Uzasadnienie
29 lipca 2026 r. R. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 czerwca 2026 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
24 sierpnia 2026 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego z 19 sierpnia 2026 r., w którym podał, załączając odpis skrócony aktu zgonu, że skarżący zmarł w 9 sierpnia 2026 r. Wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Pismem z 1 września 2026 r. o umorzenie postępowania, w związku ze śmiercią skarżącego, wniósł także organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 124 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie natomiast do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją wydaną, m.in. w oparciu o art. 28 art. i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek. Decyzja została wydana po rozważeniu stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego do uiszczenia należności. Okoliczności sprawy nie dotyczą zatem interesu prawnego innych osób.
Z tego względu zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego, a wydawana decyzja oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego.
Prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym) jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 622 ze zm.) w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. (por. m.in. wyrok NSA w Warszawie z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1216/99, Opublikowano: ONSA 2001/3/133). Odrębną natomiast kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako dłużnicy, mogą domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia, w szczególności w powołaniu na swój własny (a nie spadkodawcy) ważny interes (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Po 1069/02, LEX nr 558095).
W konsekwencji skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczył wyłącznie uprawnienia skarżącego do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego, to postępowanie sądowoadministracyjne nie podlegało zawieszeniu, lecz umorzeniu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.
ds