Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Karny, wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 roku, uznał M. M. za winnego kierowania pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości i na podstawie art. 42 §2 Kodeksu karnego orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym: według kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres czterech lat oraz według kategorii B na okres jednego roku. Sąd zaliczył na okres orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 23 września 2014 roku. Wyrok uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2014 roku.
Starosta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku, cofnął M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami:
- - kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres od dnia 23 września 2014 roku do dnia 23 września 2018 roku,
- - kategorii B na okres od dnia 23 września 2014 roku do dnia 23 września 2015 roku.
Pismem z dnia 24 września 2015 roku M. M. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie cofniętego uprawnienia w zakresie kategorii B i wydania wtórnika prawa jazdy dla tej kategorii.
Do wniosku załączone zostało orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, T oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Starosta [...], decyzją z dnia [...] października 2015 roku (nr [...]), odmówił wnioskodawcy wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Organ wyjaśnił, że powołany przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Zatem osoba wobec, której sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A, nie może ubiegać się o wydanie prawa jazdy kategorii B w czasie obowiązywania orzeczonego zakazu. Ustawowy zakaz dotyczy nie tylko wydawania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z zakazu sądowego prowadzenia pojazdów określonej kategorii.
Starosta [...] wyjaśnił, że w istocie z wyroku karnego wynika dla strony zakaz bezpośredni prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, BE, C, CE, D, DE, a pośrednio – poprzez obowiązującą organ administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami również zakaz wydania prawa jazdy, do których prowadzenia pojazdów wymagana jest kategoria "B".
Organ stwierdził, że decyzja nie modyfikuje w żaden sposób orzeczonego środka karnego, lecz konkretyzuje jedynie treść zakazu obowiązującego wobec wnioskodawcy z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Decyzja uwzględnia jedynie dolegliwości będące skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego. Starosta jest zobligowany do niewydawania wnioskodawcy prawa jazdy kategorii "B".
Wnioskodawca skorzystał z prawa do odwołania i zażądał uchylenia decyzji organu I instancji oraz orzeczenia zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W odwołaniu powołując się na postanowienie SN z dnia 26 lutego 2014 roku o sygn. akt I KZP 29/13 wskazano, że interpretacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie może prowadzić do sytuacji, w której środek karny będzie istotnie modyfikowany. W takiej sytuacji orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, bo surowsza dolegliwość byłaby automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość skutków wyznaczona w ustawie będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu.
Dokonując wykładni systemowej przepisów nie można tracić z pola widzenia, że prawomocny skazujący wyrok sądu powszechnego wiąże na mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie tylko sądy administracyjne, ale także organy administracji publicznej, które ustalają stan faktyczny rozpoznawanej sprawy administracyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty [...] o odmowie wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, że ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami do treści przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami dodano treść "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy" a także " o przywrócenie uprawnienia w tym zakresie".
Po zmianie zakaz określony w przepisie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami obejmuje już nie tylko osoby, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy, ale także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz osoby, które domagają się przywrócenia uprawnień w zakresie określonej kategorii, czyli osoby, które stosowne uprawnienia już posiadały. Ustawa o zmianie ustawy o kierujących pojazdami znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu jej wejścia w życie, czyli po dniu 25 października 2014 roku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobowiązany jest przestrzegać zasady praworządności (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) i co do zasady obowiązany jest stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w tym dniu. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2013 roku o sygn. akt I OSK 15/12 organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że organ administracji publicznej jest uprawniony do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa oraz do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718).
Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, a ponadto bez naruszenia przepisów postępowania przyjęły ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowały prawo materialne.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B w sytuacji, gdy wobec skarżącego obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, BE, C, CE, D, DE orzeczony wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 roku przez Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Karny. W celu wykonania tego wyroku Starosta [...] cofnął [...] uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres do dnia 23 września 2018 roku.
