Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2013 r Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją o nr [...] ustalił M. T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
W dniu 8 sierpnia 2013 roku M. T. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
W dniu [...] sierpnia 2013 r Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem o Nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności doręczona została skutecznie w dniu 18 lipca 2013r., a zatem odwołanie winno być wniesione do dnia 1 sierpnia 2013. Tymczasem będący przedmiotem odwołania środek odwoławczy wpłynął do organu dopiero 8 sierpnia 2013 roku.
Od powyższego postanowienia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniesiono w niej, że naruszenie przepisów 15 Kpa, 43 Kpa, 129 Kpa, 134 Kpa, 7 Kpa w zw. z art.77 Kpa i 80 Kpa.
Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2014, o sygn. III SA/Po 1427/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. T. Sąd jako prawidłowe ocenił działania organu administracji i w konsekwencji przyjęcie, że decyzja doręczona została prawidłowo, a organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych celem ustalenia, czy decyzja doręczona została prawidłowo.
Po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i w następstwie złożonego wraz z uzupełnionym odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu, w dniu 16 października 2014r. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji wydał będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie postanowienie o nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że okoliczności podane przez M. T. jako uzasadniające opóźnienie w złożeniu środka odwoławczego nie skutkują przyjęciem, że nastąpiły nadzwyczajne okoliczności umożliwiające przywrócenie terminu. Wskazano w decyzji, że zaniedbanie osoby, która podjęła się dostarczenia pisma nie może być uznane za usprawiedliwioną przeszkodę do dokonania czynności w wyznaczonym terminie.
M. T. skorzystał z prawa złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W skardze zarzucił organom naruszenie art. 15 Kpa, 7 Kpa i 77 Kpa oraz 107 § 3 w zw. z art.126 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie w decyzji przyczyn, dla których organ nie dał wiary stanowisku skarżącego o niedoręczeniu przesyłki w terminie, zarzucono także lakoniczne uargumentowanie stanowiska organu. Skarżący podkreślił, że organ sugerując wątpliwości co do okoliczności przekazania przez dorosłego domownika przesyłki nie wyjaśnił, dlaczego owe niedoręczenie uznał za "rzekome". Dalej Skarżący wykazał, że uprawdopodobnił powody niedoręczenia decyzji, a organ obawia się rozpatrzenia odwołania, bowiem decyzja o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności wydana została z naruszeniem przepisów prawa.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i odniósł się do zarzutu związanego z rzekomym niedoręczeniem przesyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem rozważań sądu w niniejszej sprawie była ocena legalności postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w/w organu.
W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że skoro punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Aby bowiem złożyć taki wniosek, termin musi być uchybiony. Pierwszeństwo zatem winno mieć rozstrzygnięcie w postaci postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. W niniejszym postępowaniu, wniosek o przywrócenie terminu poprzedzony został nawet prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. Stan niedochowania terminu był więc stanem, który wystąpił obiektywnie, ale negatywne skutki jakie wywołał winny być rozpatrzone w postępowaniu o przywrócenie terminu.
Kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania administracyjnego została uregulowana w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. DzU. z 2013r., poz. 267). Zgodnie z art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przedmiotową prośbę należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 Kpa). Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 Kpa). Przywrócenie terminu do jej złożenia jest niedopuszczalne, a w myśl art. 59 § 2 Kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z treści tych unormowań wynika, że przywrócenie terminu następuje jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną przesłanki przewidziane w Kodeksie, a mianowicie: wnioskodawca uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, po drugie - wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, po trzecie - musi być on wniesiony w terminie 7 dni, po czwarte - wraz z wniesieniem wniosku o jego przywrócenie należy dopełnić czynności, dla której termin był ustanowiony. Dopiero łączne spełnienie wymienionych przesłanek może dać podstawę właściwemu organowi do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Przystępując do rozpoznania wniosku organ winien więc w pierwszej kolejności ocenić wymogi formalne określone w art. 58 § 2 Kpa. Tymczasem z zaskarżonego postanowienia nie wynika wprost, czy w ocenie organu odmowa przywrócenia terminu była następstwem uznania, że strona nie dochowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wyrazem tych wątpliwości jest zarzut skargi, że poprzez wytłuszczenie i podkreślenie przesłanki związanej z zachowaniem 7- dniowego terminu organ zdaje się sugerować, że skarżący również temu terminowi uchybił. Powyższe również wymaga jednoznacznego, sprecyzowanego, a przede wszystkim należycie uzasadnionego stanowiska organu. Argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogą konwalidować uchybień procesowych, zwłaszcza zaś jego należytego uzasadnienia. Z postanowienia nie wynika także, czy uznano, że strona wraz z wnioskiem złożyła odwołanie.
