Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 7 lipca 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 648/26

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi F. S.A. (dalej: skarżąca, spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 19 marca 2026 r. nr 1201-IOC.4401.41.2025, dotycząca unieważnienia zgłoszenia celnego.

W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie prowadził wobec skarżącej postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.

W toku postępowania organ I instancji pismem z 27 marca 2025 r. wyłączył ze względu na interes publiczny z akt:

1. 1. materiały dotyczące pism znak 1801-ICR-2.4021.15.2020.398 z 17.05.2022 r. oraz znak 1801-ICC.4020.9.2022.6 z 24.06.2022 r., przekazane na płycie CD przez Drugi Dział Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej MUC-S w Krakowie za pismem znak 358000-CAR2.033.33.2024.1. z 05.06.2024 r.
2. 2. nagrane na płytę DVD materiały zawierające:
3. - kompletny raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dot. sprawy nr OC/2020/0079/B3 wraz załącznikami, przekazany mailowo przez Wieloosobowe Stanowisko Centrum Kompetencyjne Do Spraw Analiz i Monitoringu Wyprowadzania Towarów z obszaru UE Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak 408000-408000-CAR1.033.25.2024 z 12.09.2024 r.
4. - tłumaczenie przysięgłe Raportu końcowego OLAF wraz z załącznikami, przekazane mailowo przez Wieloosobowe Stanowisko Centrum Kompetencyjne Do Spraw Analiz i Monitoringu Wyprowadzania Towarów z obszaru UE Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak 408000-CAR2.1.033.1.2024 z 31.10.2024 r.

Organ wskazał, że wyżej wymienione materiały mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale jednocześnie zawierają informacje o podmiotach gospodarczych niebędących stroną postępowań, których ujawnienie stanowiłoby naruszenie interesu publicznego, rozumianego jako dobro podmiotów, których dotyczą, wobec czego nie mogą zostać udostępnione Spółce.

Organ dodał, że z uwagi na dobro prowadzonego śledztwa Prokurator nie wyraził zgody na udostępnienie Raportu końcowego OLAF.

Końcowo organ wskazał, że w aktach pozostawiono niektóre dokumenty dołączone do raportu OLAF, mające znaczenie dla sprawy, które mogą zostać udostępnione, tj.

1. - raport z kontroli na miejscu w spółce wraz z tłumaczeniem (bez załączników),
2. - wyciąg zakwestionowanych zgłoszeń spółki, sporządzony z załączonego do Raportu wykazu 1155 zgłoszeń celnych, w przypadku których stwierdzono nieprawidłowe potwierdzenie wyprowadzenia towaru w urzędzie wyprowadzenia Vuosaari w Finlandii,
3. - pismo IAS w Rzeszowie przekazujące pismo IAS we Wrocławiu, za którym przekazano pismo ukraińskiej administracji celnej z 29 stycznia 2021 r. zawierające informację, że ukraińska firma A. z L., [...], ostatni raz dokonywała wymiany towarowej z zagranicą 26 marca 2018 r.

Pismem z 17 kwietnia 2025 r. spółka wniosła o umożliwienie zapoznania się z wyłączonymi aktami.

Decyzją z 30.10.2025 r., znak 358000-CZC1.4401.169 do 196.2024.2024 organ I instancji odmówił ze względu na interes publiczny możliwości zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt spraw znak 358000-CZC1.4401.169 do 196.2024.

