Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 25 marca 2025r. G. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą G z siedzibą w K. (dalej: skarżący, strona, Beneficjent) jest decyzja Zarządu Województwa Śląskiego (dalej: IZ, organ, IZ RPO WSL) z 12 lutego 2025r., nr 491/RT/2025 utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z 30 października 2024r., nr [...] zobowiązującą skarżącego do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 42 672,27 zł powiększoną o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.
Decyzję wydano na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.); art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 566); art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 12a pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530 ze zm. dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm. dalej: ustawa wdrożeniowa, u.z.p.s.).
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 20 marca 2017r. została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego pełniący rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 a Skarżącym umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (dalej: "umowa o dofinansowanie projektu"). Do w/w umowy zostały zawarte dwa aneksy (8 stycznia 2018 r. i 29 marca 2019 r.).
Projekt realizowany był w okresie od 1 marca 2017 r. do 28 lutego 2019 r.
Jak wynika z wniosku o dofinansowanie realizacji projektu głównym jego celem było pogodzenie życia zawodowego i rodzinnego 85 osób w wieku 20-39 lat (w tym 3 mężczyzn) zamieszkałych lub pracujących na terenie G. (w rozumieniu KC), posiadających dzieci do 3 lat poprzez umożliwienie korzystania z dwóch żłobków utworzonych w ramach projektu, a w konsekwencji ułatwienie wejścia lub powrotu na rynek pracy osobom pozostającym poza nim z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 3 w czasie do 28 lutego 2019r. Realizacja celu miała być możliwa poprzez dokonanie adaptacji 2 lokali na potrzeby żłobków (łącznie 85 miejsc), z czego jedna placówka miała być zlokalizowana w dzielnicy [...], druga zaś w dzielnicy [...].
W ramach realizowanego projektu. Beneficjent utworzył dwie placówki na terenie G.:
- 1. placówkę zlokalizowaną przy ulicy [...] (dzielnica [...]),
- 2. placówkę zlokalizowaną przy ulicy [...] (dzielnica [...]).
Otrzymał w ramach zaliczki środki europejskie oraz dotację z budżetu państwa w następujących dniach i wysokości:
5 maja 2017 r. - 350 000,00 zł, 25 kwietnia 2018 r. - 350 000,00 zł, 17 października 2018 r. - 500 000,00 zł, 4 lutego 2019 r.- 300 000,00zl
Ponadto Beneficjent otrzymał 23 czerwca 2021r. w ramach refundacji środki europejskie oraz dotację z budżetu państwa w wysokości 42 355,17 zł.
Zgodnie z Regulaminem konkursu nr [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oraz wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu nr [...], Beneficjent zobowiązany był do zachowania trwałości projektu, z uwagi na sfinansowanie w projekcie wydatków w ramach cross-financingu, które stanowiły koszty kwalifikowalne projektu (zgodnie z art. 71 Rozporządzenia ogólnego nr 1303/2025 z dnia 17 grudnia 2013 r.).
Zachowanie trwałości projektu był do 23 czerwca 2024 r. (3 lata od 23 czerwca 2021r. - data płatności ostatecznej, co stanowi 1096 dni).
W dniu 8 czerwca 2021 r. Beneficjent złożył Roczne sprawozdanie z zachowania trwałości za okres od 1 marca 2019 r. do 30 kwietnia 2021 r., a następnie 10 maja 2022 r. kolejne za okres od 01 maja 2021r. do 10 maja 2022r.
IZ RPO WSL pismem z 30 czerwca 2023r. wezwała Beneficjenta do dopełnienia zobowiązania wynikającego z § 17 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu poprzez złożenie Rocznego sprawozdania z zachowania trwałości za kolejny okres oraz zaakceptowała zmianę nazwy żłobka. Beneficjent w dniu 15 listopada 2023r. złożył kolejne Roczne sprawozdanie z zachowania trwałości za okres od 12 maja 2022 r. do 15 listopada 2023r. Poinformował przy tym, że żłobek przy ul. [...] w G. działał do końca sierpnia 2023 r. i został wykreślony z rejestru.
