Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 4 września 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 366/26

Uzasadnienie

Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 15 stycznia 2026 r. nr PSIII.8641.301.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 220 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620 z późn. zm. – dalej u.r.p.), po rozpoznaniu odwołania M.L. (dalej – Skarżąca, Strona), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 27 listopada 2025 r. nr [...] odmawiającą przyznania M.L. zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy od dnia 3 listopada 2025 r.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 27 listopada 2025 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania Stronie zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy od dnia 3 listopada 2025 r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skoro stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron, to prawo do zasiłku przysługuje po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy (dalej – PUP).

W odwołaniu z dnia 5 grudnia 2025 r. (uzupełnionym pismem z tej samej daty) Skarżąca zanegowała rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W jego motywach Strona podniosła, że stosunek pracy został rozwiązany w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Następnie przedstawiła przebieg podejmowanych przez nią czynności, które w głównej mierze powodowane były informacjami uzyskanymi w Urzędzie Pracy w K., bądź Urzędzie Pracy w W. Wyraziła swe zdziwienie odmową przyznania zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji w sytuacji, gdy zmieniła miejsce zamieszkania i dostarczyła organowi dokumenty potwierdzające rozwiązany stosunku pracy na mocy porozumienia stron.

Wojewoda decyzją z dnia 15 stycznia 2026 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej treści uznano, że Skarżąca udokumentowała okres co najmniej 365 dni uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych (art. 218 ust. 1 i 2 u.r.p.). Następnie wskazano, że Skarżąca zarejestrowała się w PUP w dniu 3 listopada 2025 r. Natomiast ostatni stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31 lipca 2025 r. w trybie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu Pracy, tj. na mocy porozumienia stron. Zdaniem Wojewody, taki tryb rozwiązania stosunku pracy, w świetle art. 220 ust. 1 pkt 5 u.r.p., uniemożliwia przyznanie Stronie prawa do zasiłku od dnia zarejestrowania. Prawo to - zgodnie z art. 220 ust. 2 pkt 3 u.p.r. – Skarżąca nabędzie po 90 dniach od dnia zarejestrowania się w Urzędzie Pracy, jeżeli będzie nadal posiadać status osoby bezrobotnej.

Jednocześnie wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi wyjątek pozwalający na odstąpienie od wspomnianej zasady, tj. dotyczący rozwiązania stosunku pracy z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania. Przede wszystkim – jak zaznaczył organ odwoławczy – nie wynika to, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Ponadto podniesiono, że Skarżąca rejestrując się w PUP wskazała, że zamieszkuje w K. i adres ten wskazała również do korespondencji. Z tego też względu to organ I instancji wydał decyzję o uznaniu Strony za osobę bezrobotną od 3 listopada 2025 r., która wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna.

Dodatkowo Wojewoda zauważył, że Skarżąca wskazała jako właściwy dla siebie [...] Urząd Skarbowy w K., a także Śląski Oddział Wojewódzki NFZ w K.. Niezależnie od tego – zdaniem organu odwoławczego – za słusznością tego stanowiska przemawia również to, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło po roku od nabycia nieruchomości w W. Ponadto nieruchomość ta była remontowana w okresie od 14 października 2024 r. do 29 listopada 2024 r., tj. wiele miesięcy przed podnoszoną zmianą miejsca zamieszkania Strony, która miała nastąpić 7 listopada 2025 r. Dodatkowo zauważył, że montaż szafy w sierpniu 2025 r., który w piśmie z dnia 7 stycznia 2026 r. Strona podała jako argument zamiaru zmiany miejsca zamieszkania w sierpniu 2025 r., tj. zaraz po ustaniu ostatniego stosunku pracy, dotyczy innej lokalizacji niż obecnie deklarowanej jako miejsce zamieszkania. W tej sytuacji, zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o odmowie przyznania Stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3 listopada 2025 r.

W skardze z dnia 1 marca 2026 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zanegowała decyzję Wojewody z dnia 15 stycznia 2026 r. i zarzuciła jej:

1. a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na:
2. – niezbadaniu, czy do rozwiązania stosunku pracy przez Skarżącą na mocy porozumienia stron doszło z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania, a poczynienie ustaleń w tym zakresie było obowiązkiem organów zwłaszcza, że Skarżąca konsekwentnie podnosiła od momentu zarejestrowania m.in w piśmie z dnia 4 listopada 2025 r. i dalej w odwołaniu, że do rozwiązania stosunku pracy z poprzednim pracodawcą doszło na mocy porozumienia stron, ale było to wynikiem konieczności zmiany miejsca zamieszkania przez Skarżącą;
3. – niezebraniu w sposób wyczerpujący i błędnym rozpatrzeniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że Skarżąca nie zmieniła miejsca zamieszkania;
4. – niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że Skarżąca rozwiązała umowę o pracę na podstawie porozumienia stron z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania i w efekcie błędne przyjęcie przez organy, że skoro Skarżąca zarejestrowała się w Urzędzie Pracy w K. jako bezrobotna, to przyczyną rozwiązania umowy pracę nie była zmiana miejsca zamieszkania, pomijając okoliczność, że moment rozwiązania umowy o pracę z powodu zmiany miejsca zamieszkania, a faktyczna (fizyczna) zmiana miejsca zamieszkania nie muszą nastąpić w tym samym dniu;
5. – niezastosowaniu przez organ II instancji przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść Skarżącej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a.;
6. – pominięciu przez organ II Instancji okoliczności, że Skarżąca zakupiła lokal mieszkalny w W. i remontowała oraz wyposażała go na cele mieszkaniowe, niemniej z uwagi na problemy z wykonawcą faktyczny moment zmiany miejsca zamieszkania musiał ulec przesunięciu;
7. b) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie słusznego interesu Skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie, w tym w szczególności poprzez arbitralne i nieoparte na faktach uznanie, że rozwiązanie umowy o pracę nie nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania, pomimo że Skarżąca przedstawiała dowody potwierdzające, że nabyła nieruchomość mieszkaniową w W., znajduje się na ostatnim etapie remontu i wyposażania mieszkania, a jej miejscem urodzenia oraz miejscem zameldowania jest miasto W.;
8. c) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 55 ust. 2 pkt 2 u.r.p. poprzez uznanie, że złożenie wniosku o rejestrację bezrobotnego do PUP w K. (poprzedni adres zamieszkania i siedziba byłego pracodawcy) na skutek otrzymania błędnego pouczenia od pracownika PUP w K. uzasadnia przyznanie Skarżącej prawa do zasiłku dopiero po 90 dniach od dnia zarejestrowania się w PUP, pomimo że Skarżąca rozwiązała ostatni stosunek pracy na mocy porozumienia stron z powodu zmiany miejsca zamieszkania;
9. d) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 220 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez nieuprawnione uznanie, że rozwiązanie przez Skarżącą ostatniego stosunku pracy na mocy porozumienia stron nie nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania.

Wobec powyższych zarzutów, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie tylko zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia.

W motywach skargi Strona wyjaśniła, że znajdując się tymczasowo w K. (będąc w trakcie przeprowadzi) zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w PUP w K., nie przypuszczając, że organ wyciągnie stąd mylne wnioski. Zwróciła uwagę, że prawo nie wymaga, aby przed rozwiązaniem stosunku pracy nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania. Natomiast opóźnienie w przeprowadzce było spowodowane nieterminową realizacją remontu przez jego wykonawcę, a w konsekwencji niemożnością wyposażenia mieszkania. Ponadto wpłynęła na to również choroba samej Strony (do listopada 2025 r.). Uzasadniać to ma sekwencja następujących po sobie zdarzeń, tj. nabycie w 2024 r. mieszkania w W., które było remontowane od jesieni 2024 r. do wiosny 2025 r., do końca 2025 r. były wykonywane w nim prace wykończeniowe. Wyjaśniła także, że wciąż jest zarejestrowana w Urzędzie Skarbowym w K., co ulegnie zmianie po dokonaniu rozliczenia ostatniego PIT za 2025 r.

W dalszej części Skarżąca przedstawiła czynności jakie podejmował i informacje jakie otrzymywała w PUP w K., jak i w PUP w W. W tej części stwierdziła, że zaistniała sytuacja jest wynikiem błędnych pouczeń pracowników wspomnianych jednostek. Ponadto podkreśliła, że na żadnym etapie nie poinformowano jej, że w zaistniałej sytuacji powinna zaskarżyć decyzję Prezydenta Miasta K. o zarejestrowaniu jej jako osoby bezrobotnej.

Konkludując Skarżąca stanęła na stanowisku, że organy błędnie w sprawie zastosowały art. 220 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Jej zdaniem, wynika to z pomięcia faktu, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wyłącznie z powodu zmiany miejsca zamieszkania. Bez znaczenia natomiast jest to, że Skarżąca fizycznie przeprowadzała się do W. już po rozwiązaniu umowy o pracę oraz, że dokonała rejestracji w PUP w K. (zgodnie z otrzymanym pouczeniem z uwagi na fakt, że jeszcze tymczasowo przebywała w K.).