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. 2015 poz. 155 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014, poz. 970) oraz obowiązującym od dnia 25 października 2014 roku. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 3 powołanej ustawy zmieniającej, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje przepis art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu znowelizowanym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a ponadto orzeczenie zostało wydane i stało się prawomocne już po wejściu w życie znowelizowanego przepisu.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Natomiast przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Oznacza to zatem, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A pozbawia prawa do uzyskania kategorii praw jazdy B. Nie ma przy tym znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów.
Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu.
Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii AM, A1, A2 lub A nie może być zarówno wydane, jak również zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienia w zakresie kategorii B. Powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu.
Celem racjonalnego ustawodawcy było bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno zaś wyobrazić sobie, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A mógł prowadzić pojazd lub zespół pojazdów określonych w art. art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami.
Nie budzi zaś wątpliwości, że ewentualne prowadzenie pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t lub zespołu pojazdów o masie całkowitej nie przekraczającej 4250 kg w stanie nietrzeźwości mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie motocykla. Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych służy ww. przepis.
Prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych.
W świetle powyższego nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami.
Organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu uznając, że ma on zastosowanie również do skarżącego, który posiadał wcześniej prawo jazdy kategorii B. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A, a także kategorii o którą się ubiegał, czyli kategorii B. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut odwołujący się do przepisów art. 7, art. 10 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. 1997r., N78, poz. 483 ze zm.).
Zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest przyjęcie, że aby poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji rozszerzył treść wyroku Sądu Rejonowego w [...]. Z punktu III wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T. Jednakże orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutek administracyjnoprawny - w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A - gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie tych kategorii prawa jazdy także na uprawnienia do prowadzenia pojazdów na kategorii B, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 roku o sygn. akt I OSK 678/14).
Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż organ administracji w rozważanym przypadku nie rozszerza zakresu zakazu orzeczonego w wyroku sądu karnego.
Wyrok ten wywarł określone normatywne skutki w sferze prawa administracyjnego. Uprawnienie przyznane organowi administracji w postaci odmowy wydania prawa jazdy w innych kategoriach prawa jazdy nie powoduje ingerencji w treść samego wyroku. Decyzja organów administracji konkretyzuje obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Tym samym stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718), skarga podlegała oddaleniu.
Zdanie Odrębne
sędziego Mirelli Ławniczak
Zdanie odrębne dotyczy wykładni i praktyki stosowania prawa materialnego wskazanego jako podstawa prawna dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy administracyjnej, czyli art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz.U. 2015 poz. 155 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014, poz. 970).
Przepis art. 12 ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, dotyczył wydania uprawnień do kierowania pojazdami tzw. wyższych kategorii osobom, które ich nie posiadały. Ustawodawca określał dodatkowe konsekwencje administracyjnoprawne dla prawomocnie orzeczonego środka karnego poza zakresem objętym wyrokiem sądu karnego. W konsekwencji zakaz wydania prawa jazdy dotyczył tylko takich kategorii uprawnień, które pozostawały poza rozpoznaniem i poza orzekaniem sądu karnego, a w konsekwencji także poza zakresem prawomocnie orzeczonego środka karnego.
Aktualnie, po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, zakaz wydania uprawnień tzw. kategorii wyższych należy stosować także w sprawach administracyjnych dotyczących zwrotu prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnień.
Na tle wskazanej zmiany przepisów ujawnił się problem czy zakaz wydania uprawnień tzw. kategorii wyższych nadal pozostaje aktualny tylko w tych sytuacjach, które pozostawały poza zakresem rozpoznania i orzekania sądu karnego, a także poza zakresem prawomocnie orzeczonego środka karnego, czy też może on dotyczyć przypadków, gdy sąd w prawomocnym wyroku karnym określił zarówno okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych tzw. kategorii wyższych, jak i okres zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla tych kategorii uprawnień, które warunkują zakaz wydania prawa jazdy do kierowania pojazdami tzw. kategorii wyższych.