W związku z powyższym IZ RPO WSL pismem z 15 grudnia 2023r. wezwała Beneficjenta do wyjaśnień co do daty faktycznej utraty możliwości wykorzystywania pomieszczeń w lokalu przy ul. [...], a także o potwierdzenie utrzymania w okresie sprawozdawczym niezmiennego charakteru infrastruktury sfinansowanej w ramach cross-financingu żłobka mieszczącego się przy ul. [...]. Beneficjent nie odpowiedział na to wezwanie.
Niezależnie IZ RPO WSL ustaliła, że 24 sierpnia 2023r. Prezydent Miasta G. decyzją administracyjną nr [...] wykreślił z Rejestru żłobków i klubów dziecięcych żłobek przy ul. [...] w G., dla którego organem prowadzącym był Skarżący.
Następnie IZ RPO WSL przeprowadziła kontrolę projektu, zarejestrowaną pod nr [...] w trybie doraźnym. W jej ramach ustaliła i potwierdziła, że Beneficjent zaprzestał prowadzenia obu żłobków w ramach projektu nr [...], tym samym nie dopełnił obowiązku utrzymania trwałości projektu odnośnie żłobka prowadzonego:
- - przy ul. [...] w G., który został wykreślony z Rejestru żłobków i klubów dziecięcych z dniem 24 sierpnia 2023 r.,
- - przy ul. [...] w G., który od dnia 24 stycznia 2024 r. jest prowadzony przez inny niż Skarżący podmiot.
Organ włączył do akt postępowania kopię "Protokołu z przyjęcia ustnych wyjaśnień Beneficjenta" z 12 kwietnia 2024 r., z którego wynika, że od 24 stycznia 2024 r. organem prowadzącym żłobek, zlokalizowany przy ul. [...] w G., jest spółka F sp. z o.o. Informację tę potwierdził Urząd Miasta G. w piśmie z 6 maja 2024 r. Obecnie żłobek ten w żaden sposób nie jest powiązany z projektem nr [...] - współfinansowanym ze środków EFS.
W związku z powyższym IZ RPO WSL nałożyła korektę finansową proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość projektu nie została zachowana. Z uwagi na różne okresy niezachowania trwałości korekta została naliczona dla każdej placówki oddzielnie:
Żłobek P mieszczący się w G. przy ul. [...] w związku z zaprzestaniem działalności z dniem 24 stycznia 2024r. Beneficjent nie zachował trwałości projektu przez 152 dni t.j. 13,87% wymaganego okresu (152/1096=13,87%). Kwota stanowiąca nieprawidłowość wynosi 16 974,25 zł., z czego zgodnie z montażem określonym w §2 Umowy 88% stanowi wartość dofinansowania w wysokości 14 937,34 zł (w tym: 14 428,11 zł - środki EFS oraz 509,23 zł - środki budżetu państwa),
Żłobek mieszczący się w G. przy ul. [...] w związku z zaprzestaniem działalności z dniem 24 sierpnia 2023r. Beneficjent nie zachował trwałości projektu przez 305 dni t.j. 27,82% wymaganego okresu (305/1096=27,82%). Kwota stanowiąca nieprawidłowość wynosi 31 519,97 zł (113 288,88*27,82%), z czego zgodnie z montażem określonym w §2 Umowy 88% stanowi wartość dofinansowania w wysokości 27 734,93 zł (w tym: 26 789,42 zł - środki EFS oraz 945,51 zł - środki budżetu państwa).
Wobec tych ustaleń IZ RPO WSL wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 42 672,27 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy do dnia wpływu na rachunek IZ RPO WSL w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. Beneficjent nie potwierdził odbioru ww. wezwania i nie dokonał zwrotu należnych środków.
W dniu 8 sierpnia 2024r. Zarząd Województwa Śląskiego uchwałą nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, w związku z naruszeniem trwałości projektu.
