Uzasadnienie
W dniu 9 stycznia 2008 roku A. D., zam. w S. na Os. [...] zwrócił się do Urzędu Miasta w S. z wnioskiem w wymeldowanie jego syna A. D., z uwagi na fakt, iż od roku 2004 nie przebywa w mieszkaniu pod wyżej wskazanym adresem.
W dniu 14 stycznia 2008 roku organ meldunkowy wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, w toku którego przesłuchano w charakterze świadków A. i A. D. A. D. zeznał, iż jego syn nie mieszka w miejscu zameldowania od lipca 2004 roku, w mieszkaniu nie ma jego rzeczy, do mieszkania nie przychodzi, zerwał wszelkie kontakty z rodziną i mieszkaniem.
Z kolei przesłuchany A. D. zeznał, iż w roku 2004 został umieszczony w Domu Dziecka, a od sierpnia 2005 przebywa w mieszkaniu chronionym w K. Nie podjął próby powrotu do mieszkania, gdyż stosunki z ojcem są napięte, ojciec znęcał się nad nim psychicznie przez 16 lat a powrót do mieszkania uważa za niemożliwy wyłącznie z powodu konfliktu z ojcem. Ojciec nie podjął żadnej próby nawiązania z nim kontaktu, wymienił zamki w drzwiach i uczyni wszystko, aby mu uniemożliwić powrót do spornego mieszkania.
Decyzją z dnia 08 lipca 2008 roku Burmistrz Miasta S. odmówił wymeldowania A. D. z lokalu nr [...] na Os. [...] w S. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w lipcu 2004 roku na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. VIII Rnsm z dnia 16 czerwca 2004r. A. D. umieszczony został w placówce opiekuńczo-wychowawczej w trybie natychmiastowym i zabezpieczającym. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, iż w marcu 2004 roku Sąd Rejonowy ograniczył A. D. władzę rodzicielską nad małoletnim A. D. Umieszczenie w placówce opiekuńczo-wychowawczej nastąpiło na skutek narastającego konfliktu pomiędzy ojcem i synem, w tym także kierowania gróźb karalnych względem siebie. Dalsze przebywanie w domu zagrażało jego bezpieczeństwu i nie stwarzało odpowiednich warunków rozwoju. Już po umieszczeniu syna w placówce A. D. wymienił zamki w drzwiach.
Organ I instancji podniósł w uzasadnieniu, iż pobyt A. D. w mieszkaniu chronionym nie ma charakteru pobytu stałego, będzie mógł w nim przebywać jedynie czasowo do nie dłużej niż do 25 roku życia. Zdaniem organu, jego domem rodzinnym jest nadal mieszkanie w S., do którego posiada nadal tytuł prawny. Organ podkreślił rozbieżność stanowisk stron konfliktu odnośnie możliwości wspólnego zamieszkiwania.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik A. D. Podniósł on, iż A. D. nie przebywa w spornym mieszkaniu a nadto, co jest bezsporne, przebywać razem nie mogą. Podkreślił, iż przesłanki ingerencji władzy w życie dorosłego już człowieka nie mogą trwać wiecznie, a A. D. może poprzez pracę sam zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] podtrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił w niej ustalenia faktyczne organu I instancji i podkreślił, iż A. D. nie opuścił mieszkania dobrowolnie i nie ma zamiaru przebywania w innym miejscu. Organ zauważył niekonsekwencję uczestnika odnośnie możliwości zamieszkania w spornym mieszkaniu, ale zaznaczył też, że w przypadku spełnienia przez ojca pewnych warunków i zmiany jego postawy mógłby w nim zamieszkać. Wojewoda [...] marginalnie też zauważył, iż trwający konflikt strony winny załatwić pomiędzy sobą w innym trybie niż postępowanie meldunkowe.
Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył pełnomocnik A. D. W skardze podniósł, iż organ II instancji błędnie przyjął, iż wzajemne roszczenia i pretensje stron a w szczególności roszczenia 21 letniego syna Skarżącego unicestwiają obowiązek meldunkowy przeoczając fakt, iż dorosły już uczestnik postępowania może sam zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe. W efekcie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji II instancyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst. jedn. Dz. U z 2006r Nr 139,poz 993 ze zm.), zgodnie z którym organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby,która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Pobyt stały w lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust.1 w zw. z art.6 ust.1 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art.15 ust.2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organu, iż opuszczenie przez A. D. mieszkania w Cz. w roku 2004 na skutek orzeczenia Sądu Rodzinnego nie miało charakteru dobrowolnego. Także jego pobyt po uzyskaniu pełnoletniości w mieszkaniu chronionym nie miał charakteru dobrowolnego w sensie wyboru miejsca zamieszkania. System prawa jest systemem spójnym i zupełnym, zatem należy w ramach stosowania prawa uwzględniać normy płynące także z innych gałęzi prawa i innych ustaw niż objęte niniejszym postępowaniem. Otóż zgodnie z treścią art.53 ust 1 Ustawy z dnia 12 marca 2004r. – O pomocy społecznej (Dz. U Nr 64 poz.593 ze zm.) – osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej rodzinę zastępczą, całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, uchodźcy, może być przyznany pobyt w mieszkaniu chronionym.