Następnie po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor lAS w Krakowie decyzją z dnia 16.03.2026 roku znak: 1201-IOC.4401.14.2025, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Krakowie z dnia 30 października 2025 roku, znak: 358000-CZCl.4401.169 do 196.2024

Po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego w sprawie, Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Krakowie wydał w dniu 30 października 2025 roku decyzję nr 358000- CZCl.4401.181.2024, którą unieważnił zgłoszenie celne do procedury wywozu MRN 19PL351020E0109328 z dnia 18 lutego 2019 roku. Konsekwencją unieważnienia zgłoszenia celnego jest brak możliwości zastosowania zerowej stawki podatku od towarów i usług, wynikającej z treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W ocenie organu I instancji przedłożone dokumenty - uznane przez stronę za dowody alternatywne nie są wystarczające do uznania, że przedmiotowy towar został wywieziony z terytorium UE. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego stwierdził, że przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności i dowodów zasadna jest teza, że przedmiotowy towar nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej, a komunikat IE599 został wygenerowany w następstwie wprowadzenia do systemu AES błędnego komunikatu IE518, który nie odzwierciedlał rzeczywistego stanu rzeczy.

Organ I instancji wskazał, że spółka zgłosiła do procedury wywozu towar unijny zakupiony przez irlandzką firmę T., który miał zostać dostarczony do odbiorcy ukraińskiego, firmy A. we L. W trakcie realizacji procedury wywozu zadeklarowany w zgłoszeniu celnym polski urząd celny wyprowadzenia znajdujący się na granicy z Ukrainą został zmieniony na fiński urząd celny wyprowadzenia w Helsinkach, a w elektronicznym systemie wywozu AES (historia operacji) odnotowano "zmianę trasy". Zmiana urzędu celnego wyprowadzenia w znaczący sposób wydłużyła trasę przewozu, czyniąc ją nieekonomiczną i tym samym budząc uzasadnione wątpliwości organu celnego co do faktycznego wywozu towarów. Z pism OLAF oraz pism administracji celnej Finlandii wynika, iż przedmiotowe procedury celne wywozu nie zostały poprawnie zakończone w Finlandii, w urzędzie celnym wyprowadzenia zlokalizowanym w Helsinkach. W urzędzie tym potwierdzenia wywozu dokonywane były retrospektywnie, na podstawie dowodów alternatywnych (dokumentów przewozowych) bez fizycznego przedstawienia towaru.

Jak podkreślił organ, taki tryb postępowania, jest niezgodny z przepisami unijnego kodeksu celnego. Raport końcowy OLAF potwierdził wcześniejsze ustalenia w zakresie nieprawidłowości w zamknięciu procedur wywozowych w Finlandii. Potwierdzenie wyprowadzenia towarów nie było zgodne ze stanem faktycznym. Organ I instancji wskazał, że ciężar udokumentowania wywozu towaru spoczywał zatem na eksporterze. Przedłożone przez Spółkę w tym zakresie dowody alternatywne organ uznał za niewystarczające.

Dyrektor lAS w Krakowie decyzją z 19 marca 2026 r.: nr 1201-IOC.4401.41.2025 utrzymał w mocy decyzję I instancji w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego. DIAS podzielił ocenę o braku dowodów na wyprowadzenie towarów. Wskazał, że pisma OLAF i administracji celnej Finlandii mają charakter dokumentu urzędowego.

W zakresie terminu przechowywania dokumentów organ zauważył, że fakty o konieczności przedłożenia dowodów alternatywnych były już znane spółce w 2023 r. W ocenie DIAS przedłożone przez spółkę dokumenty potwierdzają jedynie przeprowadzenie transakcji handlowej między eksporterem a podmiotem mającym siedzibę w Irlandii, ale nie dowodzą fizycznego wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE. W zakresie kwestii wyłączonych dokumentów, organ odwoławczy wskazał, że wyłączenia dokonano ze względu na stanowisko Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie.