W jego ramach potwierdzono ustalenia co do niezachowania przez Beneficjenta trwałości projektu przez 1096 dni. Wobec tego, że projekt został zakończony oraz ostatecznie rozliczony, kwota stwierdzonej nieprawidłowości podlegająca zwrotowi została wyliczona zgodnie z montażem finansowym określonym w § 2 umowy o dofinansowanie projektu wraz z aneksami, tj. 88% wartości nieprawidłowości (z czego 85% dofinansowania UE oraz 3% współfinansowania krajowego), dla każdego żłobka z osobna:
Żłobek przy ul. [...] w G., w wysokości 14 937,34 zł (w tym: 14 428,11 zł - środki EFS oraz 509,23 zł - środki budżetu państwa),
Żłobek przy ul. [...] w wysokości 27 734,93 zł (w tym: 26 789,42 zł - środki EFS oraz 945,51 zł - środki budżetu państwa).
Wkład własny wniesiony do projektu przez Beneficjenta w wysokości 2 036,91 zł dla Żłóbka przy ul. [...] oraz 3 782,04 zł dla Żłobka przy ul. [...] nie podlegał zwrotowi.
Decyzją z 30 października 2024 r., nr [...] IZ zobowiązała Beneficjenta do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji dofinansowania w kwocie 42 672,27 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w związku ze stwierdzeniem przez IZ RPO WSL nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych otrzymanych przez Beneficjenta w ramach RPO WSL 2014-2020.
Beneficjent zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
W toku postępowania administracyjnego za podstawę rozstrzygnięcia IZ przyjęła materiał dowodowy zebrany w ramach prowadzonego postępowania w I instancji. Potwierdziła, że skoro Beneficjent ma status małego przedsiębiorstwa warunki zachowania trwałości projektu nr [...] pn. "[...]" obejmują okres 3 lat, liczonych od 23 czerwca 2021 r., tj. od daty otrzymania płatności końcowej do 23 czerwca 2024 r. Tym samym Beneficjent zobowiązany był do zachowania trwałości projektu przez łącznie 1096 dni.
Natomiast Beneficjent zaprzestał działalności żłobkowej przed 23 czerwca 2024 r. w obu placówkach utworzonych w ramach projektu [...] pn. "[...]", t.j.:
- - żłobka przy ul. [...] w dniu 24 stycznia 2024r.
- - żłobka przy ul. [...] w dniu 24 sierpnia 2023r.
Zgodnie z zapisami Wytycznych (Rozdział 5 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności projektów. Podrozdział 5.3 Trwałość projektu, pkt 6) naruszenie zasady trwałości następuje w sytuacji wystąpienia w okresie trwałości co najmniej jednej z poniższych przesłanek:
- a) zaprzestano działalności produkcyjnej lub ją relokowano poza obszar wsparcia PO,
- b) nastąpiła zmiana własności (rozumiana jako rozporządzenie prawem własności) elementu współfinansowanej infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści,
- c) nastąpiła istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki realizacji, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów.
Zasada trwałości nie ma zastosowania w przypadku:
- a) instrumentów finansowych,
- b) sytuacji, gdy beneficjent zaprzestał działalności z powodu ogłoszenia upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa w rozumieniu przepisów w art. 71 rozporządzenia ogólnego.
Z informacji dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że w odniesieniu do Beneficjenta brak jest wpisów dotyczących informacji dotyczących upadłości/postępowania naprawczego/postępowania restrukturyzacyjnego.
Dodatkowo z opublikowanego przez Ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego w 2020r. na stronie: [...] interpretacją w zakresie zachowania zasad trwałości w projektach dofinansowanych ze środków UE wynika, że zaprzestanie działalności w okresie trwałości albo jej przeniesienie poza obszar wsparcia objęty programem stanowi naruszenie zasady trwałości i wiąże się z koniecznością zwrotu wkładu z funduszy proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość nie została zachowana.
Beneficjent nie dopełnił obowiązku utrzymania trwałości projektu odnośnie nowoutworzonych placówek w G. - 24 sierpnia 2023 r. zaprzestał wykonywania działalności żłobka przy ul. [...], a 24 stycznia 2024 r. przy ul. [...], powodując naruszenie obowiązku zachowania trwałości przez okres 3 lat, liczony od 23 czerwca 2021 r.