Punkt 3 tegoż przepisu stanowi-mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującej osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną.
Poza sporem jest fakt, iż A. D. uzyskał prawo pobytu w mieszkaniu chronionym na podstawie decyzji administracyjnej jako osoba opuszczająca całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą. Tym samym uznany został za osobę, która potrzebuje pomocy w przygotowaniu do prowadzenia samodzielnego życia.
I której należy zastąpić pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione jest obok usług opiekuńczych w ośrodku wsparcia i usług opiekuńczo-wychowawczych w rodzinnym domu pomocy, instytucjonalną odmianą usług opiekuńczo-wychowawczych wyodrębnionych ze względu na miejsce ich świadczenia – mieszkanie chronione. (Ł.Borkowski, R.Krajewski, S.Szymański, Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, str.94). Z założenia ustawodawcy wynika, iż mieszkanie chronione to świadczenie adresowane do osób nieprzygotowanych do prowadzenia samodzielnego życia w społeczeństwie na własny rachunek, przy pomocy własnych umiejętności i z wykorzystaniem własnej tylko zaradności życiowej. Brak samodzielności może być spowodowany przyczyną naturalną, taką jak wiek młodzieńczy osoby opuszczającej zakład dla nieletnich albo tez przyczyną nienaturalna taka jak niepełnosprawność. Brak samodzielności polega na oczywistej perspektywie braku jakichkolwiek widoków na samodzielne zaradzenie własnym sprawom i samodzielne zapewnianie nieodzownych potrzeb bytowych.
Oprócz celu usamodzielniania życiowego w przyszłości i spowodowania uniezależnienia od jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, celem mieszkania chronionego jest również zastąpienie osobie instytucjonalnego wsparcia, jakie dotychczas miała w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej zapewniającej całodobową opiekę. Pobyt w mieszkaniu chronionym, poprzez ograniczenie dostępu osób z zewnątrz ma mobilizować i dopingować zainteresowanego do twórczego, samodzielnego poszukiwania sposobów gospodarowania własnymi umiejętnościami, lokowania ich w otaczającym środowisku, zwiększania zdolności do samodzielnego radzenia sobie, wypracowania umiejętności gospodarowania czasem oraz dokonywania podziału zadań życiowych na nieodzowne, doniosłe i wreszcie- fakultatywne. (Komentarz do ustawy o pomocy społecznej - W.Maciejko, P.Zaborniak_Lexis NeXis, W-wa 2008rok).
Z istoty tej formy pomocy publicznej wynika jej czasowy charakter, tymczasowość ta prowadzić ma jedynie do wyboru określonych form działania, w tym wyboru miejsca stałego zamieszkania. Dopóki jednak uczestnik postępowania w mieszkaniu tym przebywa, dopóty nie sposób ocenić czy i gdzie znajdować się będzie jego centrum życiowe po opuszczeniu tej placówki. Jest rzeczą oczywistą, że placówka ta miejsca tego nie stanowi i z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa stanowić nie może. Uczestnik zna swoją sytuację z punktu widzenia osoby opuszczającej placówkę oświatowo-wychowawczą oraz status mieszkania chronionego. Z informacji uzyskanej od Dyrektora Ośrodka Wspomagania Rodziny (k.24 akt administracyjnych) A. D. w mieszkaniu chronionym mógł przebywać do 31 sierpnia 2008 roku. Organy obu instancji orzekały więc w dacie, gdy uczestnik postępowania nadal w mieszkaniu tym przebywał i nadal podlegał świadczeniom przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej.
Opuszczenie lokalu jako przesłanka wymeldowania oznacza nie tylko fizyczne nieprzebywanie w danym lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Poza sporem jest fakt, iż A. D. w miejscu, w którym przebywa czasowo nie może stworzyć ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednocześnie nie sposób też uznać, iż swoją postawą dowiódł zamiaru zerwania związków z lokalem, w którym był zameldowany. Zakres postępowania sądowoadministracyjnego nie pozwala na ocenę sytuacji, w bliżej nieokreślonej przyszłości, która na pewno będzie skutkowała brakiem woli zamieszkania w nim.
Sąd oceniając legalność decyzji administracyjnej zobligowany jest uwzględniać i zestawić regulacje materialnoprawne leżące u podstaw stosunku prawnego z podłożem faktycznym, a więc stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania. Skoro decyzja organu II instancji wydana została w dniu 29 sierpnia 2008 roku, a A. D. w dacie jej wydania uprawniony był do przebywania w mieszkaniu chronionym to tym samym stan faktyczny na dzień wydania decyzji nie dawał podstaw do zastosowania art.15 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Jakkolwiek przyznać należy rację Skarżącemu, iż zachowania podjęte przez uczestnika postępowania nie dają podstaw do tego, by jednoznacznie ocenić wolę jego przebywania w spornym mieszkaniu, to zarówno te twierdzenia, jak i stanowisko organów w tym zakresie należy uznać za przedwczesne.
Wobec powyższego Sąd, na podstaw art.151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153,poz.1270 ze zmianami) oddalił skargę.
/-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska
JMd