W świetle aktualnej treści art. 12 ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, także wówczas, gdy ubiega się ona o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
- 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
- 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
- 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Zgodnie z treścią przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, wobec której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Odmowa wydania prawa jazdy pozostaje aktualna w okresie i zakresie obowiązywania zakazu sądowego.
Analiza art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wskazuje, że organ sprawujący nadzór nad kierującymi pojazdami (art. 96 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) jest związany treścią wyroku sądu karnego (treścią orzeczonego środka karnego). Tak, co do czasu obowiązywania zakazu, jak i zakresu jego obowiązywania, we wszystkich działaniach obejmujących wydanie prawa jazdy wobec osoby, co do której orzeczony został środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Określając zakres związania organu treścią wyroku karnego ustawodawca posłużył się znakiem koniunkcji, co oznacza, że brak możliwości wydania prawa jazdy uwarunkowany jest czasem, na który został orzeczony środek karny, jak i zakresem orzeczonego środka karnego.
Związanie starosty wyrokiem sądu karnego wyraża w szczególności art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że organ nadzoru nad kierującymi pojazdami wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień w zakresie kategorii wskazanych w wyroku karnym oraz na okres wskazany w wyroku karnym.
Tak też się stało w kontrolowanej sprawie.
Z powyższych względów uznaję, że decyzja o cofnięciu uprawnień jest ustawowo przewidzianą formą działania organu administracji publicznej, która konsumuje skutki naruszenia norm prawa karnego skonkretyzowane wyrokiem orzekającym środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przyjmuję więc, że kwestia dolegliwości środka karnego określonego wyrokiem sądu karnego zostaje wyczerpana przy załatwianiu sprawy administracyjnej o cofnięciu uprawnień.
Dolegliwości konkretnego środka karnego konsumuje ta decyzja o cofnięciu uprawnień, która została wydana w celu realizacji orzeczenia sądu karnego, którym ten środek został orzeczony.
Jeżeli w odniesieniu do konkretnej osoby została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, to z chwilą wydania takiej decyzji podstawę prawną dla braku możności wydania prawa jazdy stanowi już art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Od chwili wydania tego w/w aktu administracyjnego brak możliwości wydania prawa jazdy pozostaje aktualny w okresie i zakresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Adresat takiej decyzji korzysta z ochrony prawnej określonej w art. 16 §1 i §2 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 23 ze zm.).
Z treści art. 12 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie wynika, że starosta, jako organ nadzoru nad kierującymi, ma obowiązek wydać decyzję o przywróceniu uprawnień po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Jedną z takich przyczyn niewątpliwie jest częściowe lub całkowite ustanie/wygaśnięcie prawomocnie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Uznaję zatem, że osoba wobec, której całkowicie lub częściowo wygasł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych skonsumowany w decyzji o cofnięciu uprawnień, korzysta z ochrony praw nabytych, a tym samym może ubiegać się o przywrócenie prawa jazdy w zakresie kategorii, co do których decyzja o cofnięciu uprawnień przestała już obowiązywać.
Wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie wskazuje ("przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się"), że zakres i okres zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, który został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, wiąże organ nadzoru nad kierującymi pojazdami także na etapie załatwiania innych spraw administracyjnych niż cofnięcie uprawnień.
W mojej ocenie literalne brzmienie art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o kierujących pojazdami nie daje podstaw do formułowania twierdzenia o tym, że o treści decyzji dotyczącej nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami lub o korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii, organ administracji publicznej rozstrzyga bez poszanowania dla zakresu i okresu środków karnych orzeczonych prawomocnie przez sąd.
Uznaję jednocześnie, że decyzja o cofnięciu uprawnień wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami nie wyczerpuje wszystkich kwestii, które zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego, a które są istotne z administracyjnoprawnego punktu widzenia dla sprawowania nadzoru nad kierowcą w zakresie spełniania wymagań określonych dla uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem (w rozumieniu art. 96 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). Poza granicami sprawy administracyjnej dotyczącej cofnięcia uprawnień pozostają kwestie, które ukształtowane zostały jako odrębne sprawy administracyjne załatwiane innymi decyzjami wydawanymi przez organ nadzoru nad kierującymi pojazdami.
