Uzasadnienie
Decyzją z 10 lutego 2026 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 grudnia 2025 r. w przedmiocie wymeldowania D. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
15 kwietnia 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi wszczął, na wniosek P. C. - Kierownika Rejonu Obsługi Najemców [...] w Zarządzie Lokali Miejskich w Ł., postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego D. P.. Powyższy wniosek został uzasadniony tym, że strona nie zamieszkuje przedmiotowego lokalu i nie posiada do niego tytułu prawnego, który utraciła 27 marca 2025 r. Lokal został komisyjnie przejęty i pozostaje w dyspozycji zarządcy.
16 kwietnia 2025 r. z organem prowadzącym postępowanie skontaktowała się telefonicznie D. P. informując, że od kilku lat mieszka za granicą i wskazała adres do korespondencji będący adresem zamieszkania siostry A. T..
29 kwietnia 2025 r. urzędnicy przeprowadzili kontrolę meldunkową pod spornym adresem. Ze sporządzonego przez pracowników Urzędu Miasta Łodzi protokołu wynika, że budynek nie nadaje się do zamieszkania, a na posesję nie można wejść, bo zabezpieczona jest bramą, ale wygląda na niezamieszkałą. Okna i drzwi zabite są płytami (z wyjątkiem okna na parterze, które jest wybite), a skrzynka na listy jest przepełniona. Nikogo na posesji nie zastano.
8 lipca 2025 r. organ I instancji przesłuchał A. T. – siostrę strony.
Z zeznań świadka wynika, że do lokalu nr [...] przy ulicy [...] nie ma możliwości powrotu, lokal jest spalony i nie nadaje się do zamieszkiwania. Świadek potwierdził, że od kilku lat D. P. nie mieszka w przedmiotowym lokalu i stara się uzyskać inne mieszkanie z administracji, a aktualnie mieszka w N. - podczas przyjazdów do Polski nocuje u A. T..
16 września 2025 r. do organu I instancji wpłynęło pismo D. P., w którym strona wskazała, że sporny lokal opuściła w okresie 2021/2022 z powodu braku ogrzewanie oraz licznych wad technicznych budynku, jak chociażby dziura w dachu. Dodała, że od 2021 r. lokal pozbawiony jest ogrzewania. Podkreśliła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, tylko z przyczyn od niej niezależnych.
Pismem z 4 grudnia 2025 r. Zarząd Lokali Miejskich w Ł. potwierdził, że strona nie mieszka w lokalu od 2023 r. Wskazano, że lokal nie nadaje się do zamieszkania z powodu pożaru, który miał miejsce w 2024 r. Ponadto potwierdzono, że lokal jest zadłużony. Poinformowano nadto, że D. P. nie ubiegała się o przydział innego lokalu z zasobu gminy Ł. ani nie podejmowała żadnych kroków w celu odzyskania spornego lokalu. Nadmieniono, że storna w ostatnim czasie spotkała się z przedstawicielem Zarządu Lokali Miejskich i uczestniczyła w rozmowie dotyczącej możliwości wskazania lokalu zamiennego.
Decyzją z 18 grudnia 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o wymeldowaniu D. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Organ uznał bezspornie, że w przedmiotowym lokalu wspomniana nie koncentruje swojego życia osobistego ani rodzinnego i w ocenie organu gminy dalsze utrzymywanie zameldowania byłoby utrzymywaniem fikcyjnej rejestracji.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją D. P. złożyła odwołanie do Wojewody Łódzkiego wskazując, że do opuszczenia spornego lokalu przez stronę i jej mamę doszło na przełomie 2021 i 2022 r. z powodu jego złego stanu technicznego. Lokal więc nie został opuszczony dobrowolnie, lecz z przyczyn niezależnych od lokatorów. Odwołująca się dodała, iż w maju 2024 r. w przedmiotowym lokalu miał miejsce pożar, który uniemożliwił zamieszkiwanie.
