Uzasadnienie
Decyzją z 20 stycznia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi (dalej: organ I instancji) z 6 listopada 2025 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wynikających z prawa jazdy kategorii A i B oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 9 grudnia 2024 r. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Łodzi wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 5 grudnia 2024 r. o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji z powodu przekroczenia 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z wniosku wynikało, że w okresie od 30 lipca 2023 r. do 30 maja 2024 r. skarżący trzykrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i uzyskał łącznie 29 punktów.
Decyzją z 1 lutego 2025 r. organ I instancji skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A i B, w formie egzaminu państwowego składającego się z części teoretycznej i praktycznej. Decyzja została doręczona skarżącemu 17 lutego 2025 r., a następnie utrzymana w mocy decyzją SKO z 17 marca 2025 r. Skarżący został pouczony, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji będzie skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Wobec braku informacji o wykonaniu obowiązku organ I instancji zawiadomieniem z 30 sierpnia 2025 r. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oraz wyznaczył skarżącemu termin do złożenia wyjaśnień. Do dnia wydania decyzji organu I instancji skarżący nie przystąpił do egzaminu.
Kolegium podkreśliło, że art. 18 pkt 3 ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Po ustaleniu, że osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie poddała się temu sprawdzeniu, organ jest zobowiązany cofnąć jej uprawnienia do kierowania pojazdami. Okoliczności osobiste i zdrowotne skarżącego nie mogły doprowadzić do odstąpienia od zastosowania tego przepisu.
Organ odwoławczy odniósł się również do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że dalsze kierowanie pojazdami przez osobę, która przekroczyła dopuszczalną liczbę punktów i nie poddała się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Uzasadniało to zastosowanie art. 108 § 1 k.p.a.
Kolegium wskazało ponadto, że skarga skarżącego na decyzję z 17 marca 2025 r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 2 grudnia 2025 r., III SA/Łd 385/25.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił, że organy niezasadnie cofnęły mu uprawnienia, ponieważ oparły rozstrzygnięcie na wadliwej, w jego ocenie, decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Twierdził, że decyzja z 1 lutego 2025 r. została wydana z naruszeniem jego prawa do złożenia wyjaśnień w postępowaniu administracyjnym. Wskazał także, że poddał się badaniu psychologicznemu i przedstawił jego wynik w Wydziale Komunikacji.
Skarżący podniósł ponadto, że decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 6 listopada 2025 r. o cofnięciu uprawnień odebrał 1 grudnia 2025 r., natomiast następnego dnia odbyła się rozprawa przed WSA w Łodzi w sprawie dotyczącej decyzji o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Z tego względu uważał decyzję o cofnięciu uprawnień za przedwczesną. Nie twierdził natomiast, że poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że ostateczna decyzja o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji pozostawała w obrocie prawnym i podlegała wykonaniu, a skarżący do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie poddał się egzaminowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje ocenę zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja SKO z 20 stycznia 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 6 listopada 2025 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B oraz o nadaniu decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Materialnoprawną podstawę decyzji o cofnięciu uprawnień stanowił art. 18 pkt 3 ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.), dalej: ustawa zmieniająca. Zgodnie z art. 18 pkt 1 tej ustawy, do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych wskazanych w tym przepisie starosta wydaje, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów. Stosownie do art. 18 pkt 3 ustawy zmieniającej starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w pkt 1.
Zastosowanie art. 18 pkt 3 ustawy zmieniającej wymagało zatem ustalenia dwóch okoliczności: istnienia podlegającej wykonaniu decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz niepoddania się przez jej adresata temu sprawdzeniu.
Obie przesłanki zostały w rozpoznanej sprawie spełnione.
Po pierwsze, decyzja organu I instancji z 1 lutego 2025 r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji została utrzymana w mocy ostateczną decyzją SKO z 17 marca 2025 r. Pozostawała w obrocie prawnym i podlegała wykonaniu. Nie została uchylona ani nie stwierdzono jej nieważności. Jej wykonanie nie zostało również wstrzymane przez organ lub sąd administracyjny.
Podnoszone w obecnej skardze zarzuty dotyczące wadliwości decyzji o skierowaniu pozostawały poza granicami niniejszej sprawy. Jej przedmiotem było cofnięcie uprawnień z powodu niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie ponowna ocena podstaw skierowania skarżącego na egzamin.