Administracyjnoprawną reakcję państwa w stosunku do osoby, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu określają przepisy art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami. Wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie oraz wydanie decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne staje się aktualne w stosunku do osoby, co do której upłynął okres lub zakres cofnięcia uprawnień oznaczony decyzją o cofnięciu uprawnień wydaną w celu wykonania orzeczonego prawomocnym wyrokiem środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Taka reakcja administracyjnoprawna jest wystarczająca dla oceny spełniania wymagań do uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem w stosunku do osoby, co do której prawomocnym wyrokiem karnym stwierdzono, że kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Nie podzielam praktyki stosowania art. 12 ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, która in genere przyjmuje, iż wskazane przepisy należy rozumieć w ten sposób, że decyzja administracyjna wydawana na ich podstawie jest decyzją związaną, która jedynie poświadcza, zaistniałe z mocy prawa, dodatkowe administracyjnoprawne skutki przypisane do prawomocnego wyroku orzekającego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
W mojej ocenie taka wykładnia i praktyka stosowania w/w przepisów w sprawach o zwrot prawa jazdy oraz w sprawach o przywrócenie uprawnień w zakresie kategorii, które były objęte prawomocnie orzeczonym środkiem karnym, a następnie decyzją o cofnięciu uprawnień, narusza przepisy art. 16 §1 i §2 i art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, a także pozostaje w kolizji z wyrokiem sądu karnego, co do zakresu lub okresu środka karnego stanowiącego postawę cofnięcia uprawnień.
Podzielam stanowisko, że celem art. 12 ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 12 ust.1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami jest eliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, bo prowadzą pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości.
Uznaję jednak, że w zakresie zastosowania w/w przepisu pozostają tylko te sytuacje, które dotyczą wydania, zwrotu lub przywrócenia uprawnień tzw. kategorii wyższych, co do których sąd nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, czyli sąd nie wypowiedział się poprzez prawomocne orzeczenie środka zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie tzw. kategorii wyższych. Dotyczyć to będzie sytuacji, gdy uprawnienia tzw. kategorii wyższych pozostawały poza zakresem rozpoznania i orzekania sądu karnego (pierwotne wydanie uprawnień) lub były one objęte zakresem rozpoznania i orzekania sądu karnego, ale sąd nie orzekł prawomocnego zakazu prowadzenia pojazdów tych kategorii.
Przy tak wyznaczonym zakresie zastosowania art. 12 ust. 2 pkt 1-3 w związku z art. 12 ust. pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wykluczona zostaje sytuacja kumulacji dolegliwości prawnych ponad te prawomocnie określone wyrokiem sądu na gruncie prawa karnego, które następnie jako wiążące zostały skonsumowane na gruncie administracyjnoprawnym poprzez wydawanie decyzji o cofnięciu uprawnień. W tak wyznaczonym obszarze (sferze nie objętej zakresem prawomocnie orzeczonego środka karnego, a tym samym ostatecznej i prawomocnej decyzji o cofnięciu uprawnień), aktualne pozostaje ustawowe określenie dolegliwości prawa administracyjnego obejmujących zakaz wydania, zwrotu lub przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi tzw. kategorii wyższych.
W takim obszarze zastosowanie dodatkowych środków administracyjnoprawnych nie koliduje z regułą związania organu administracji publicznej wyrokiem sądu karnego, co do zakresu i okresu orzeczonego prawomocnie środka karnego. Zaproponowana wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o kierujących pojazdami nie koliduje także z zasadą praw nabytych wynikającą z decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień, w tym także decyzji, której legalność potwierdzona została wyrokiem sądu administracyjnego.
Z powyższych względów uznaję, że przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 nie znajdował zastosowania w okolicznościach kontrolowanej sprawy administracyjnej.