Przywołaną na wstępie decyzją z 10 lutego 2026 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 grudnia 2025 r. w przedmiocie wymeldowania D.P. z pobytu stałego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że bezspornie ustalono, że D. P., nie posiadająca tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w Ł. przy ul. [...] kilka lat temu. Sama odwołująca kilkukrotnie o tym fakcie informowała w rozmowach telefonicznych z pracownikiem organu gminy wskazując, iż od kilku lat mieszka poza granicami kraju oraz że złe warunki mieszkalne zmusiły ją i jej rodzinę do opuszczenia lokalu w okresie zimowym od roku 2021/2022 z powodu braku ogrzewania, że nie było to jednorazowe opuszczenie tylko, że od tego momentu lokal nie był zamieszkiwany w czasie zim.
Według Zarządu Lokali Miejskich w Łodzi opuszczenie lokalu nastąpiło od września 2023 r. Na potrzeby niniejszego postępowania nie jest jednak konieczne wskazanie dokładnej daty zaprzestania zamieszkiwania, jak również nie można uznać, że sporadyczne odwiedziny nieruchomości przez odwołującą stanowią zamieszkiwanie. Faktem jest opuszczenie lokalu, z powodu zaistnienia w nim takich warunków technicznych, które uniemożliwiały zamieszkiwanie - początkowo w okresach chłodów, a po pożarze wiosną 2024 r. już definitywnie.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że 27 marca 2025 r. nastąpiło formalne przejęcie lokalu (na skutek wniosku o komisyjne jego przejęcie) przez Zarząd Lokali Miejskich w Ł. Rejon Obsługi Najemców [...] i co najmniej od tego momentu D. P. nie posiada już do niego dostępu oraz utraciła możliwość ewentualnego powrotu. Od opuszczenia spornej nieruchomości zainteresowana mieszka za granicą - według świadka A.T. w N. gdzie obecnie koncentruje się jej centrum życiowe.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony przez organ I instancji w toku postępowania materiał dowodowy niezbicie potwierdza, że odwołująca nie przebywa w lokalu położonym w Ł. przy ul. [...] a opuszczenie go kilka lat temu miało charakter dobrowolny i trwały. Nie może bowiem zgodnie z prawem do niego powrócić, a i faktycznie mieszkanie nie nadaje się technicznie do tego, aby w nim przebywać. Lokal ten więc nie stanowi miejsca, gdzie odwołująca realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a wszelkie z nim związki zostały zerwane. Co prawda prowadzone są różnego rodzaju rozmowy między zainteresowaną a ZLM, ale nic z nich nie wynika - są to jedynie rozmowy między zarządcą nieruchomości, a osobą nie posiadającą tytułu prawnego, ani faktycznego dostępu do lokalu.
Na ostateczną decyzję Wojewody Łódzkiego skargę do sądu administracyjnego złożyła D. P., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 25 ust. 1 oraz art. 28 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 274 ze zm.) – dalej: "ustawa o ewidencji", przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, podczas gdy faktycznie opuszczenie lokalu było wymuszone złym stanem technicznym budynku i pożarem, którego następstwem było zniszczenie mieszkania.
Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje
Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026, poz. 143 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 18 grudnia 2025 r nie naruszają prawa w stopniu zobowiązującym do ich uchylenia.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji, w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, iż zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA").
Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.
Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Miejsce stałego pobytu danej osoby, w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyroki WSA w Warszawie z 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, WSA w Bydgoszczy z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 355/10, WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 28/22, dostępne w CBOSA). Sporadyczne krótkotrwałe pobyty w lokalu nie dają podstawy do uznania, że w danym lokalu skoncentrowane zostały czynności życiowe strony.
O opuszczeniu miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli tej osoby. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę (a niekiedy również konieczność) danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. wyroki NSA: z 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19; z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18; z 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17 – dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "opuszczenie pobytu stałego" rozumie się co do zasady opuszczenie lokalu o charakterze dobrowolnym będące wynikiem realizacji uprzednio podjętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce (wyrok NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 206/09, publ.
