Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 13

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 5 sierpnia 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 386/26

nieprawomocnyRozstrzygnięcie: za stronąTekst u wydawcy: CBOSA

Metryka

Sąd
Dnia 5 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III
Skład
Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia WSA Anna Dębowska
Sędzia WSA Małgorzata Kowalska
Rozpoznanie
w dniu 5 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym
Sprawa
sprawy ze skargi J. B. i A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2026 roku Nr SKO.4100.45-46.2026 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Andrespol z 24 lutego 2026 roku, nr RK.7140.24.2025; 2/ zasądza solidarnie na rzecz J. B. i A. B. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]

Uzasadnienie

Postanowieniem z 24 lutego 2026 r. Wójt Gminy [...] (dalej: Wójt albo organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: k.p.a., odmówił J. B. i A. B. (dalej: skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie określonej jako "wznowienie postępowania i stwierdzenie wygaśnięcia podstaw najmu" lokalu z mieszkaniowego zasobu Gminy [...].

Rozstrzygnięcie to zostało wydane na skutek pisma skarżących z 17 grudnia 2025 r. W piśmie tym skarżący zakwestionowali prawidłowość zakwalifikowania osoby trzeciej do najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Zarzucili, że osoba ta nie spełniała przewidzianego w przepisach miejscowych warunku stałego zamieszkiwania na terenie gminy przez co najmniej pięć lat, posiadała lokal w Wielkiej Brytanii, a następnie nabyła prawa majątkowe w drodze spadku. Oczekiwali sprawdzenia prawidłowości działania gminy oraz usunięcia skutków, które w ich ocenie wynikały z wadliwej kwalifikacji najemcy. Oczekiwany przez siebie rezultat określili jako "wznowienie postępowania" i "stwierdzenie wygaśnięcia podstaw najmu", powołując art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Pismem z 19 stycznia 2026 r. Wójt poinformował skarżących, że po zawarciu umowy najmu powstaje stosunek cywilnoprawny, który nie podlega nadzwyczajnym trybom przewidzianym w k.p.a. W odpowiedzi skarżący, w piśmie z 29 stycznia 2026 r., zażądali wydania formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie ich wystąpienia, zapowiadając wniesienie skargi na bezczynność. Następnie Wójt wydał opisane wyżej postanowienie z 24 lutego 2026 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie istnieje podstawa do prowadzenia postępowania administracyjnego. Wskazał, że umowa najmu lokalu komunalnego ma charakter cywilnoprawny, a skarżący nie są stronami tej umowy ani nie wykazali indywidualnego interesu prawnego w żądaniu ingerencji w istniejący stosunek najmu. Zdaniem Wójta stanowiło to uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.

Skarżący wnieśli zażalenie. Podnieśli, że zawarcie umowy najmu poprzedza publicznoprawny etap kwalifikowania osoby do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy. W ich ocenie etap ten powinien podlegać kontroli pod względem zgodności z ustawą i uchwałą Rady Gminy [...]. Zarzucili, że organ nie zbadał spełnienia przez najemcę warunków wymaganych do przyznania lokalu, a zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. przed przeprowadzeniem jakichkolwiek czynności wyjaśniających było przedwczesne. Powoływali się także na swój status członków wspólnoty samorządowej i wynikające z niego zainteresowanie prawidłowym gospodarowaniem mieszkaniowym zasobem gminy.

Postanowieniem z 14 kwietnia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: Kolegium albo organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Kolegium podzieliło stanowisko, że nie istnieje norma prawa materialnego pozwalająca organowi administracji wyeliminować zawartą umowę najmu w drodze decyzji administracyjnej. Uznało również, że członkostwo we wspólnocie samorządowej i zainteresowanie sposobem gospodarowania majątkiem gminy nie tworzą indywidualnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Kolegium dostrzegło, że odmowa wznowienia postępowania powinna co do zasady następować na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., nie zaś art. 61a § 1 k.p.a. Oceniło jednak, że zastosowanie przez Wójta niewłaściwej podstawy prawnej nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ oba przepisy prowadziłyby do odmowy otwarcia dalszego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego nie było potrzeby badania, czy osoba, z którą zawarto umowę najmu, spełniała kryteria określone w przepisach miejscowych.

