Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, postanowieniem z 22.04.2026 r., nr 1201-IEE.7113.2.60.2026.3.ID, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście z 26.02.2026 r. nr 1213-SEE.715.8.2023 o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku z 26.01.2026 r. o odkupienie udziału w pojeździe.
W podstawie prawnej postanowienia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: kpa) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. póz. 268, dalej: upea).
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście, jako organ egzekucyjny, wykonuje wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie (dalej: sąd) z 20.05.2022 r. sygn. akt [...] w zakresie jego punktu nr 4. W punkcie tym sąd orzekł w stosunku do oskarżonej M. J. przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowych m.in. w postaci udziału we własności samochodu marki Mercedes [...] nr rejestracyjny [...]. W wyroku tym sąd podał również, że samochód faktycznie stanowi współwłasność oskarżonej a formalnie zarejestrowany jest na "A. sp. z o.o.".
Pismem z 13.05.2023 r. sąd poinformował nadto organ egzekucyjny o zabezpieczeniu pojazdu do sprawy o sygn. akt [...] toczącej się wobec innego oskarżonego.
Pismem z 26.01.2026 r. A. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: spółka lub strona skarżąca), działająca poprzez pełnomocnika, wniosła do organu egzekucyjnego o umożliwienie jej odkupienia udziału w w.w. samochodzie, co do którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Spółka podała, że pozostawała właścicielem pojazdu do chwili wydania wyroku orzekającego przepadek udziału M. J. na rzecz Skarbu Państwa. Podała, że nie zgadza się z treścią orzeczenia sądu, jednak nie będąc stroną postępowania, nie mogła go zaskarżyć. Obecnie zaś deklaruje chęć zakupu tego udziału.
Pismem z 03.02.2026 r. organ egzekucyjny wystąpił do sądu z zapytaniem dotyczącym toczącego się postępowania co do pozostałego udziału w tym samochodzie.
Postanowieniem z 26.02.2026 r. nr 1213-SEE.715.8.2023 organ egzekucyjny zawiesił postępowanie w sprawie w.w. wniosku spółki. W uzasadnieniu podał, że do momentu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd w sprawie o sygn. akt [...], nieuzasadnionym byłoby wyrażenie zgody na wykup przez spółkę udziału, do którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Podał, że obecnie nie ma możliwości ustalenia, czy spółka pozostaje faktycznym współwłaścicielem pojazdu i czy może tym samym skorzystać z uprawnienia wyrażonego w art. 97 § 4b upea, tj. prawa nabycia zajętego udziału.
Pismem z 26.02.2026 r. organ egzekucyjny poinformował sąd o zawieszonym postępowaniu w sprawie z wniosku spółki. Zwrócił się nadto z prośbą o przesłanie orzeczenia zapadłego w sprawie o sygn. akt [...]. Wskazał przy tym, że dalszy tok postępowania dotyczącego wniosku spółki determinować będzie orzeczenie zapadłe w w.w. sprawie.
Pismem z 04.03.2026 r. spółka, złożyła zażalenie na w.w. postanowienie.
Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie art. 97 § 4b upea w związku z art. 188 § 5 "Kodeksu karnego wykonawczego" i art. 56 upea poprzez ich niezastosowanie a zarazem niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa i w konsekwencji zawieszenie postępowania. Spółka podniosła, że orzeczony przepadek dotyczy jedynie ½ części udziału w prawie własności pojazdu. Drugiej części zaś właścicielem pozostawać ma spółka. Samo twierdzenie, że w.w. "pojazd ma należeć w pozostałym udziale do oskarżonego T. J. może wyzuwać wnioskodawcę z przysługującego mu ciągle prawa własności do udziału w tymże pojeździe. Dopiero prawomocny wyrok sądowy powoduje ten skutek, a więc w obecnej chwili wnioskodawca tym właścicielem (współwłaścicielem) nadal jest". Oznaczać to ma, że przysługuje mu uprawnienie z art. 97 § 4b upea. Wniosek o wykup pojazdu – zdaniem spółki - winien zostać zatem rozpatrzony. Podała, że samochód w dalszym ciągu pozostaje zarejestrowany na wnioskodawcę, który opłaca w pełnej wysokości jego ubezpieczenie OC.
