Uzasadnienie
W dniu 25 lipca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek skarżącego J. P o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego majątek składa się dom o pow. 60 m² z mieszkaniem o pow. 8 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 3,56 ha stanowiąca ugory w tym 0,7 ha lasu. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1532,66 zł brutto. Natomiast w uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ma 73 lata i ciężko choruje na szereg różnych dolegliwości.
Skarżący podał także, iż jego emerytura w wysokości 1283, 72 zł, z uwagi na znaczne wydatki na utrzymanie, nie wystarcza na zakup wszystkich przepisanych mu leków. J. P. wyjaśnił, iż gospodarstwo rolne nie przynosi żadnego dochodu. Dodał również, iż jego dom nie ma żadnej wartości, gdyż nie ma w nim prądu, wody ani łazienki. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej ani rodziny. J. P. podniósł również, iż przed tut. Sądem oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się kilka postępowań z jego skarg, a w związku z tym uiszczenie przez niego jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, gdyż zagraża jego życiu i zdrowiu.
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1153/12 referendarz sądowy oddalił wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Swoje rozstrzygniecie referendarz sądowy oparł na wyjaśnieniach skarżącego złożonych w niniejszej sprawie oraz w sprawie III SA/Kr 1185/12. Jako okoliczności znane mu z urzędu referendarz sądowy wskazał, iż wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego skarżącego należy liczyć na 13,40 zł. Ponadto skarżącego obciąża podatek leśny w wysokości 23 zł rocznie, a na leki wydał ostatnio 104,84 zł, natomiast w miesiącu październiku 2012r. – 494,82 zł. Referendarz sądowy stwierdził, że przy dochodzie skarżącego, który należy szacować na 1283 zł netto emerytury, stałe obciążenia związane z utrzymaniem domu wynoszą tylko ok. 13,40 zł, a na leki ostatnio wydał 104 zł. Zdaniem referendarza sądowego, przedstawione okoliczności siłą rzeczy niweczą zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania ponieść kosztów sądowych, na które obecnie składa się tylko wpis od skargi.
Ponadto referendarz sądowy uważa, że jeżeli w realiach niniejszej sprawy skarżący nie podjął próby dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw.
Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego, postanowienie referendarza sądowego narusza art. 255 i art. 258 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie zgodził się z ustaleniami referendarza sądowego odnośnie jego sytuacji materialnej i przedłożył faktury VAT przedstawiające jego wydatki w lipcu i sierpniu 2013r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności:
"Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
§ 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
§ 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego."
"Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny."
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
W ocenie Sądu skarżący wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura w wysokości 1532,66 zł brutto (1283,72 zł netto). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych, a posiadana przez niego nieruchomość rolna nie przynosi dochodów. Ponadto skarżący cierpi na szereg chorób. Z kolei z przedłożonych przez skarżącego faktur VAT wynika, że prawie całą emeryturę przeznacza on na zakup żywności i leków. Nie jest on więc w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.