Skarżący zaskarżyli postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnieśli o uchylenie postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyli, że przed zawarciem umowy gmina prowadzi publicznoprawną procedurę weryfikacji wniosku mieszkaniowego, a kontrola prawidłowości tej procedury nie może zostać wyłączona wyłącznie z powodu późniejszego zawarcia umowy najmu. Zarzucili organom naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 28, art. 61a § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie przedmiotu sprawy, ich interesu prawnego oraz okoliczności dotyczących kwalifikacji najemcy. Podtrzymali twierdzenia o niespełnieniu warunku pięcioletniego zamieszkiwania w gminie, posiadaniu przez najemcę lokalu za granicą oraz późniejszym nabyciu praw majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wskazało, że skarżący w istocie zmierzają do zakończenia stosunku najmu, który ma charakter cywilnoprawny, nie wykazali przy tym własnego interesu prawnego, a brak sprawy administracyjnej stanowi oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Zaskarżone postanowienie podlega zatem kontroli sądu administracyjnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, ponieważ jej przedmiotem jest postanowienie, na które służyło zażalenie. Podstawę prawną stanowiły art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu w niniejszej sprawie dotyczyła więc legalności odmowy wszczęcia postępowania, nie zaś zgodności z prawem przyznania lokalu osobie trzeciej ani zasadności dalszego trwania zawartej z nią umowy najmu.

Zasadnicza wada postępowania administracyjnego wystąpiła przed oceną, czy w sprawie znajdowały zastosowanie art. 61a § 1, art. 149 § 3 albo art. 162 k.p.a. Organy nie ustaliły bowiem, czego w istocie domagali się skarżący i jaki był rzeczywisty przedmiot ich pisma z 17 grudnia 2025 r. Związały się natomiast nazwami instytucji prawnych użytymi przez skarżących, a następnie odmówiły wszczęcia postępowania dlatego, że instytucje te nie odpowiadały ustalonemu przez organy cywilnoprawnemu charakterowi stosunku najmu.

Takie postępowanie nie odpowiada zasadom rozpoznawania podań w postępowaniu administracyjnym. Z art. 61 § 1 i art. 63 § 2 k.p.a. wynika, że żądanie strony wyznacza przedmiot i granice postępowania. Nie oznacza to jednak związania organu tytułem pisma, wskazaną w nim podstawą prawną albo nazwą instytucji procesowej. O rodzaju pisma rozstrzygają przede wszystkim jego treść oraz rezultat, który wnoszący zamierza osiągnąć. Jeżeli treść i cel wystąpienia nie są dostatecznie jasne, organ powinien podjąć czynności służące ustaleniu rzeczywistej woli wnoszącego, udzielić mu niezbędnych informacji o prawnych konsekwencjach możliwych kwalifikacji i umożliwić sprecyzowanie żądania. Obowiązek ten wynika z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że w postępowaniu wszczynanym na wniosek tylko strona określa przedmiot żądania, lecz w razie wątpliwości organ ma obowiązek doprowadzić do jego sprecyzowania. Nie może ani dowolnie zastąpić żądania innym, ani obciążyć strony skutkami błędnej kwalifikacji prawnej pisma. Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z 11 czerwca 1990 r., I SA 367/90 (ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47), wskazał, że żądanie wszczęcia postępowania określa jego przedmiot, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu. Stanowisko to zostało następnie podtrzymane między innymi w wyrokach NSA z 5 lipca 1999 r., IV SA 1632/96, i z 14 grudnia 2018 r., II FSK 2105/18, oraz w wyroku WSA w Łodzi z 10 lipca 2019 r., II SA/Łd 207/19. W ostatnim z wymienionych orzeczeń podkreślono, że gdy żądanie jest zredagowane w sposób niedostatecznie zrozumiały albo budzący wątpliwości, obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony wynika z zasad ustanowionych w art. 7-9 k.p.a.

Stanowisko to jest widoczne również w najnowszym orzecznictwie. Przykładowo, w wyroku WSA w Gdańsku z 11 marca 2025 r., I SA/Gd 1048/24 przypomniano, że o charakterze pisma decyduje jego treść, nie zaś tytuł lub nazwa, a organ ma obowiązek nadać mu bieg zgodny z rzeczywistą intencją strony. Jednocześnie ostateczna decyzja, jaki charakter ma mieć pismo, należy do strony. Jeżeli zamiar wnoszącego nie jest jednoznaczny, organ powinien go wyjaśnić przy zachowaniu obowiązków informacyjnych z art. 7-9 k.p.a., zamiast samodzielnie i arbitralnie wybierać tryb prowadzący do negatywnego rozstrzygnięcia.

