1 P.p.s.a., wraz z jednoczesnym dokonaniem zaległej czynności w postaci złożenia sprzeciwów od decyzji kasatoryjnych organu odwoławczego.
W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił natomiast okoliczności braku winy w uchybieniu terminu. Każda z decyzji doręczonych skarżącemu zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia środka odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany przez pryzmat wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak kataklizmy, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą i wykazanie tych sytuacji w sposób przekonywujący (por. w szczególności postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2024 r. I OZ 239/24, dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Opisane w treści wniosku okoliczności, w świetle materiałów znajdujących się w aktach spraw, obciążają samego skarżącego, a tym samym nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu do wniesienia sprzeciwów. Lektura pouczeń załączonych do zaskarżonych decyzji nie wymaga wykształcenia prawniczego ani posiadania profesjonalnego pełnomocnika. Również podjęcie przez organ I instancji czynności w postępowaniach stanowi konsekwencję rozstrzygnięć wydanych przez Kolegium w opisanych powyżej sprawach. Z tego względu niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego, że ponowne prowadzenie postępowań przez organ I instancji mogło wydać się dla strony działaniem mylącym.
Sąd wskazuje ubocznie, że złożenie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem strony postępowania. Skutkiem wydanych przez Kolegium decyzji będzie ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie przez organ I instancji.
W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że argumentacja zawarta we wniosku nie daje podstaw do przywrócenia uchybionych terminów.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwów, o czym orzeczono jak w punktach 1-3 postanowienia. Jednocześnie, z opisanych powyżej względów Sąd doszedł do przekonania, że strona złożyła sprzeciwy od ww. decyzji Kolegium z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 64c § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność ta jest bezskuteczna. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił sprzeciwy jak w punkcie 4-6 postanowienia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.