Uzasadnienie
W dniu 9 lutego 2026 r Wójt Gminy Wieprz wystąpił do Małopolskiego Kuratora Oświaty w Krakowie z wnioskiem o wydanie opinii dotyczące projektu uchwały Rady Gminy Wieprz w sprawie ustalenia sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Wieprz oraz zmiany granic obwodów tych szkół od dnia 1 września 2026 r., zmieniającej uchwałę nr IV/35/2019 Rady Gminy Wieprz z dnia 22 marca 2019 roku.
W dniu 20 lutego 2026 r. projekt został zaopiniowany negatywnie. Małopolskie Kuratorium Oświaty w Krakowie podkreśliło, że w stosunku do dotychczas obowiązującej uchwały wprowadza się następujące zmiany w granicach obwodów szkolnych: do obwodu Szkoły Podstawowej we Frydrychowicach włącza się część ulicy Klonowej we Frydrychowicach obejmującą numery pozostające po wyłączeniu nr 2, 4, 8 i 9 oraz numer 7 z ulicy Łęg we Frydrychowicach. Do obwodu Szkoły Podstawowej w Nidku włącza się numer 125 A z ulicy Biała Droga w Wieprzu. Do obwodu Szkoły Podstawowej w Przybradzu włącza się numery 35 i 101 z ulicy Górnej we Frydrychowicach, część ulicy Klonowej we Frydrychowicach obejmującą numery 2, 4, 8 i 9, numery 1, 10 i 12 z ulicy Słonecznej we Frydrychowicach, numer 9 z ulicy Spokojnej we Frydrychowicach oraz numer 1 z ulicy Wiśniowej we Frydrychowicach. Do obwodu Szkoły Podstawowej nr 2 w Wieprzu włącza się część ulicy Beskidzkiej w Wieprzu, obejmującą numery od 214 do 374 (numery parzyste) oraz od 376 do 600.
Projekt został zaopiniowany negatywnie, ponieważ planowana zmiana dotyczyła zmiany obszarów obwodów poszczególnych szkół, która powinna zostać dokonana przez ich przekształcenie. Powołano się na art. 89 ust. 1, 3 w zw. z ust. 9 ustawy Prawo oświatowe zgodnie z którym szkoła publiczna może zostać przekształcona z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę i jest on obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia zawiadomić o zamiarze przekształcenia szkoły m.in. kuratora oświaty, rodziców uczniów danej szkoły podstawowej.
Przedstawiony projekt planu sieci szkół zawiera wskazanie adresów siedzib sześciu publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Wieprz. Przedstawiony projekt świadczy o dążeniu Rady Gminy Wieprz do tego, aby szkoły podstawowe były szkołami o pełnej strukturze organizacyjnej. Jednakże zmiana sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Wieprz dotycząca ustalenia jej obwodów powinna być poprzedzona przekształceniem szkoły, której obwód ulega zmianie (zgodnie z art. 89 ust. 9 Prawa oświatowego). Powołano się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W skardze zarzucono naruszenie
- - naruszenie art, 7, 77 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wyciągnięcie błędnych wniosków z ustalonych faktów, w tym w szczególności przez błędne przyjęcie, że zmiana obszarów obwodów poszczególnych szkół na terenie Gminy Wieprz powinna być dokonana przez przekształcenie szkoły,
- - naruszenie art. 39 ust. 7a ustawy - Prawo oświatowe przez przyjęcie, że w przypadku opinii, o której mowa w art. 39 ust. 8 tej ustawy stosuje się jej art. 89, naruszenie art. 89 ust. 1, 3 w zw. z ust. 9 ustawy - Prawo oświatowe przez jego zastosowanie do stanu faktycznego sprawy;
W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej opinii oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie nie ma zastosowania art. 89 ustawy Prawo oświatowe, co wynika pośrednio z brzmienia ust. 7a jej artykułu 39, który w kontekście ustalenia sieci szkół publicznych wprost odsyła do stosowania art. 89 ustawy, co oznacza, że w przypadku innych ustaleń wynikających z art. 39 ustawy opiniowane w trybie określonym w przepisie art. 89 ust. 1 ustawy nie ma zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie spór powinien być rozpoznany w oparciu o ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz.U.2025.1043) w brzmieniu z lutego 2026 r. zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2026.504) w sprawach wydawania opinii, o których mowa w art. 8 ust. 24, art. 9 ust. 1, art. 32 ust. 4, art. 39 ust. 8, art. 62 ust. 2 oraz art. 91 ust. 11-13 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Zgodnie zatem z ówczesną treścią art. 88 ust 1 i 2 szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa odpowiednio jej typ lub rodzaj, nazwę i siedzibę. Akt założycielski publicznej szkoły podstawowej, oprócz wyżej wymienionych danych, określa także jej zasięg terytorialny (obwód), w szczególności nazwy miejscowości, a w miastach - nazwy ulic lub ich części, należących do jej obwodu, oraz podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uzasadnienie wyroku z dnia 20 października 2021 r. III OSK 4261/21) podkreśla się, że