Należy przy tym podkreślić, że legalność decyzji o skierowaniu została oceniona w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym – ze skutkiem negatywnym dla skarżącego – prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 2 grudnia 2025 r., III SA/Łd 385/25. W wyroku tym Sąd uznał, że skarżący uzyskał 29 punktów za trzy naruszenia przepisów ruchu drogowego, wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi był prawidłowy, a decyzja o skierowaniu miała charakter związany. Stwierdził również, że organy nie były uprawnione do ponownego badania liczby punktów wynikającej z ewidencji prowadzonej przez Policję, a zarzuty procesowe skarżącego, w tym dotyczące możliwości udziału w postępowaniu i złożenia wyjaśnień, nie uzasadniały uchylenia decyzji.
Prawomocny wyrok wiąże strony, sąd, który go wydał, a także inne sądy i organy państwowe (art. 170 p.p.s.a.). Sprawa III SA/Łd 385/25 dotyczyła decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a przedmiotem obecnej sprawy jest późniejsza decyzja o cofnięciu uprawnień. Nie zmienia to jednak skutków wynikających z art. 170 p.p.s.a. Ocena legalności decyzji o skierowaniu ma w obecnym postępowaniu znaczenie prejudycjalne. Sąd nie mógł ponownie badać kwestii prawomocnie rozstrzygniętych ani dokonywać ocen sprzecznych z wcześniejszym wyrokiem (por. wyrok NSA z 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11).
Bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji pozostawało, że decyzja organu I instancji została wydana przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie III SA/Łd 385/25, a decyzję o cofnięciu uprawnień doręczono skarżącemu dzień przed rozprawą w tamtej sprawie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Ponieważ wykonanie decyzji o skierowaniu nie zostało wstrzymane, organy nie miały obowiązku oczekiwać z rozstrzygnięciem sprawy cofnięcia uprawnień na wynik postępowania sądowego.
Po drugie, skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego ani w dacie orzekania przez organ I instancji (6 listopada 2025 r.), ani później, w dniu wydania decyzji Kolegium z 20 stycznia 2026 r. Okoliczność ta była bezsporna. Skarżący nie twierdził, że przystąpił do egzaminu, lecz powoływał się na wykonanie badania psychologicznego oraz na oczekiwanie na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego.
Badanie psychologiczne i kontrolne sprawdzenie kwalifikacji są odrębnymi czynnościami. Badanie psychologiczne służy ocenie istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, natomiast egzamin państwowy sprawdza wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne kierowcy. Przedstawienie pozytywnego wyniku badania psychologicznego nie stanowiło zatem wykonania obowiązku wynikającego z decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Przesłanka określona w art. 18 pkt 3 ustawy zmieniającej ma charakter obiektywny. Po ustaleniu, że istnieje podlegająca wykonaniu decyzja o skierowaniu, a jej adresat nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia. Przepis nie pozostawia w tym zakresie luzu decyzyjnego ani nie pozwala mu na odstąpienie od cofnięcia uprawnień ze względu na przyczyny niewykonania obowiązku lub subiektywne przekonanie strony o wadliwości decyzji o skierowaniu (por. wydany na tle analogicznej regulacji wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r., I OSK 1912/20). Organy prawidłowo zatem zastosowały art. 18 pkt 3 ustawy zmieniającej.
Prawidłowe było również nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stosownie do art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany taki rygor, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo ze względu na inny interes społeczny.
Związany charakter decyzji o cofnięciu uprawnień nie uzasadnia automatycznie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W rozpoznanej sprawie zastosowanie art. 108 § 1 k.p.a. było jednak uzasadnione. Skarżący przekroczył dopuszczalną liczbę punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie nie poddał się egzaminowi mającemu zweryfikować, czy zachował wiedzę i umiejętności konieczne do bezpiecznego kierowania pojazdami. Dalsze korzystanie przez niego z uprawnień do czasu zakończenia postępowania odwoławczego zagrażałoby ochronie życia i zdrowia uczestników ruchu oraz interesowi społecznemu polegającemu na zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Organy zebrały i oceniły materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Prawidłowo ustaliły istnienie ostatecznej i podlegającej wykonaniu decyzji o skierowaniu oraz niepoddanie się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełniało również wymagania art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ przedstawiało ustalony stan faktyczny, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz przyczyny, dla których zarzuty odwołania nie zostały uwzględnione.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
ds