Podała także, że koszty przechowywania samochodu najpewniej przekraczają jego wartość szacunkową. Wskazanym byłoby zatem, jak podniosła spółka, niezwłoczne zbycie pojazdu. Zwróciła nadto uwagę na spadek wartości pojazdu. Zdaniem skarżącej, błędem organu l instancji jest uznanie, że zagadnieniem wstępnym w sprawie jej wniosku jest wydanie wyroku w innej sprawie, w której możliwe jest orzeczenie przepadku dalszej części pojazdu. Podniosła, że taka interpretacja jest nazbyt szeroka. Podała, że jeśli zostanie orzeczony przepadek drugiej części pojazdu, to również będzie zainteresowana jej nabyciem.
Spółka podniosła nadto, że jej wniosek złożony został w postępowaniu egzekucyjnym. Zawieszenie postępowania winno być zatem, w ocenie skarżącej, rozważane na podstawie art. 56 upea a nie unormowań kpa.
Organ egzekucyjny, w zaskarżonym, opisanym na wstępie postanowieniu z 22.04.2026 r. powołał okoliczność wystąpienia zagadnienia wstępnego, tj. przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Dyrektora, tym zagadnieniem wstępnym jest bowiem tocząca się sprawa sądowa pod sygnaturą akt [...], w której ma zapaść rozstrzygnięcie dotyczące m.in. prawa własności pozostałej części pojazdu. Jednak zdaniem strony skarżącej w.w. postępowanie sądowe nie może stanowić zagadnienia wstępnego w sprawie dotyczącej jej wniosku. Jej prośbą objęta jest bowiem ta część pojazdu, co do której orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Postępowanie sądowe dotyczące pozostałej części prawa własności samochodu - zdaniem spółki - nie może stanowić przeszkody w rozpatrzeniu jej wniosku o zgodę na nabycie udziału należącego do Skarbu Państwa.
Odnosząc się do takich argumentów spółki, organ przywał (wskazany również przez spółkę) art. 188 § 5 ustawy z 06.06.1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r. póz. 911 ze zm., dalej: kkw). Przepis ten stanowi, że przejęte (z przepadku) m.in. rzeczy ruchome naczelnik urzędu skarbowego spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy takie znajdują się zaś w przywołanej wyżej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wśród nich jest art. 97 § 4b tejże ustawy, który stanowi m.in., że innym współwłaścicielom przysługuje prawo nabycia zajętego udziału zobowiązanego po cenie oszacowania tego udziału. Przepis ten w sposób wyraźny przyznaje zatem to szczególne uprawnienie jedynie współwłaścicielowi zajętej rzeczy. W tej sprawie zaś spornym pozostaje, czy spółka jest tym uprawnionym podmiotem, tj. współwłaścicielem pojazdu, czy też nie.
Dopiero prawomocne orzeczenie sądu, które zapadnie w sprawie o powołanej wyżej sygnaturze rozstrzygnie tę kwestię. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem spółki, że organ egzekucyjny uznał, że wnioskodawca nie jest współwłaścicielem samochodu. Gdyby w rzeczywistości organ tak uznał, wówczas odmówiłby spółce wnioskowanej zgody na nabycie udziału w pojeździe. Kwestia współwłasności pozostaje jednak dla organu wykonawczego nie rozstrzygnięta. Dlatego słusznie zawiesił postępowanie w sprawie z w.w. wniosku do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sądowej. Rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym postępowaniu sądowym udzieli informacji o statusie wnioskującej spółki w tej sprawie. Istnieje zatem ścisła zależność pomiędzy toczącym się w.w. postępowaniem sądowym a postępowaniem przed organem egzekucyjnym, który wydanie stosownego rozstrzygnięcia uzależnia od stanowiska sądu. Sytuacja taka niewątpliwie mieści się w pojęciu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Spowodowała tym samym zawieszenie postępowania w sprawie z w.w. wniosku spółki. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie sprawy sądowej, o której mowa powyżej, pozwoli organowi egzekucyjnemu na ustalenie statusu wnioskującej spółki w tym postępowaniu i na załatwienie sprawy z jej wniosku o zgodę na nabycie udziału w pojeździe.
Spółka podniosła również, że z uwagi na to, że jej wniosek został złożony w postępowaniu egzekucyjnym, zastosowanie winien znaleźć art. 56 upea zamiast art. 97 kpa. Odnosząc się do tego stwierdzenia, organ egzekucyjny zaznaczył, że w tej sprawie zawieszone zostało nie postępowanie egzekucyjne, o którym mowa w art. 56 upea lecz postępowanie administracyjne - orzecznicze z wniosku strony. Złożenie wniosku do organu administracyjnego, jakim niewątpliwie jest naczelnik urzędu skarbowego, wszczyna postępowanie administracyjne unormowane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Jako takie zaś może zostać zawieszone jedynie na podstawie art. 97 kpa.