Wprawdzie w załącznik do wniosku z dnia 8 sierpnia 2014 zawiera "uzupełnione odwołanie", ale brak go w aktach sprawy, a organ nie odniósł się do kwestii, czy owo "uzupełnione odwołanie" spełnia wymóg z art. 58 § 2 Kpa. Obie te kwestie pozostały poza kontrolą organu.
W odniesieniu do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu podkreślić należy, że strona nie jest zobowiązana udowodnić braku własnej winy, lecz jedynie uprawdopodobnić. Ustawodawca nie określa w sposób precyzyjny co należy pod pojęciem uprawdopodobnienia rozumieć i pozostawia to ocenie organu w zakresie konkretnej sprawy. Ale ocena ta nie może polegać, jak w niniejszej sprawie jedynie na przywołaniu linii orzeczniczej sądów administracyjnych, bez odniesienia się do konkretnych okoliczności wskazanych przez wnioskującego. Taka ocena jest niepełna, skoro strona nadal nie wie, czy i dlaczego sytuacja, która uniemożliwiła zachowanie terminu nie została przez organ oceniona. Wyrazem tego są tożsame argumenty skargi i wniosku z akcentem na niekonsekwencję organu co do oceny przekazania pisma przez synową skarżącemu. Nie ustosunkowanie się do wniosków dowodowych spowodowało, że strona załączyła do skargi oświadczenie osoby, której przesłuchania się domagała, oczekując, że zostanie ono ocenione w świetle zaistniałego stanu faktycznego.
Rację ma skarżący podnosząc w skardze, że argumenty związane z przywróceniem terminu polegające tylko na założeniu skuteczności doręczenia są niewystarczające dla oceny zawinienia strony w uchybieniu terminu. Rację ma też wskazując w tym zakresie niekonsekwencję organu. Skoro decyzja została uznana za skutecznie doręczoną, to wnikliwej ocenie winna podlegać wiedza strony o jej istnieniu. Tymczasem organ w uzasadnieniu wskazał, że "zaniedbanie synowej, która rzekomo nie przekazała żalącemu przesyłki w terminie, a także wzmożone prace w gospodarstwie nie mogą być uznane za usprawiedliwiona przeszkodę do dokonania czynności w wyznaczonym terminie". Ale owo twierdzenie poparte zostało argumentem ze zdania poprzedzającego, że nie mogą być uznane za usprawiedliwione "mając na uwadze powołaną linię orzecznictwa". Nie są to w ocenie sądu wystarczające i jednoznaczne argumenty dla przyjęcia braku winy, przy czym przy przyjęciu, że synowa decyzji nie dostarczyła "rzekomo" wymaganym było ustosunkowanie się do zachowania staranności przez skarżącego, czego w ogóle w zaskarżonym postanowieniu zabrakło.
Podkreślić w tym miejscu należy, że artykuł 43 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiera domniemanie, że odbierający przesyłkę przekazał ją adresatowi w tej samej dacie, w której odebrał przesyłkę. Domniemanie to ma charakter domniemania wzruszalnego. Strona może zatem wykazywać, że domownik nie przekazał jej przesyłki lub przekazał ją w innej dacie niż data odbioru. Jeżeli przekazanie przesyłki w innej dacie nie jest przez adresata zawinione, okoliczność taka może uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania czynności. Ocena taka bądź odmowa podważenia zawartego w cytowanym przepisie domniemania winny być jednak poprzedzoną pełną i wnikliwą analizą przez organ prowadzący postępowanie.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a szczególności art. 58 § 1 Kpa, 7, 77 i 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponowne badając sprawę organ raz jeszcze podda ocenie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu poprzedzając ją w pierwszej kolejności oceną zachowania wymogów formalnych zawartych w art.58 § 2 Kpa.
Uwzględniając powyższe sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 1101 ze zm.), o wykonalności postanowienia na podstawie jej art. 152, a o kosztach na podstawie art. 200.