Beneficjent wykazał wydatki w ramach cross-financingu dotyczące adaptacji pomieszczeń na potrzeby żłobka:
- 1. przy ul. [...] w łącznej wysokości 101 984,22 zł
Wniosek o płatność nr [...]:
Zaliczka na wykonanie prac remontowo-budowlanych lokalu przy ul. [...] na kwotę 50 992,11 zł na podstawie dokumentu 03/11/2017. Wydatki zostały poniesione z transzy przekazanej Beneficjentowi 5 maja 2017 r.
Wniosek o płatność nr [...]:
Zapłata za wykonanie prac remontowo-budowlanych - końcowe rozliczenie w lokalu przy ul. [...].na kwotę 50 992,11 zł na podstawie dokumentu [...]. Wydatki zostały poniesione z transzy przekazanej Beneficjentowi 25 kwietnia 2018r.
1. Dla żłobka przy ul. [...] w łącznej wysokości 94 407,40 zł
Wniosek o płatność nr [...]:
Zaliczka na wykonanie prac remontowo-budowlanych lokalu przy ul. [...] na kwotę 47 203,71 zł na podstawie dokumentu [...]; Wydatki zostały poniesione z transzy przekazanej Beneficjentowi 5 maja 2017 r.
Wniosek o płatność nr [...]:
Zapłata za wykonanie prac remontowo-budowlanych - końcowe rozliczenie w lokalu przy ul. [...] na kwotę 47 203,71 zł na podstawie dokumentu [...]. Wydatki zostały poniesione z transzy przekazanej Beneficjentowi 25 kwietnia 2018 r.
Zatem suma poniesionych wydatków dotyczących cross-financingu, objętych obowiązkiem zachowania trwałości projektu, które stanowiły koszty bezpośrednie w analizowanej sprawie wyniosła 196 391,62 zł.
Za datę płatności końcowej na rzecz Beneficjenta przyjęto datę zatwierdzenia wniosku o płatność końcową, tj. 23 czerwca 2021 r. Zgodnie z zasadami obliczania zasad zachowania trwałości. Beneficjent winien zachować trwałość projektu przez 1096 dni, tj. przez 3 lata od 23 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2024 r.
Skoro zatem Beneficjent nie dotrzymał warunków umowy i zasad określonych w przepisach prawa jak i dokumentach konkursowych, kwota jaka obejmowała działania finansowane w ramach cross- financingu podlega zwrotowi. Wspomniane środki finansowe w ogóle nie powinny były zostać przyznane, a tym bardziej wykorzystane przez Beneficjenta, jeśli ten nie zamierzał dochować okresu trwałości projektu w omawianym zakresie. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi wynosi 42 672,27 zł, co stanowi 88% (wartość dofinansowania UE + dotacja celowa z budżetu państwa).
Naruszenie trwałości projektu, o której mowa w art. 71 rozporządzenia nr [...] skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanego dofinansowania na realizację projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości. Stanowi jednocześnie nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Przesłanka działania/zaniechania jest w tym przypadku bezsprzecznie spełniona. Beneficjent bowiem, zaprzestał działalności projektowej w odniesieniu do obu utworzonych w ramach projektu placówek żłobkowych w okresie obowiązywania trwałości, pomimo obowiązków wynikających z zawartej z IZ RPO WSL umowy o dofinansowanie. Wytycznych oraz art. 71 rozporządzenia ogólnego.
Organ II instancji wskazał przy tym, że decyzja wydana jest na podstawie przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 67 ust 1 ustawy o finansach publicznych. Oznacza to tym samym, że ustawodawca nie przewidział przerwy w naliczaniu odsetek (nie stosuje się przepisu art. 54 § 1 ust 7 Ordynacji podatkowej).
Jednocześnie z art. 66a ustawy o finansach publicznych wynika, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 w/w ustawy będzie wynosił 5 lat. Wymieniony przepis wszedł w życie 2 września 2017r., zatem znajduje on zastosowanie do przedawnień nieprawidłowości jakie zostały popełnione po tej dacie. Określony pięcioletni termin przedawnienia nieprawidłowości liczy się od momentu wypłaty salda końcowego przez Komisję Europejską czyli od momentu zamknięcia programu operacyjnego w ramach którego zostały przyznane środki. RPO WSL na lata 201-2020 nie jest jeszcze zamknięty na dzień wydania niniejszej decyzji.