Skarżąca spółka wniosła na powyższe postanowienie organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- - art. 138 § 1 pkt 1 kpa) poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy następujących naruszeń popełnionych przez organ I instancji: - art. 97 § 4b upea w związku z art. 188 § 5 "Kodeksu karnego wykonawczego" i art. 56 upea poprzez ich niezastosowanie a zarazem niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa i w konsekwencji zawieszenie postępowania. Skarżąca powtórzyła za zażaleniem w sposób identyczny argumenty mające świadczyć o naruszeniu w.w. przepisów prawa;
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa "poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i zebrania wszystkich niezbędnych dowodów celem ustalenia tego stanu, przy jednoczesnym uznaniu, że ma to wynikać z istniejącego zdaniem organów zagadnienia wstępnego, które wykluczać ma przeprowadzanie przez niego jakiegokolwiek postępowania dowodowego".
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca w całości powtórzyła treść zażalenia. Dodała, że organ administracyjny powinien dążyć do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Przywołał przy tym zasady ogólne przewidziane w kpa, według których organ administracyjny winien działać. Podniósł, że organ I instancji "jako organ uprawniony może ustalić samodzielnie lub przez prokuraturę w ramach prowadzonego postępowania właściciela faktycznego, prowadząc stosowne czynności dowodowe i zgodnie z art 274c Ordynacji podatkowej. Naczelnik może wezwać stronę, świadka (oskarżoną czy skazaną) do złożenia wyjaśnień lub zeznań w sprawie". Wskazała, że organ może wezwać nie tylko podatnika, ale również inne osoby, które mogą coś wnieść do sprawy, w szczególności świadków i biegłych. Kwestię współwłasności pojazdu - zdaniem skarżącej - organ egzekucyjny winien rozstrzygnąć we własnym zakresie zamiast oczekiwać na zakończenie sprawy sądowej.
Nie zgodziła się z twierdzeniem organów, że postępowanie sądowe jest ściśle związane z toczącym się postępowaniem administracyjnym i jako takie powoduje zawieszenie postępowania z wniosku strony. Poddała w wątpliwość, by organ egzekucyjny w jakikolwiek sposób zweryfikował, czy postępowanie sądowe ma związek z wnioskiem skarżącej, w szczególności pod kątem rozstrzygnięć związanych z kwestią współwłasności pojazdu i uprawnień skarżącej do jego wykupu.
W świetle powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i odniósł się do zarzutów skargi. Podkreślił, że w tej sprawie prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanki zagadnienia wstępnego i zawieszono postępowanie w sprawie wniosku spółki. Organ nie miał przy tym obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie, którego domaga się skarżąca. W ocenie Dyrektora, nie chodzi w tej sprawie o pozyskanie wiedzy od świadków lub instytucji o tym, kto jest właścicielem udziału w pojeździe, ale o rozstrzygnięcie sądu. To od niego zależy bowiem, kto jest rzeczywistym współwłaścicielem samochodu i tym samym, jaki jest status spółki w zawieszonym obecnie postępowaniu. Postępowanie przed sądem jest jednak w toku, stanowiąc przesłankę zawieszenia postępowania z wniosku skarżącej skierowanego do organu egzekucyjnego a dotyczącego odkupienia udziału w samochodzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz.143) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego toczącego się przed organami egzekucyjnymi złożyła wniosek o odkupienie udziału we własności samochodu Mercedes, co do którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa, tj. wniosła umożliwienie skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 97 par. 4 b upea (zgodnie z którym: organ egzekucyjny może sprzedać ruchomość, której współwłaścicielem jest zobowiązany, jeżeli pozostali współwłaściciele wyrażą zgodę na jej sprzedaż. Organ egzekucyjny przekazuje pozostałym współwłaścicielom środki pieniężne odpowiadające ich udziałom we współwłasności sprzedanej ruchomości).
Sąd nie podziela stanowiska organów egzekucyjnych, które uznały zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. za uprawnione.
Wprawdzie art. 18 u.p.e.a. odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy – "odpowiednio". Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza bowiem, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Co prawda w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3633/21; wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10; wyrok NSA z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1392/13; wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2075/15, wyrok NSA z 27 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 159/25).
Innymi słowy, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się do przepisów innych ustaw przewidujących wprost możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. np. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, teza 5 do art. 18).
Zatem przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a nie mógł w ogóle znaleźć odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego spółka złożyła wniosek powołując się na art. 97 par. 4b u.p.e.a. (por. np. P. Pietrasz (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, teza 4.3. do art. 56).
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji – uznając skargę za zasadną, w części, która jest zbieżna z powyższymi rozważaniami.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).