Zasada ta ma szczególne znaczenie w odniesieniu do osób działających bez profesjonalnego pełnomocnika. Strona nie ma obowiązku znać właściwej podstawy prawnej ani posługiwać się terminologią procesową z precyzją wymaganą od organu. Użycie określeń "wznowienie postępowania" i "stwierdzenie wygaśnięcia podstaw najmu" nie zwalniało zatem organu z odczytania intencji pisma. Nie było rolą Wójta wykazanie skarżącym, że nieprawidłowo nazwali oczekiwany środek ochrony, i zakończenie sprawy wyłącznie na tej podstawie. Rolą organu było ustalenie, jakiego działania skarżący oczekiwali, przedstawienie im prawnych konsekwencji możliwych kwalifikacji, umożliwienie jednoznacznego sprecyzowania żądania i dopiero następnie nadanie pismu właściwego biegu.

W rozpoznawanej sprawie rozbieżność między nazwą żądania a opisanym przez skarżących celem była widoczna już w chwili wniesienia pisma. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. może dotyczyć sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Stwierdzenie wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 k.p.a. również odnosi się do decyzji administracyjnej. Tymczasem skarżący nie wskazali decyzji, której miałyby dotyczyć te tryby. Z treści ich pisma wynikało natomiast, że kwestionują zgodność z prawem zakwalifikowania osoby trzeciej do najmu lokalu oraz domagają się sprawdzenia, czy przed zawarciem umowy spełniała ona kryteria wynikające z przepisów miejscowych. Sama sprzeczność między nazwą instytucji a opisanym celem wykluczała przyjęcie, że treść żądania była oczywista i nie wymagała wyjaśnienia.

Organy trafnie zauważyły, że ani kwalifikacja do najmu, ani umowa najmu lokalu komunalnego nie są decyzją administracyjną podlegającą wznowieniu na podstawie art. 145 k.p.a. lub stwierdzeniu wygaśnięcia na podstawie art. 162 k.p.a. Zawarcie umowy najmu rozpoczyna cywilnoprawny etap udzielania pomocy mieszkaniowej. Ewentualne wypowiedzenie umowy należy do wynajmującego i może nastąpić wyłącznie na zasadach określonych w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725 ze zm.). Skarżący nie mogą w postępowaniu administracyjnym domagać się wydania decyzji powodującej ustanie cudzej umowy najmu.

Prawidłowość tego wniosku nie oznacza jednak, że wystąpienie skarżących nie mogło uzyskać żadnego biegu w sferze działania administracji publicznej. Postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę obejmuje dwa etapy o odmiennym charakterze. W pierwszym etapie następuje ocena spełnienia kryteriów określonych w ustawie i uchwale rady gminy, zakwalifikowanie osoby do udzielenia pomocy mieszkaniowej oraz skierowanie jej do zawarcia umowy. Etap ten ma charakter publicznoprawny. Dopiero kolejny etap, obejmujący zawarcie i wykonywanie umowy najmu, ma charakter cywilnoprawny.

Rozróżnienie to zostało podkreślone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 90). NSA przyjął, że odmowa zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Akt kwalifikacyjny nie jest decyzją administracyjną, lecz może podlegać bezpośredniej kontroli sądu administracyjnego jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej. W zależności od formy i autora konkretnego aktu w orzecznictwie rozważana może być również kwalifikacja z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ustalenie właściwej podstawy wymaga jednak poznania aktu, który zakończył etap kwalifikacji, jego treści, formy i autora.

W sprawie istniał ponadto lokalny mechanizm rozpatrywania zastrzeżeń, którego organy w ogóle nie uwzględniły. Zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów zasady wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. W wykonaniu tego obowiązku Rada Gminy [...] w § 14 ust. 1 zasad wynajmowania lokali, stanowiących załącznik do uchwały nr XLVIII/405/22 z 24 stycznia 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2022 r. poz. 826), w brzmieniu nadanym uchwałą nr L/411/22 z 28 lutego 2022 r., powierzyła społeczną kontrolę rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem Komisji Mieszkaniowej. Stosownie do § 14 ust. 2 pkt 3 zasad do zadań Komisji należy "rozpatrywanie i opiniowanie uwag i zastrzeżeń do wynajmu", a według § 14 ust. 3 o sposobie załatwienia wniosków decyduje Wójt Gminy [...].