W ocenie IZ w niniejszej sprawie wystąpiła rzeczywista szkoda w postaci uzyskania dofinansowania z przeznaczeniem na sfinansowanie wydatków w ramach cross-financingu, do otrzymania którego nie kwalifikowałaby się bez konieczności utrzymania trwałości projektu. Tym samym uzyskane pośrednio dofinansowanie jest nie do pogodzenia z warunkami określonymi w umowie, przepisach prawa powszechnie obowiązującego i procedurami obowiązującymi w ramach RPO WSL 2014-2020 jak i z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy unijnych oraz celami dofinansowania. Przywołane środki nie powinny być zatem ani wykorzystane przez Beneficjenta, ani wypłacone z budżetu Unii Europejskiej w pełnej kwocie.
Naruszenie trwałości projektu, o której mowa w art. 71 rozporządzenia ogólnego skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanego dofinansowania na realizację projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości.
Z uwagi na to, że do naruszenia przez Beneficjenta zasady trwałości doszło w różnych okresach w utworzonych żłobkach, tj. żłobka przy ul. [...] od 24 sierpnia 2023r. oraz ul. [...] od 24 stycznia 2024r. Organ przy obliczaniu korekty uwzględnił inną, odpowiednio dla każdego liczbę dni, dla których nie została zachowana trwałość. Z kolei jako podstawę do wyliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych przyjął kwotę wydatków zatwierdzonych w projekcie jako cross-financing. Organ wziął pod uwagę wyłącznie wydatki poniesione w ramach cross-financingu dotyczące ww. żłobków oraz ilość dni, dla których nie została zachowana trwałość projektu. Dlatego nie można zgodzić się z Beneficjentem, iż Organ I instancji nie dochował zasady proporcjonalności.
IZ RPO WSL nałożyła korektę finansową proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość projektu nie została zachowana i do wydatków poniesionych w ramach cross-financingu. Beneficjent zobowiązany był do zachowania trwałości projektu przez 3 lata, tj. 1096 dni. Ze względu na fakt, że ww. placówkach Beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności w różnych okresach i nie dochował trwałości odpowiednio przez 305 i 152 dni to tylko za ten okres niedochowania trwałości jest zobowiązany zwrócić należną kwotę.
Beneficjent ma status MŚP, zatem dotyczy go okres 3 lat zachowania trwałości, tj. 1096 pełnych dni kalendarzowych bez wyszczególnienia na: dni robocze, dni wolne i godziny. Stosując rozwiązanie zaproponowane przez Beneficjenta, aby okres trwałości pomniejszyć o dni wolne, lub o dni w których opieka była skrócona sprawiłoby, że okres trwałości nie trwałby 3 lata ale o wiele dłużej. Ponadto Beneficjent ubiegając się o dofinansowanie i przedstawiając do refundacji koszty nie uwzględniał ich wykorzystania częściowo, tylko w dni pracujące, w określonych godzinach z pominięciem dni wolnych ustawowo od pracy, a w całości przez cały okres realizacji projektu, 7 dni w tygodniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Beneficjent zaskarżył w całości decyzję, zarzucając jej naruszenie prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
Art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 poprzez jego błędną interpretację i uznanie, iż doszło do chociażby potencjalnej szkody w budżecie UE;
Art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2025 poprzez jego błędną interpretację i naruszenie zasady proporcjonalności, a co za tym idzie zastosowanie korekty nadmiernej bez uwzględnienia m.in. obiektywnych procesów gospodarczych, które wpłynęły na zmniejszenie wskaźników na poziomie rezultatu oraz produktu czy też starań beneficjenta poczynionych dla utrzymania pełni wskaźników.