W skardze na powyższą decyzję w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego podniesiono zarzuty naruszenia:

1. 1. art. 248 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. U. UE. L. z 2015 r. Nr 343, str. 1 z późn. zm.; dalej: UKC) poprzez unieważnienie zgłoszenia, pomimo iż ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, że towary objęte zgłoszeniem w terminie 150 dni od zwolnienia towarów do wywozu nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej;
2. 2. art. 187 i 194 § 1 i 3 OP w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373; dalej: PC lub Prawo celne) oraz art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 z późn. zm.) w zw. z art. 9 PC poprzez przyjęcie, że eksporter był zobowiązany do dostarczenia dokumentów i informacji celnych na okoliczność wyprowadzenia po upływie terminu do przechowywania dokumentów celnych tj. po 31.12.2024 r. w sytuacji, gdy do zaprzeczenia domniemania prawdziwości przedłożonych w sprawie dokumentów urzędowych IE599 i IE518 doszło 27 marca 2025 r.;
3. 3. art. 51 ust. 1 UKC w zw. z art. 9 PC poprzez przyjęcie, że wezwanie do przedłożenia wyjaśnień i dokumentów celnych przed upływem terminu ma wpływ na bieg tego terminu;
4. 4. art. 179 § 1 OP w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 PC poprzez unieważnienie przedmiotowego zgłoszenia celnego bez uprzedniego umożliwienia stronie zweryfikowania w toku instancji oraz w postępowaniu sądowym prawidłowości decyzji o odmowie udostępnienia kluczowych dla sprawy dokumentów;
5. 5. Art. 191 OP w związku z art. 73 ust. 1 pkt 1 PC poprzez przyjęcie:
6. a) że wnioski i ustalenia raportu OLAF w przedmiotowej sprawie mają charakter ostateczny, pomimo iż odroczono wykonanie obowiązku polegającego na wezwaniu osoby objętej dochodzeniem do zgłoszenia uwag, a zatem zgodnie gwarancjami proceduralnymi o których mowa w art. 9 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 248, str. 1 z późn. zm.), procedura nie została ukończona, a wnioski końcowe mogą ulec zmianie,
7. b) za prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nieujawnione stronie dokumenty bez zweryfikowanej sądowo decyzji w sprawie ich udostępnienia;
8. 6. Art. 27 ust. 1, art. 22 ust. 7 w zw. z art. 29 UKC poprzez brak ustalenia zaistnienia łącznego trzech wymaganych przesłanek unieważnienia korzystnych decyzji, w tym w szczególności, że spółka wiedziała lub powinien wiedzieć, że informacje o przedmiotowym wyprowadzeniu są nieprawidłowe.

Spółka wskazała, że zgłoszenia celne były wykonywane poprzez agencje celne. Zmiany urzędu celnego wyprowadzenia (z polskiego na fiński) nie dokonywał eksporter (bo nie ma takiej możliwości). Zmiany mógł dokonywać sam przewoźnik lub przewoźnik w uzgodnieniu ze zleceniodawcą - T. Spółce jest wiadomo, że T. zaopatrywał się również w produkty fińskiego dostawcy, stąd trasa przewozu łączonego przez Finlandię w tej perspektywie nie jest nieekonomiczna.

W sprawie nie ustalono, że towar pozostał na obszarze EU. Prawdopodobnie ustalenia takiego nie dokonał także OLAF w ramach wyjaśnienia sprawy i prawdopodobnie we wnioskach końcowych wskazał, że właśnie tego czy towar wyjechał poza EU czy nie wyjechał nie udało się ustalić (Spółka nie ma tej wiedzy ze względu na wyłączenie z akt raportu OLAF, ma jedynie przypuszczenie na podstawie dokumentu udostępnionego w ramach innego postępowania).

Skarżąca podkreśliła, że organy celne bagatelizują normę prawną wynikającą z art. 51 ust. 1 UKC w zw. z art. 9 PC, zgodnie z którą obowiązek ten trwał do 31.12.2023 roku. Bagatelizują także normę prawną wynikającą z art. 194 § 1 i 3 OP w zw. z art 73 ust. 1 pkt 1 PC, zgodnie z którą obalenie domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych IE 599 i IE 518 nastąpiło 27.03.2025 roku raportem OLAF (prawdopodobnie, bo został wyłączony).