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych niż w niej podniesionych.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 15 stycznia 2026 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji w PUP.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 listopada 2025 r. Skarżąca zwróciła się do PUP w K. o rejestrację jej jako osoby bezrobotnej. Natomiast wnioskiem z dnia 5 listopada 2025 r. wniosła do PUP w K. o pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym decyzją z dnia 28 listopada 2025 r. orzeczono zgodnie z jej żądaniem, a tym samym utraciła ona status osoby bezrobotnej z dniem 5 listopada 2025 r. W tym samym dniu, tj. 5 listopada 2025 r. Skarżąca dokonała ponownej rejestracji siebie jako osoby bezrobotnej, tym razem w PUP w W. W kontrolowanym postępowaniu wyjaśnienia wymaga, czy organy w postaci Prezydenta Miasta K., a w dalszej kolejności Wojewody Śląskiego, były właściwe miejscowo do wydania decyzji w niniejszej sprawie.

Zajmując się tym zagadnieniem wskazać przyjdzie, że w myśl art. 55 ust. 1 u.r.p. rejestracja bezrobotnego następuje na jego wniosek. Wspomniane podanie składa się natomiast do PUP właściwego ze względu na miejsce zamieszkania bezrobotnego (art. 55 ust. 2 pkt 2 u.r.p.). W realiach niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że we wniosku z dnia 3 listopada 2025 r. Strona podała K. jako miejsce zamieszkania oraz wskazała [...] adres do korespondencji. We wniosku tym zawarte jest również oświadczenie Skarżącej o zgodności podanych danych ze stanem faktycznym. Zatem uznać należy, że w dacie złożenia wspomnianego podania organ I instancji był właściwy miejscowo w sprawach Skarżącej związanych ze statusem osoby bezrobotnej.

Z akt administracyjnych, w tym znajdującego się w nich pisma Prezydenta miasta stołecznego W. z dnia 11 grudnia 2025 r. nr [...] (przekazującego sprawę wraz z odwołaniem Wojewodzie [...]) wynika, że Strona w dniu 5 listopada 2025 r. zwróciła się do PUP w W. o zarejestrowanie jej ponownie jako osoby bezrobotnej. Zatem mając na uwadze treść art. 55 ust. 2 pkt 2 u.r.p. założyć należy, że Skarżąca we wniosku o rejestrację zadeklarowała W., jako miejsce swego zamieszkania.

Według reguł określonych w art. 21 § 1 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się:

1. 1) w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości;
2. 2) w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony;
3. 3) w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że o ile sprawa nie dotyczy nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy, to właściwość miejscową organu kreuje miejsce zamieszkania strony. Wyjątki od tej zasady mogą natomiast wynikać z przepisów szczególnych. Podnieść jednocześnie należy, że k.p.a. nie wprowadza tzw. zasady ciągłości. Jej celem jest zapewnienie, aby organ właściwy w chwili wszczęcia postępowania pozostawał właściwy aż do jego zakończenia.

W tym miejscu należy podkreślić, że organy administracji publicznej zobligowane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.). Oznacza to, że organ powinien badać swoją właściwość, nawet bez wniosku strony, na każdym etapie postępowania. Rygor ten rozciąga się zarówno na postępowanie przed organami pierwszej i drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II GSK 1796/18, LEX nr 3343662).

Przenosząc to na grunt kontrolowanej sprawy – zgodnie z przywołanymi wcześniej uregulowaniami prawnymi - przyjąć należy, że organ I instancji w dniu 27 listopada 2025 r. nie był właściwy miejscowo do wydawania decyzji dotyczącej zasiłku dla bezrobotnych. Wynika to z faktu, że w dniu 5 listopada 2025 r. Strona wystąpiła do PUP w W. o zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej i wniosek jej został uwzględniony, co wywieść należy z pisma Prezydenta miasta stołecznego W. z dnia 11 grudnia 2025 r. nr [...]. Skoro tak, to Skarżąca we wspomnianym wniosku musiała wskazać W., jako miejsce zamieszkania. Konkludując stwierdzić należy, że Prezydent Miasta K. w związku ze zmianą miejsca zamieszkania przez Skarżącą, utracił kompetencję do rozstrzygania w przedmiocie daty nabycia przez nią prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nadmienić należy, że stwierdzenia o zmianie miejsca zamieszkania Strony w przedmiotowym kontekście (właściwości miejscowej organu) nie należy odnosić i utożsamiać z przyczyną rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron, co wymaga odrębnej oceny materiału dowodowego. Wracając do meritum zająć należy stanowisko, że z przedstawionych wcześniej powodów Wojewoda Śląski również nie był organem właściwym miejscowo do rozstrzygania w kontrolowanej sprawie.

W tym stanie faktycznym ziściła się przesłanka nieważnościowa opisana w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zauważyć należy, że art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obejmuje wszelkie postacie naruszenia właściwości, a więc zarówno miejscowej, rzeczowej, jak i instancyjnej (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 1018/19, LEX nr 2865924).

Wobec naruszenia art. 55 ust. 1 u.r.p. w związku z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).