Treść pisma skarżących mogła odpowiadać właśnie uwagom i zastrzeżeniom do wynajmu, o których mowa w § 14 ust. 2 pkt 3 zasad. Wójt powinien był co najmniej rozważyć tę kwalifikację, poinformować skarżących o przewidzianym w uchwale mechanizmie kontroli społecznej i zapytać, czy domagają się rozpatrzenia pisma w tym trybie. Nie przesądzało to zasadności zarzutów wobec najemcy ani obowiązku rozwiązania umowy. Oznaczało jedynie konieczność rozpoznania wystąpienia zgodnie z jego rzeczywistym celem, nie zaś odmowy działania z powodu błędnej nazwy użytej przez skarżących w ich wystąpieniu.

Nie była to jedyna możliwa kwalifikacja. Gdyby skarżący zmierzali do bezpośredniego zaskarżenia konkretnego aktu kończącego etap kwalifikacyjny, należało ustalić, jaki akt kwestionują, kiedy i przez kogo został podjęty, czy sami uczestniczyli w procedurze ubiegania się o lokal oraz czy wywodzą z przepisów własny interes prawny. Dopiero takie ustalenia pozwalałyby ocenić, czy w grę wchodzi środek ochrony sądowoadministracyjnej i na jakiej podstawie. Jeżeli natomiast celem pisma było jedynie zwrócenie uwagi na nierzetelne wykonywanie zadań publicznych lub naruszenie praworządności, bez powołania własnego uprawnienia, należało rozważyć załatwienie go jako skargi w rozumieniu działu VIII k.p.a. i ustalić organ właściwy do jej rozpoznania. Jeżeli zaś skarżący oczekiwali wyłącznie rozwiązania istniejącej umowy najmu, należało wyjaśnić cywilnoprawny charakter tego żądania i nadać pismu bieg odpowiadający zawiadomieniu skierowanemu do gminy jako właściciela, nie zaś prowadzić postępowanie jurysdykcyjne na podstawie k.p.a.

Każda z tych dróg ma inny przedmiot, przesłanki dopuszczalności, krąg uprawnionych oraz sposób załatwienia. Z tego właśnie względu organ nie mógł wybrać dowolnej z nich ani z góry wykluczyć wszystkich przez literalne odczytanie słów "wznowienie" i "wygaśnięcie". Powinien był przedstawić skarżącym różnicę między publicznoprawną kwalifikacją do najmu, cywilnoprawnym stosunkiem najmu, lokalnym trybem rozpatrywania uwag i zastrzeżeń oraz ewentualną skargą służącą ochronie własnego interesu prawnego. Ostateczny wybór celu i sprecyzowanie żądania należały do skarżących.

Przekazane Sądowi akta nie zawierają dokumentacji dotyczącej zakwalifikowania osoby trzeciej do najmu lokalu. Brak w nich wniosku mieszkaniowego tej osoby, wyników jego weryfikacji, opinii Komisji Mieszkaniowej, informacji o sposobie załatwienia wniosku, aktu lub czynności kończącej kwalifikację, pisemnego skierowania Wójta do zawarcia umowy oraz samej umowy najmu. Akta nie pozwalają również stwierdzić, czy skarżący sami ubiegali się o lokal, znajdowali się na liście osób oczekujących albo pozostawali w innej sytuacji, z której mógł wynikać ich indywidualny interes prawny.

Braki te nie uzasadniały przyjęcia, że skarżący nie mają interesu prawnego, ani odmowy wszczęcia postępowania. Przeciwnie, potwierdzają, że organy wydały rozstrzygnięcia bez zidentyfikowania aktu lub czynności, do których odnosiło się pismo, i bez ustalenia możliwego trybu jego rozpoznania. Braku interesu prawnego właściwego dla jednej potencjalnej drogi ochrony nie można było rozciągnąć na wszystkie pozostałe. Możliwość zgłoszenia uwag i zastrzeżeń w ramach kontroli społecznej przewidzianej w § 14 zasad nie jest bowiem tożsama z legitymacją do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej. Podobnie skarga powszechna z działu VIII k.p.a. nie wymaga wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. było w tych warunkach przedwczesne. Przepis ten pozwala odmówić wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną albo gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zastosowanie tej regulacji wymaga jednak wcześniejszego ustalenia, jakie postępowanie strona zamierza zainicjować i jakiej sprawy ono dotyczy. Nie można ocenić przymiotu strony ani istnienia przeszkody do wszczęcia postępowania, zanim zostanie określony przedmiot żądania i norma prawna, z której miałoby wynikać uprawnienie wnoszącego. Artykuł 61a § 1 k.p.a. nie służy do zastępowania czynności wyjaśniających koniecznych do rozpoznania treści podania.