Weryfikacja prawidłowości decyzji o odmowie dostępu do Raportu OLAF w toku instancji oraz w trybie sądowym jest jedyną gwarancją eksportera, że jego podstawowe prawo do obrony nie zostało naruszone. Tymczasem organ celny pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcia o unieważnieniu zgłoszeń celnych nie czekając, aż decyzja o odmowie dostępu do Raportu OLAF stanie się ostateczna. Oczywiście to, że zgodnie z UKC decyzja organu celnego pierwszej instancji była wykonalna, nie zmienia w żaden sposób wyżej wskazanego naruszenia. W ocenie spółki nie budzi bowiem żadnych wątpliwości prawnych, że bezzasadna odmowa dostępu do Raportu OLAF stanowić będzie istotne (tj. mające wpływ na orzeczenie) naruszenie przepisów, które implikuje uchylenie decyzji unieważnieniowej lub może stanowić podstawę wznowieniową.

Końcowo Skarżąca wskazała, że w dniu 11 czerwca 2025 roku przedstawiciel spółki oraz jej pełnomocnicy odbyli zdalne spotkanie z przedstawicielami OLAF. W ramach tego spotkania na pytanie pełnomocnika Pan X.Y. - [...] OLAF oświadczył, że w niniejszej sprawie jedynie odroczono prawo spółki do odniesienia się do faktów ustalonych przez OLAF, ze względu na stanowisko prokuratury. Niemniej formalnie jest możliwa zmiana wniosków z raportu, po ustosunkowaniu się uprawnionego do zgromadzonych faktów. Oznacza to, że procedura nie została ukończona. Tymczasem mając tego pełną świadomość, organy celne bezkrytycznie dokonują w oparciu o przekazany Raport ustaleń stanu faktycznego, twierdząc że jest to dokument urzędowy, co do którego nie można wdawać się w polemikę. Takie twierdzenie w ocenie Spółki jest sprzeczne z wyżej wskazanymi gwarancjami proceduralnymi określonymi w przepisach UE.

Ze względu na wyłączenie kluczowych w sprawie dokumentów, nie ma możliwości ustosunkowania się do ich treści. W szczególności czy są nie są one ogólnikowe, czy dotyczą tego konkretnego zgłoszenia eksportowego, na czy polegały nieprawidłowości po stronie fińskiej służby celnej i czy na ich podstawie można przeprowadzić przeciwdowód przeciwko fińskiemu IE 518 (przedłożonemu przez stronę). Strona nie może również ustalić najistotniejszej kwestii tj. czy na podstawie dokumentów wyłączonych można zasadnie przyjąć, że towar pozostał na obszarze EU. Zdaniem spółki działanie organu godzi w zasadę jawności postępowania dla strony.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 UKC wydanie zaskarżonej decyzji wymagało zaistnienia łącznie trzech warunków: decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji, posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne, decyzja byłby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne. Organ nie dokonał takich ustaleń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał wyrażone już w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., oddala skargę.

Istota rzeczy w poddanej sądowej kontroli sprawie sprowadza się do kwestii, czy skarżąca powinna mieć możliwość zapoznania się z nieujawnionymi jej dokumentami z raportu OLAF.

Wedle zasady uregulowanej w art. 178 § 1 O.p., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Wyjątek od powyższej zasady jest uregulowany w kolejnym artykule. W myśl art. 179 § 1 O.p., przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 73 ust. 2 Prawa celnego, rozstrzygnięcie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami następuje w formie decyzji.

W doktrynie trafnie podkreśla się, że konstytucyjny rodowód prawa dostępu do akt oraz ustawowa reglamentacja ograniczeń tego prawa (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP), dają podstawy do przyjęcia, że wyjątki należy interpretować w sposób ścisły (por. P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 179. P. Pietrasz [w:] J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, P. Pietrasz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2013, art. 179, a także Ł. Porada [w:] A. Mariański (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 2, 2023, art. 179.).