Wobec powyższego Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości przez Zarząd Województwa w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. a na wypadek jego nieuwzględnienia wniósł o uchylenie przez Sąd w całości zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a; oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Beneficjent zawarł dalszą argumentację na rzecz podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę IZ RPO WSL podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zauważyć także należy, że podobne stanowisko w spornych, kluczowych zagadnieniach, zawarł WSA w Gliwicach w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 8 stycznia 2026r.; sygn. akt III SA/Gl 707/25, którego stanowisko skład orzekający w analizowanej sprawie - w pełni podziela.
Sąd oparł się na stanie faktycznym ustalonym przez IZ. Należy podkreślić, że Skarżący nie kwestionuje tego stanu, a jedynie różni się w jego ocenie (i wykładni prawa materialnego), czemu dał wyraz w skardze.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: (...) 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Z kolei według art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu Pod pojęciem innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania.
Zgodnie z art. 206 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa m.in. w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy wdrożeniowej. Umowa ta w myśl art. 206 ust. 2 u.f.p. powinna zawierać w szczególności zobowiązanie do stosowania wytycznych, o których mowa w art. 2 pkt 32 rozporządzenia ogólnego tj. instrumentów prawnych określających ujednolicone warunki i procedury wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności skierowane do instytucji uczestniczących w realizacji programów operacyjnych oraz stosowane przez te instytucje na podstawie właściwego porozumienia, kontraktu terytorialnego albo umowy oraz przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie projektu.
Powyższe oznacza, że procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p. mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.
Umowa o dofinansowanie projektu z 20 marca 2017r. (por. karta nr 20 – 47 akt administracyjnych) sprecyzowała obowiązki, do których realizacji skarżący się zobowiązał, aby móc korzystać z praw wynikających z ww. umowy. Skarżący zobowiązał się między innymi do: realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (§ 4 ust.1); stosowania przepisów prawa unijnego i krajowego oraz aktualną treść Wytycznych, w tym m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (§ 4 ust. 4); realizacji projektu na podstawie wniosku o dofinansowanie, a w przypadku dokonania zmian w projekcie, jego realizacja miała odbywać się w zgodnie z aktualnym wnioskiem (§ 10 ust 4).
Natomiast zgodnie z Wytycznymi (Rozdział 5 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności projektów. Podrozdział 5.3 Trwałość projektu, pkt 6 i 8):
6.Naruszenie zasady trwałości następuje w sytuacji wystąpienia w okresie trwałości co najmniej jednej z poniższych przesłanek:
- a) zaprzestano działalności produkcyjnej lub ją relokowano poza obszar wsparcia PO,
- b) nastąpiła zmiana własności elementu współfinansowanej infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści,
- c) nastąpiła istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki realizacji, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów. (...);
- 8) zasada trwałości nie ma zastosowania w przypadku:
- a) instrumentów finansowych,
- b) sytuacji, gdy beneficjent zaprzestał działalności z powodu ogłoszenia upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa w rozumieniu art. 71 rozporządzenia ogólnego.
Z informacji dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynikało, że w odniesieniu do skarżącego brak było wpisów zawierających informacje dotyczące upadłości, postępowania naprawczego czy też postępowania restrukturyzacyjnego.
Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie dopełnił obowiązku utrzymania trwałości projektu przez okres 3 lat, tj. 1096 dni odnośnie żłobka prowadzonego:
- - przy ul. [...] w G., który został wykreślony z Rejestru żłobków i klubów dziecięcych z dniem 24 sierpnia 2023 r.,
- - przy ul. [...] w G., z dniem dnia 24 stycznia 2024 r.
Tym samym Beneficjent nie dochował trwałości projektu
- - w żłobku przy ul. [...] w G. przez 152 dni;
- - w żłobku przy ul. [...] w G. przez 305 dni i tylko za ten okres niedochowania trwałości był zobowiązany zwrócić należną kwotę, o czym prawidłowo orzeczono w ramach kontrolowanej decyzji.
Zaprzestanie działalności w w/w żłobkach w G. skutkowało bowiem naruszeniem obowiązku zachowania trwałości projektu.
Odnosząc się do zarzutu Beneficjenta co do nie uwzględnienia przy ustalaniu kwoty korekty finansowej obiektywnych procesów gospodarczych trzeba wskazać, że wobec postanowień umowy z 2 sierpnia 2022r. nie były one istotne. Brak bowiem było po stronie IZ obowiązku czynienia rozważań w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na ten temat.
