Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2013 r. ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc że ze względu na sytuację osobistą i majątkową skarżącej oraz jej rodziny, wszystkie istotne dla sprawy okoliczności oraz wadliwość zaskarżonej decyzji, jej wykonanie rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), sąd może na wniosek strony skarżącej wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Z powyższego przepisu wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego, uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu. Aby nastąpiła ocena Sądu, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona powinna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne, ewentualnie winna uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie.
W niniejszej sprawie strona, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczyła się do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, powołując się faktycznie jedynie na sytuację osobistą i majątkową własną oraz jej rodziny. Powołanie się bowiem na "wszystkie istotne dla sprawy okoliczności" jest na tyle ogólnikowe i nieprecyzyjne, że uniemożliwia Sądowi ocenę w tym zakresie. Natomiast podnoszona przez skarżącą "wadliwość zaskarżonej decyzji" w ogóle nie mogła być brana pod uwagę w aspekcie możliwości zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ oznaczałoby to niedopuszczalne na tym etapie postępowania wkroczenie w ocenę merytoryczną zaskarżonej decyzji.
Odnośnie natomiast do podniesionej przez skarżącą sytuacji osobistej i majątkowej należy wskazać, że skarżąca nie sprecyzowała, w czym konkretnie upatruje ryzyko wystąpienia znacznej szkody. Należy zaś wyjaśnić, że samo pogorszenie się sytuacji życiowej skarżącej i jej rodziny wskutek ewentualnego wyegzekwowania należności wynikającej z zaskarżonej decyzji nie jest równoznaczne z niebezpieczeństwem wystąpienia znacznej szkody jako warunku zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. Niejako naturalnym następstwem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe jest pewna dolegliwość finansowa, pogorszenie się sytuacji materialnej adresata tejże decyzji, względnie jego rodziny, które jednak zasadniczo jest odwracalne.
Natomiast dla zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu - jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - chodzi o niebezpieczeństwo wystąpienia takiej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w szczególności w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Tego rodzaju okoliczności w niniejszej sprawie nie zostały natomiast podniesione i uprawdopodobnione przez skarżącą. Tymczasem należy podkreślić, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. został tak skonstruowany, iż ciężar wykazania, że okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową.
Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji będzie powodować znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., sygn. akt II FZ 460/10, Legalis). Natomiast brak dostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy, w szczególności wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego dokumentów, Sąd ustalił, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł do wypłaty miesięcznie, która wystarcza na pokrywanie określonych przez skarżącą bieżących wydatków w gospodarstwie domowym. Jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca wskazała przy tym syna i wnuczkę, którzy jednak są osobami pełnoletnimi (wnuczka otrzymuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie). Istotnym zabezpieczeniem finansowym skarżącej przed dolegliwością ewentualnej egzekucji są natomiast otrzymane przez skarżącą udziały w spadku (w niniejszej sprawie – o wartości przyjętej przez organy podatkowe [...] zł, natomiast w sprawie III SA/Po 15/14 –[...] zł). W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że ewentualne wyegzekwowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji – [...] zł (także przy uwzględnieniu kwoty zobowiązania – [...] zł w sprawie o sygn akt III SA/Po 15/14), może spowodować znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki.
Należy przy tym podkreślić, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi wyegzekwowane nienależnie kwoty będą podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, będącymi swoistą formą odszkodowania, co również świadczy o odwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.