LEX nr 953002). Niekiedy jednak, z uwagi na zaistniałą sytuację faktyczną związaną z nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi – takimi jak np. pożar i spowodowany nim zły stan techniczny budynku - nie można przyjąć, że wola i zamiar opuszczenia miejsca zamieszkania zaistniały w dacie tego zdarzenia. Nie stanowi to jednak samo przez się podstawy do odmowy zastosowania art. 35 ustawy o ewidencji. Istotną bowiem okolicznością przy wymeldowaniu jest potwierdzenie stanu faktycznego mającego miejsce w sprawie, a zatem ustalenie, czy strona przebywa aktualnie w innym lokalu, czy koncentrują się tam jej czynności życiowe, a ponadto czy jest realna szansa na powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Odnośnie do przesłanki dobrowolności, która z punktu widzenia przedmiotowej sprawy jest szczególnie istotna, wskazać należy więc, że brak jej spełnienia nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek obiektywnych okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to jest także wtedy, gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się więc również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek przyczyn obiektywnych i losowych (np. pożar), które jednocześnie powodują, że powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania jest niemożliwy, a przeszkoda ta ma charakter trwały (zob. wyroki NSA: z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2206/13, wyrok WSA w Krakowie z 22 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 126/18, dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca w dacie wydania decyzji przez organ, zarówno I jak i II instancji, nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. a za granicą, gdzie przebywa od kilku lat. Z akt sprawy wynika, że sytuacja ta związana jest z warunkami technicznymi lokalu, które uniemożliwiały skarżącej zamieszkiwanie - początkowo w okresach chłodów, a po pożarze wiosną 2024 r. już definitywnie.
Powyższe wynikające z akt okoliczności, zdaniem sądu, potwierdzają zatem ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności to, że skarżąca na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu skoncentrowała swoje czynności życiowe w innym miejscu - poza lokalem [...] przy ul. [...] w Ł.. Odnosząc się zaś do kwestii dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu z uwagi na specyficzne okoliczności sprawy, gdzie mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym – tj. pożarem - powtórzyć wypada w tym miejscu, po raz wtóry, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona zewnętrznymi okolicznościami obiektywnymi do opuszczenia tego lokalu. Skoro zatem z akt sprawy bezspornie wynika, że na nieruchomości był pożar, który spowodował uszkodzenie budynku mieszkalnego w takim stopniu, że nie nadaje się do zamieszkania, to tym samym bezcelowym byłoby dalsze analizowanie przesłanki dobrowolności.
W przypadku skarżącej uprawionym jest również przyjęcie, że opuszczenie lokalu posiada cechy trwałości, albowiem poza tym, że skarżąca faktycznie nie przebywa w tym lokalu, to opuściła go na stałe. Skarżąca sama wskazała, iż nie przebywa pod adresem stałego zameldowania, a lokal opuściła na przełomie roku 2021/2022, co oznacza, że trwale zerwała więzi z tym miejscem, zaś okoliczność, iż posiada w innym miejscu zamieszkanie, w którym koncentrują się jej osobiste i majątkowe interesy, nie jest w ogóle kwestionowana.
Wskazać dodatkowo trzeba, że 27 marca 2025 r. nastąpiło formalne przejęcie lokalu (na skutek wniosku o komisyjne jego przejęcie) przez Zarząd Lokali Miejskich w Ł. Rejon Obsługi Najemców [...] i co najmniej od tego momentu D. P. nie posiada już do niego dostępu oraz utraciła możliwość ewentualnego powrotu.
W konsekwencji stwierdzić należało - w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, uwzględniając wyjątkowe okoliczności faktyczne sprawy oraz mając na uwadze cel instytucji obowiązku meldunkowego, jakim jest zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością - że zostały spełnione przesłanki wymeldowania skarżącej z pobytu stałego pod powyższym adresem.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
a.kr