Uzasadnienie
Skarżący R. P., w prawem przewidzianej formie, ponownie wystąpił z żądaniem przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 105 akt sądowych).
Pierwotne żądanie przyznania prawa pomocy zostało już prawomocnie rozstrzygnięte (k. 33-36, k. 44-47, k. 59-62 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 roku o sygn. akt II GZ 668/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Wnioskodawcy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odmowie przyznania prawa pomocy (k. 59-62 akt sądowych).
W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się merytorycznie do żądania wnioskodawcy, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że oświadczenie majątkowe skarżącego ogranicza się do ogólnikowych i nie popartych żadnymi dowodami twierdzeń o niekorzystnej sytuacji finansowej. Informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy, a także informacje przekazane w trybie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny żądań skarżącego oraz stwierdzenie czy istnieją w stosunku do niego przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Natomiast Wnioskodawca, w uzasadnieniu kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ponownie powołał ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, na które wskazywał już w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 20 akt sądowych).
Pismem z dnia 14 czerwca 2016 roku Skarżący został ponownie zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego (k.111-112 akt sądowych). Wezwanie nie zostało wykonane (k. 114 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 roku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu orzekł o umorzeniu postępowania wywołanego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy pochodzącym od R. P. (k.116-118 akt sądowych).
Wnioskodawca skorzystał z prawa do wniesienia sprzeciwu i wniósł o uchylenie postanowienia referendarza sądowego w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie strony skarżącej.
W sprzeciwie zawarte zostało kolejne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz kolejne żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a nadto wniosek o wyłączenie referendarza sądowego z powodu wątpliwości, co do jego bezstronności.
W uzasadnienie żądania przyznania prawa pomocy w całości Skarżący wskazał, że jego sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła – wzrosło jego zadłużenie, miał zawał serca, cierpi na ciężki fizyczny i psychiczny rozstrój zdrowia. Wskazał, że nie ma środków na życie i leczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 roku.
Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie - art. 260 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658).
Występując ponownie z żądaniem przyznania prawa pomocy Skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych. Wnioskodawca nie wykonał także kolejnego wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego.
Uznać zatem należy, że Skarżący ma świadomość tego, że kolejnemu żądaniu w zakresie tzw. prawa ubogich nie towarzyszy niezbędny element wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mianowicie oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz oświadczenie osoby fizycznej o jej stanie rodzinnym.
Wskazać przy tym należy, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, co wynika z art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które wspiera tożsama argumentacja, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście nadal niezrealizowanego wezwania do uzupełnienie oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym.
Brak odpowiedzi na ponowione wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się Wnioskodawcy od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego.
W konsekwencji Sąd uznał, że złożenie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy pierwotnym wniosku o prawo pomocy, a nadto brak wykonania ponowionego wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, ma ten skutek, że zbędne jest przeprowadzenie oraz przedstawienie merytorycznej oceny, co do przesłanek warunkujących uprawnienie strony do otrzymania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje wezwań do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o spełnieniu przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w także w zakresie ewentualnego pogorszenia się sytuacji majątkowej strony postępowania, której wcześniej już odmówiono przyznania prawa pomocy.
Mają na uwadze żądanie przyznania prawa pomocy zawarte w sprzeciwie od orzeczenia referendarz sądowego wyjaśnić należy, że w tym zakresie nie przesłano Skarżącemu kolejnego formularza wniosku o przyznanie praw pomocy, gdyż aktualnej sytuacji procesowej nie mamy do czynienia z tzw. ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Sprzeciw od orzeczenia referendarz sądowego zawierający kolejne żądanie przyznania prawa pomocy ma ten skutek prawny, że modyfikuje (ogranicza lub rozszerza) zakres żądania wniosku o prawo pomocy lub uzupełnia argumentację dotyczącą faktycznych podstaw zasadności już zgłoszonych żądań.
Niniejsze postanowienie zostało wydane w celu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 04 czerwca 2016 roku i jest skuteczne od daty złożenia wniosku pierwotnego, a zatem obejmuje swym zakresem także kolejne żądanie, modyfikację żądań, dokonaną przed datą wydania przez Sąd niniejszego orzeczenia.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, żądanie z zakresu przyznania prawa pomocy zawarte w sprzeciwie nie aktualizowało obowiązku sądu w zakresie przesłania stronie kolejnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ponowienie w sprzeciwie żądania przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony w odpowiedzi na pierwotny oraz ponowny wniosek o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy w toku rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia (sprzeciwu).
Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje wezwań do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych objętych orzeczeniem sądowym, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. Zatem, w ocenie Sądu, treść sprzeciwu nie wnosi nic nowego w zakresie podstaw faktycznych dotyczących zasadności rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy, a przez to nie stanowi o aktualizacji konieczności zastosowania art. 255 w związku z art. 165 P.p.s.a. oraz nie może prowadzić do uwzględnienia żądania przyznania prawa pomocy choćby w części.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.