Wadliwości tej nie usunęło Kolegium. Organ odwoławczy zauważył, że gdyby skarżący rzeczywiście domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, odmowa wznowienia powinna nastąpić w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Nie można jednak uznać, że zastąpienie art. 61a § 1 k.p.a. przepisem art. 149 § 3 k.p.a. rozwiązywało problem. Taka ocena nadal opierała się na niezweryfikowanym założeniu, że skarżący rzeczywiście żądali wznowienia postępowania w znaczeniu nadanym temu pojęciu przez k.p.a. Tymczasem najpierw należało ustalić rzeczywistą treść wystąpienia. Dopiero gdyby skarżący, po otrzymaniu stosownych informacji, jednoznacznie podtrzymali żądanie wznowienia konkretnego postępowania zakończonego decyzją ostateczną, możliwa byłaby ocena jego dopuszczalności na podstawie art. 145-150 k.p.a.

Kolegium nie mogło także sanować postanowienia Wójta przez wskazanie w uzasadnieniu innej podstawy prawnej przy jednoczesnym utrzymaniu rozstrzygnięcia w mocy. Zaniechanie wyjaśnienia żądania dotyczyło samego przedmiotu sprawy. W zależności od wyniku tych czynności pismo mogło nie wszczynać postępowania jurysdykcyjnego w ogóle, lecz podlegać rozpatrzeniu w trybie lokalnej kontroli społecznej albo działu VIII k.p.a., mogło odnosić się do konkretnego aktu kwalifikacyjnego albo stanowić zawiadomienie skierowane do gminy jako wynajmującego. Nie można zatem przyjąć, że prawidłowe postępowanie musiałoby doprowadzić do tego samego rozstrzygnięcia procesowego.

Sąd nie rozstrzyga w niniejszym postępowaniu, czy osoba trzecia spełniała warunek pięcioletniego zamieszkiwania w gminie, czy posiadała lokal za granicą, jaki był charakter praw nabytych przez nią w drodze spadku ani czy zaistniały podstawy do wypowiedzenia umowy najmu. Nie przesądza również, że skarżącym przysługiwała skarga na akt kwalifikacyjny ani że zachowali termin do jej wniesienia. W aktach brak materiału pozwalającego dokonać takich ocen, a ponadto wykraczałyby one poza granice sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania. Uchylenie postanowień nie oznacza potwierdzenia zarzutów skarżących wobec najemcy i nie nakazuje gminie rozwiązania umowy.

Przy ponownym rozpoznaniu pisma z 17 grudnia 2025 r. Wójt powinien w pierwszej kolejności ustalić rzeczywisty cel skarżących. Powinien poinformować ich o odmiennym charakterze kwalifikacji do najmu i zawartej umowy, o lokalnym trybie rozpatrywania uwag i zastrzeżeń, o możliwości wniesienia skargi powszechnej oraz o warunkach bezpośredniej ochrony sądowoadministracyjnej konkretnego aktu kwalifikacyjnego. Następnie powinien umożliwić skarżącym jednoznaczne sprecyzowanie żądania. Stosownie do dokonanego wyboru organ powinien zgromadzić dokumentację niezbędną do ustalenia przedmiotu sprawy, w tym dokument kończący kwalifikację najemcy oraz informacje dotyczące ewentualnego udziału skarżących w procedurze ubiegania się o lokal, po czym nadać pismu właściwy bieg. Dopiero wyraźne podtrzymanie żądania wznowienia albo stwierdzenia wygaśnięcia konkretnej decyzji uzasadniałoby ocenę w trybach wskazanych odpowiednio w art. 145-150 lub art. 162 k.p.a.

Opisane naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. oraz przedwczesne zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przesądziły o rodzaju i przedmiocie wydanego rozstrzygnięcia procesowego. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...].

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł, odpowiadającą uiszczonemu wpisowi od skargi.

ak

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.