Jak wskazano w orzecznictwie, interes publiczny należy rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. Z całą pewnością interesem publicznym mogą być tajemnice, do których chronienia obowiązany jest organ podatkowy, z wyłączeniem tajemnicy skarbowej, która jest informacją niejawną w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych. Takimi informacjami mogą być choćby tajemnica przedsiębiorstwa niebędącego podatnikiem, obowiązek ochrony informacji dotyczących niezakończonego postępowania przygotowawczego czy konieczność wyłączenia jawności dokumentów z uwagi na dobro śledztwa.

Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyłączyć dokumenty zawierające informacje o związanych pośrednio ze sprawą osobach trzecich, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację (por. wyrok NSA z 7.3.2018 r., I GSK 592/16, wyrok WSA w Łodzi z 25.8.2020 r., I SA/Łd 724/19, wyrok WSA w Łodzi z 16.4.2020 r., I SA/Łd 860/19, wyrok NSA z 29.3.2022 r., III FSK 3958/21).

Sąd rozpatrujący sprawę w niniejszym składzie dostrzega przedstawiane przez organ stanowisko, że brak zgody prokuratora na udostępnienie stronie materiałów prowadzonego postępowania ma dla organów podatkowych charakter wiążący przy rozpatrywaniu wniosków o udostępnienie dokumentów z akt sprawy, a w sytuacji kolizji interesów tajemnicy postępowania karnego i jawności postępowania celnego, czy podatkowego, prymat został przyznany stanowisku organu prowadzącego śledztwo, choćby nawet stanowisko to ograniczało zasadę jawności postępowania administracyjnego i czynnego udziału strony w tym postępowaniu.

Sąd nie kwestionuje powyżej zaprezentowanego poglądu, obecnego w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2025 r., III FSK 1376/23, czy wyrok NSA z 3 lipca 2018 r., I FSK 1700/16). Problem jednak w tym, że w niniejszej sprawie organy nie dysponują stanowiskiem Prokuratora, które uzasadniałoby odmowę udostępnienia stronie całości żądanych przez spółkę akt.

Sąd poddał analizie znajdujące się w aktach sprawy pismo Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie z 19 grudnia 2024 r. W piśmie tym wskazano na wstępie, że Prokuratura prowadzi śledztwo o wskazanym w piśmie przedmiocie. Dalej Prokurator wyraził stanowisko, że z uwagi na dobro tego śledztwa materiały zawarte w Raporcie końcowym OLAF nie mogą zostać udostępnione stronom postępowania prowadzonego przez organ celny wobec skarżącej pod znakiem sprawy powołanym przez Prokuratora zgodnie z pismem organu celnego z 13 grudnia 2024 r. Stanowisko Prokuratora zostało jednak wyrażone z dwoma zastrzeżeniami: po pierwsze zakaz Prokuratora jest ograniczony czasowo – do czasu zakończenia śledztwa, a po drugie – co najistotniejsze – jest ograniczony zakresowo, jedynie do części Raportu [podkreślenie Sądu], a nie jego całości. Prokurator wskazał, że jego zakaz dotyczy "części wstępnej na kartach nr 1-32 oraz części szczegółowej dotyczącej podmiotu (...) (Raport z kontroli na miejscu w (...), karty nr 1-10)". Jak przy tym wynika z pism organów celnych, zanonimizowana w piśmie Prokuratora nazwa wskazanego wyżej podmiotu odnosi się do podmiotu innego niż skarżąca.

O ile zatem w stosunku do części wstępnej Raportu końcowego OLAF na kartach nr 1-32 oraz części szczegółowej dotyczącej określonego podmiotu stanowisko organu o braku możliwości zapoznania się z aktami można było uznać za uzasadnione, to zupełnie pozbawione podstaw jest twierdzenie, że przedmiotowy Raport "decyzją prokuratora w ogóle nie może zostać udostępniony Stronie postępowania", czy "Prokurator Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie nie wyraziła zgody na udostępnienie raportu końcowego OLAF Stronie ww. postępowań" (organ odwoławczy). Trzeba raz jeszcze bowiem podkreślić, że brak zgody Prokuratora odnosi się tylko do części Raportu, a nie całości Raportu. Stanowisko organów jest tym bardziej niekonsekwentne, że forsując tezę o braku zgody Prokuratora na udostępnienie stronie całości Raportu, jednocześnie pozostawiają w aktach, jako dostępne dla strony, wybrane dokumenty załączone do Raportu (Raport z kontroli na miejscu w skarżącej, wyciąg zakwestionowanych zgłoszeń skarżącej i pismo ukraińskiej administracji celnej). Tym samym główny argument organów celnych za wystąpieniem przesłanki interesu publicznego należy uznać za nieuzasadniony.

Jeżeli chodzi o drugi argument organów za nieudostępnieniem stronie akt, tj. dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte w dokumentach, to trzeba zauważyć, że skarżąca wyraźnie wskazała, że jej wniosek o umożliwienie zapoznania się z aktami nie obejmuje "informacji o podmiotach gospodarczych niebędących stroną postępowań". Skoro zatem sama spółka zrezygnowała z ubiegania się o informacje o podmiotach obcych – co skarżąca dodatkowo zaakcentowała w skardze – to nietrafna i zbędna jest argumentacja organu, jakoby akt nie sposób udostępnić z uwagi na ochronę danych osób trzecich.

W sytuacji, gdy chodzi o tak kluczową gwarancję procesową, jak dostęp strony do akt sprawy, prezentowane przez organ motywy rozstrzygnięcia powinny być wnikliwe i konkretne, tak by możliwe było zapoznanie się z racjami, argumentami usprawiedliwiającymi odejście od jawności postępowania w danym, konkretnym przypadku. W niniejszej sprawie – jak wyżej wykazano – ani brak zgody Prokuratora, ani powołanie się na ochronę danych osób trzecich, nie mogły uzasadnić zaistnienia przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 179 § 1 O.p. Sąd zatem uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 179 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego. Naruszenie to nie tylko mogło mieć, ale miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy skarżącej możliwości zapoznania się z dokumentami.

W tym miejscu trzeba również odnieść się do okoliczności upływu czasu od wyrażenia braku zgody przez Prokuratora (19 grudnia 2024 r., a zatem prawie półtora roku od dnia wyrokowania) i zastrzeżenia, że brak zgody jest wyrażony jedynie "do czasu zakończenia śledztwa". Jeżeli określony interes wymaga jedynie czasowej ochrony, np. w przypadku ochrony dobra innego toczącego się postępowania, to organ nie powinien w sposób trwały ograniczać stronie dostępu do akt sprawy. Przed ponownym rozstrzygnięciem kwestii zapoznania się z dokumentami, których jawność została wyłączona, organ powinien zatem ustalić, czy w dalszym ciągu istnieją powody uzasadniające ograniczenie stronie dostępu do zgromadzonego w jej sprawie materiału dowodowego.

Równocześnie – w odniesieniu do wywodów skargi – sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie organy celne (Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie) nie są związane rozstrzygnięciami innych organów (w tym Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu) w podobnym przedmiocie, wyrażonym na gruncie innego postępowania (podatkowego). Trzeba zwrócić uwagę, że wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowym przypadku organy celne dysponowały złożonym do akt niniejszej sprawy pismem Prokuratora, nadto aktualnym, bowiem wydanym już po postanowieniu NPUC-S w Przemyślu, na które powołuje się skarżąca, i nie sposób było pozostawić go bez znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Mając jednak na względnie opisane wyżej uchybienia, sąd uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające ją decyzje organu I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zwrócą uwagę, że brak zgody Prokuratora nie dotyczy całości Raportu końcowego OLAF, ustalą czy śledztwo opisane w piśmie Prokuratora nadal trwa oraz wezmą pod uwagę, że skarżąca nie domaga się umożliwienia jej zapoznania się z informacjami o podmiotach trzecich.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a.