Naruszenie trwałości projektu, o której mowa w art. 71 rozporządzenia nr [...] skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanego dofinansowania na realizację projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości. Również zgodnie z zapisami § 17 umowy o dofinansowanie projektu IZ RPO WSL ma prawo do nałożenia korekty finansowej proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość projektu nie została zachowana. Także Wytyczne wskazują, że stwierdzenie naruszenia zasady trwałości oznacza konieczność zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości.
Zgodnie z Wytycznymi (Rozdział 5 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności projektów. Podrozdział 5.3 Trwałość projektu, pkt 5) stwierdzenie naruszenia zasady trwałości oznacza konieczność zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości - w trybie określonym w art. 207 u.f.p., chyba że przepisy regulujące udzielanie pomocy publicznej stanowią inaczej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo wskazał dlaczego przyjmuje okres naruszenia trwałości taką, a nie inną liczbę dni. Zgodnie z zasadami obliczania zasad zachowania trwałości, Beneficjent winien zachować trwałość, o której mowa wart. 71 rozporządzenia ogólnego przez 1096 dni tj. począwszy od 23 czerwca 2021r.(data płatności ostatecznej) czyli do 23 czerwca 2024r. Wyliczenia wskazane w uzasadnieniu decyzji odpowiadają zatem prawu, a przy tym nie były kwestionowane w skardze.
Sąd podzielił też stanowisko organu, co do tego, że nie można zastosować rozwiązania proponowanego przez Beneficjenta aby okres trwałości pomniejszyć o weekendy, dni wolne od pracy (święta), a także przyjąć korektę o dni w których czas opieki był skrócony. Zgodnie bowiem z art. 71 rozporządzenia ogólnego, trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych lub FS musi być zachowana przez okres 5 lat (3 lat w przypadku MŚP - w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy). Treść rozporządzenia w analizowanym przypadku odnosi się do okresu 3 lat tj. 1096 pełnych dni kalendarzowych bez wyszczególnienia na dni robocze i dni wolne. Stosując rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego, aby okres trwałości pomniejszyć o dni wolne, lub o dni w których opieka była skrócona sprawiłoby to, że okres trwałości nie trwałby 3 lata ale o wiele dłużej.
Nadto zgodnie z Regulaminem konkursu nr [...] w ramach RPO WSL 2014-2020, umową o dofinansowanie projektu, WND, Beneficjent zobowiązał się do zachowania trwałości projektu na określonych zasadach. Beneficjent otrzymując dofinansowanie i zobowiązując się do realizacji projektu określa czas trwania projektu w latach, miesiącach, dniach bez wyszczególnienia dni wolne, świąt czy godzin skróconego czasu opieki. Beneficjent otrzymując dofinansowanie i zobowiązując się do realizacji projektu określa czas trwania projektu bez wyszczególnienia dni wolnych, świąt czy godzin skróconego czasu opieki. Zarzut w tym zakresie jest niezasadny.
Naruszenie trwałości, o której mowa w art. 71 rozporządzenia ogólnego, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, która oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Zakres regulacji nieprawidłowości obejmuje konieczność badania istnienia przesłanki szkody w znaczeniu szkodliwego wpływu na budżet UE. W niniejszej sprawie wystąpiła rzeczywista szkoda w postaci uzyskania dofinansowania z przeznaczeniem na sfinansowanie wydatków w ramach cross-financingu, do otrzymania którego nie kwalifikowałaby się bez konieczności utrzymania trwałości projektu.
Tym samym brak utrzymania trwałości jest nie do pogodzenia z warunkami określonymi w umowie, przepisach prawa powszechnie obowiązującego i procedurami obowiązującymi w ramach RPO WSL 2014-2020, jak i z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy unijnych oraz celami dofinansowania (podobnie w: wyroku NSA z 9 stycznia 2024 r., I GSK 1620/22, Legalis nr 3032319).
W przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda, bowiem Skarżący otrzymując środki na realizację projektu pn. "[...]" zapewnić miał w okresie trwałości "istnienie" zasobów infrastrukturalnych sfinansowanych ze środków unijnych, czego nie dochował zaprzestając prowadzenie działalności w lokalizacji objętej wsparciem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przy tym obszerne tj. wyjaśnia nie tylko wykładnię ww. pojęcia, ale także wskazuje na elementy stanu faktycznego sprawy, które spowodowały jej powstanie.
W przypadku zaistnienia nieprawidłowości, w rozumieniu omawianego rozporządzenia ogólnego, obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia takiej nieprawidłowości. W związku z brzmieniem art. 207 ust. 1 u.f.p., pierwotne zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur powstaje z mocy prawa, po zaistnieniu przesłanek określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p., w tym w razie naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Zatem zobowiązanie do zwrotu, wynikające z faktu wykorzystania środków przyznanego dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., powstało wskutek samego zdarzenia wypełniającego przesłanki nieprawidłowości.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienie zasady proporcjonalności należy mieć na uwadze, że naruszenie trwałości projektu, o której mowa w art. 71 rozporządzenia ogólnego skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanego dofinansowania na realizację projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości. Również zgodnie z zapisami umowy [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...]" wraz z aneksami IZ ma prawo do nałożenia korekty finansowej proporcjonalnie do okresu, w którym trwałość projektu nie została zachowana. Także Wytyczne wskazują, że stwierdzenie naruszenia zasady trwałości oznacza konieczność zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości.
Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr [...] i wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur.
Trzeba zaznaczyć, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Z kolei stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 tego rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki:
- a) po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie lub/i wytycznych);
- b) po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r., II GSK 917/13).
Z regulacji powyższych wynika, że wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania jest możliwe po uprzednim ustaleniu przez organ, że stwierdzone naruszenie procedur ma charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Ocena nieprawidłowości, jakich dopuścił się beneficjent jest najistotniejszym elementem stanu faktycznego stanowiącym przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu dofinansowania. Zatem rozstrzygnięcie sporu między stronami wymaga przesądzenia, czy wskazywane przez organ uchybienia mieszczą się w pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego i w konsekwencji musiały skutkować nałożeniem określonych w zaskarżonej decyzji korekt finansowych.
W niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że naruszenie trwałości, o której mowa w art. 71 rozporządzenia nr 1303/2025, stanowi jednocześnie nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 tegoż rozporządzenia, tj. każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/13 stanowiącego, że państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję o anulowaniu. Przepis ten nakłada na państwa członkowskie obowiązek zastosowania zasady proporcjonalności zastosowanych środków do przyjętych naruszeń, ale ich określenie należy do ustawodawcy krajowego, który może zarówno wprowadzić sztywny taryfikator korekt jak i przyznać organom decydującym swobodę wyboru sankcji w określonych granicach.
IZ wydając decyzję zwrotową przeanalizowała zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i na jego podstawie wydała decyzję, która jest prawidłowa, wbrew subiektywnym przekonaniom Skarżącego. Nie doszło w ocenie Sądu do naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 107§ 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Tym samym IZ podjęła wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, dlatego też za niezasadne należało uznać zarzuty sformułowane w pkt 1 i w pkt 2 petitum skargi.
Sąd zauważa przy tym, że w zaskarżonej decyzji organ orzekł o okresie, za jaki należy naliczać odsetki. Prawidłowo organ odwołał się w tej kwestii do art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i naliczył odsetki od dnia przekazania środków. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust.
9. Okres, za jaki mają być naliczane odsetki od należności głównej jest w tym przepisie wskazany, a skoro tak, to przepisy Ordynacji Podatkowej nie mają tu zastosowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 6 listopada 2025 r., III SA/Gl 689/25).
Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Tym samym Sąd podzielił stanowisko i jego argumentację zawarte w nieprawomocnych wyrokach tut. Sądu z 12 marca 2025 r., III SA/Gl 624/24; z 20 maja 2025 r., III SA/Gl 625/24; z 30 września 2025 r., III SA/Gl 1062/24 i z 30 października 2025 r., III SA/Gl 402/25.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku