Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 kwietnia 2026 r. znak SKO.GiK/4161/18/2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium), w wyniku rozpatrzenia zażalenia Z. P., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Chrzanowa (dalej: Burmistrz) z 14 stycznia 2026 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego i zobowiązujące m.in. Z. P. i W. P. (dalej: skarżący) do uiszczenia kosztów w kwocie 1537,50 złotych.
Postanowienie został wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Na wniosek K. i K. S. (dalej: wnioskodawcy), Burmistrz przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w mieście C., obejmującej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków nr [...], względem nieruchomości przyległej obejmującej działkę oznaczoną nr [...], będącej własnością skarżącego i jego żony.
Decyzją z 14 stycznia 2026 r. Burmistrz orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości.
Następnie, postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. Burmistrz ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3.096,00 zł i zobowiązał do zapłaty wnioskodawców w kwocie 1.558,50 zł oraz skarżących w kwocie 1.537,50 zł.
Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o terminie do wniesienia zażalenia został przesłany skarżącym (każdemu w osobnej przesyłce) na adres wskazywany przez nich w toku postepowania administracyjnego. Adresaci nie podjęli przesyłek z placówki pocztowej i powróciły one do organu. Datą skutecznego doręczenia zastępczego był dzień 3 lutego 2026 r. Wobec powyższego siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upłynął skarżącym w dniu 10 lutego 2026 r. 12 lutego 2026 r. skarżący w siedzibie organu dokonał wglądu w akta sprawy i sporządził fotokopie wydanej decyzji oraz postanowienia z 14 stycznia 2026 r.
W tym samym dniu drogą elektroniczną do organu wpłynęło zażalenie skarżącego na postanowienie w sprawie kosztów. Burmistrz przekazał zażalenie do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie.
Po rozpoznaniu zażalenia, Kolegium postanowieniem z 28 kwietnia 2026 r. znak SKO.GiK/4161/18/2026 utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Chrzanowa z 14 stycznia 2026 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucili zaskarżonemu postanowieniu:
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony w częściach równych, bez uwzględnienia faktu, iż wszczęcie postępowania nastąpiło na wyłączny wniosek sąsiadów, a dotychczasowy stan posiadania na gruncie był utrwalony i niesporny od ponad 22 lat (od 2003 roku).
- - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie okoliczności, że konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia wynikła wyłącznie z interesu i żądania właścicieli działki nr [...], podczas gdy skarżący nie generował sporu i nie kwestionował dotychczasowych granic wyznaczonych przez istniejące ogrodzenie.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Miasta Chrzanowa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga została uwzględniona, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności postanowienia. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności postanowienia ma miejsce w przypadku, gdy zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stwierdzenie nieważności postanowienia w postępowaniu sądowym nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd - niezależenie od zarzutów skargi - stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi w przypadku, gdy decyzja administracyjna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy m. in. art. 156-159 k.p.a.
Stosownie do art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
W rozpoznawanej sprawie postanowienie organu I instancji z 14 stycznia 2026 r. zostało doręczone skarżącemu 3 lutego 2026 r. (w trybie art. 44 k.p.a.), co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy przesyłki, która powróciła nieodebrana do organu (k. 241 -241 akt adm.).
Termin do wniesienia zażalenia od postanowienia Burmistrza Miasta Chrzanowa z 14 stycznia 2026 r. upływał 10 lutego 2026 r., tymczasem zażalenie zostało wniesione przez skarżącego 12 lutego 2026 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jednocześnie, w treści postanowienia organu I instancji zawarte zostało pouczenie o wynikającym z art. 141 k.p.a. uprawnieniu do wniesienia zażalenia, terminie oraz trybie dokonania tej czynności.
Kolegium w zaskarżonym postanowieniu nie odniosło się do terminu wniesionego zażalenia.
Przypomnieć należy, że gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie (zażalenie), to organ ten w pierwszej kolejności zobowiązany jest je zbadać w postępowaniu wstępnym pod względem formalnoprawnym. Zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a wydane postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jeżeli uchybienie takie miało miejsce. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
Należy mieć na uwadze, że wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, powoduje bezskuteczność tego środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia pierwszoinstancyjnego. Rozpatrzenie natomiast przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznego postanowienia stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 1998 r., OPS 11/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2020 r., II OSK 1357/19 - opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, należało stwierdzić, że Kolegium rozpoznając zażalenie wniesione od postanowienia organu I instancji, które wskutek upływu terminu do złożenia zażalenia, zyskało przymiot ostateczności, dopuściło się rażącego naruszenia art. 141 § 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a.
Z uwagi na charakter stwierdzonego naruszenia prawa Sąd nie był uprawniony do merytorycznego badania zaskarżonego postanowienia i odniesienia się do zarzutów skargi.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy w kwocie 100 zł.