z przekształceniem szkoły mamy do czynienia wówczas, kiedy to ma miejsce działanie organu prowadzącego wskutek, którego dochodzi do takich zmian organizacyjnych, które prowadzą do istotnego zmniejszenia rozmiarów lub zmiany przedmiotu dotychczas prowadzonej działalności, obniżenie stopnia organizacyjnego szkoły, likwidacja szkoły filialnej, oddziału przedszkolnego przy szkole podstawowej. Należy zatem przyjąć, że każde przekształcenie organizacyjne powodujące zmianę charakteru stanu prawnego, struktury, formy, nadające nową postać, funkcje czy zmieniające charakter działalności danej placówki wymaga zachowania warunków określonych w art. 88 i art. 89 ustawy Prawo oświatowe (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 971/17, wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/ Rz 896/16, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Przekształcenie w rozumieniu powyższej regulacji oznacza takie zmiany w sferze funkcjonowania szkoły lub placówki, które wiążą się ze zmianą elementów konstytutywnych bytu prawnego tych jednostek organizacyjnych, skutkujących koniecznością zmiany aktu założycielskiego, czyli zmiany w zakresie typu, rodzaju, nazwy, siedziby szkoły jak również jej zasięgu terytorialnego (obwodu szkoły). Takie elementy aktu założycielskiego wymienia art. 88 ust. 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe.
Nie budzi zatem wątpliwości, że w dacie wydawania zaskarżonej opinii podjęcie uchwały w sprawie ustalenia sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę zawierającej zmiany granic obwodów tych szkół wymagało uprzedniej zmiany statutów poszczególnych szkół, których granice obwodów ustalone w statutach podlegały zmianie. W przeciwnym razie dochodziło by do sprzeczności pomiędzy tymi aktami prawnymi.
Potwierdza to wskazana wyżej nowelizacja ustawy Prawo oświatowe. W uzasadnieniu projektu tej nowelizacji wskazano, że: "Rezygnując z opiniowania przez kuratorów oświaty uchwał w sprawie ustalenia sieci przedszkoli oraz sieci szkół, pozostawiono jednocześnie opiniowanie przez kuratora oświaty ustalenia granic obwodów szkół podstawowych, których poprawne zaplanowanie jest kluczowe w realizacji przez gminy obowiązku zapewnienia wszystkim dzieciom warunków realizacji obowiązku szkolnego, określonych w przepisach prawa. Dotychczas opiniowanie zmian obwodu szkoły odbywało się w ramach opiniowania ww. uchwał w sprawie ustalenia sieci szkół, bowiem informacja o obwodach jest (i będzie) jedną z części tych uchwał, obok informacji o nazwach i adresach siedzib szkół oraz adresach innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, jeśli takowe zostały utworzone. Opinia dotycząca ustalenia granic obwodów szkół będzie wiążąca.
Wydając opinię, kurator oświaty weźmie pod uwagę, czy zaproponowany kształt obwodów publicznych szkół podstawowych umożliwi wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego w szkole położonej możliwie blisko miejsca zamieszkania, zgodnie z obowiązującym przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo oświatowe. Kurator zbada również, czy gmina dąży do tego, aby obowiązkowe zajęcia edukacyjne w poszczególnych oddziałach szkolnych w publicznych szkołach podstawowych, którym ustalono obwód na terenie tej gminy, rozpoczynały się na pierwszej lub drugiej godzinie lekcyjnej (innymi słowy zbada, czy gmina, ustalając obwody, bierze pod uwagę to, aby jak największa liczba uczniów uczyła się w systemie jednozmianowym). Kurator, wydając opinię, zbada również, czy obwód szkoły podstawowej, w tym szkoły podstawowej filialnej, o której mowa w projektowanym art. 95 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo oświatowe, został ustalony tak, aby miejsce zamieszkania ucznia zawsze należało do obwodu tylko jednej szkoły (patrz projektowany art. 39 ust. 5aa pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe).
Reasumując, ustalenie granic obwodu publicznej szkoły podstawowej w uchwale, o której mowa w art. 39 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe, będzie następować po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty o zgodności tego obwodu z warunkami określonymi w art. 39 ust. 1, 2, 5a-5b, 5d i 7a ustawy - Prawo oświatowe (patrz projektowany art. 39 ust. 5c). Do opinii tej odpowiednio zastosowanie będą miały przepisy art. 89 i art. 98 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, z późn. zm.)".
Bezpodstawny jest natomiast podniesiony w skardze zarzut odwołujący się do brzmienia art. 39 ust. 7a ustawy Prawo oświatowe. Przepis ten nie obowiązywał bowiem jeszcze w dacie wydawania zaskarżonej opinii.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.