Uzasadnienie
Pismem z 26 listopada 2025 r. M. Spółka z o.o. z/s w K. jako organ prowadzący Niepubliczną Szkołę Podstawową "[...]" w K. (dalej: strona, skarżąca, Spółka) wniosła skargę domagając się od Miasta K. (dalej: organ) na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 754) oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzenia wypłaty należnej dotacji z odsetkami.
Uzasadniając swoje żądanie Spółka wskazała, że Niepubliczna Szkoła Podstawowa "[...]", jest niepubliczną jednostką oświatową pobierającą dotację wypłacaną przez Miasto K. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Zgodnie z treścią tej regulacji niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Wskazała dalej, że Miasto K. wstrzymało wypłatę części dotacji za październik 2025. Jest to kwota 7719,82 zł. Wyjaśniła, że ustawa z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych przewiduje możliwość wstrzymania wypłaty dotacji jedynie w przypadku przewidzianym w art. 36 ust. 7 oraz art. 37 ust. 2, czyli w przypadku utrudniania lub udaremniania czynności kontrolnych, oraz w przypadku niewywiązywania się z obowiązków związanych z udzieleniem dotacji. Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w przedmiotowym przypadku.
Tryb udzielania i rozliczania dotacji udzielanych z budżetu miasta K. określa Uchwała NR [...] Rady Miasta K. z 28 października 2021 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych z budżetu miasta K. niepublicznym oraz publicznym szkołom i innym placówkom oświatowym prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne, oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Niepubliczna Szkoła Podstawowa "[...]" terminowo i rzetelnie wypełniała obowiązki wynikające z tego aktu prawa miejscowego.
Z treści art. 36 ust. 7 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych wynika, że organ dotujący ma prawo wstrzymania wypłacania dotacji w razie bezskutecznego upływu terminu w którym wezwano dyrektora szkoły łub organ prowadzący szkołę do zaprzestania utrudniania lub udaremniania przez szkołę czynności kontrolnych. Tymczasem takie wezwanie w przedmiotowym przypadku nie nastąpiło, bowiem Urząd Miasta K. nie prowadził w stosunku do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" żadnych czynności kontrolnych. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie wykonano żadnej formalnej kontroli przez Urząd Miasta K., to nie zachodzi przypadek utrudniania kontroli przez M. sp. zo.o. czy Szkołę w K., które dawałoby podstawę do wstrzymania dotacji.
W ocenie Spółki w razie wykrycia nieprawidłowości Urząd Miasta może zażądać zwrotu nienależnie wypłaconej dotacji. Żądanie takie musi być jednak wynikiem postępowania administracyjnego, w którego trakcie strona ma możliwość czynnego udziału, zgodnie z wymogiem art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Brak formalnego postępowania kontrolnego jest głównym powodem, dla którego wstrzymanie wypłaty należnej dotacji uznać należy za sprzeczne z prawem, co czyni wniesienie skargi w pełni uzasadnionym i koniecznym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o oddalenie skargi lub umorzenie postępowania w całości z uwagi na bezzasadność i zasądzenie kosztów postępowania.
Prezydent Miasta K. w pierwszej kolejności podniósł, że przepis art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje kontrolę działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne w wyszczególnionych w nim sprawach. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu.
Dalej organ wskazał, że skarżąca zakwestionowała czynność organu dotującego polegającą na wstrzymaniu wypłaty dotacji oświatowej za miesiąc październik 2025 roku na rzecz prowadzonej przez skarżącą Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" w K. przy ul. [...]
Organ wyjaśnił, że podstawą do czynności polegającej na wypłacie dotacji jest art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. 2025, poz. 439 ze zm.).
Dalej wyjaśnił, że w roku 2023 Miasto K. zostało poddane audytowi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w celu zbadania prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia za lata 2019 -2020.
Audyt w powyższym zakresie przeprowadzony został na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej przez pracowników Izby Administracji Skarbowej w K. Celem audytu była ochrona interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa poprzez ujawnienie i eliminowanie przypadków wykazywania nierzetelnych danych o uczniach i wychowankach wprowadzanych do systemu informacji oświatowej przez szkoły i placówki oświatowe zlokalizowane na terenie Miasta K., skutkujących otrzymywaniem przez Miasto środków z tytułu części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej. Ocenie podlegała zgodność i prawidłowość gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych oświatowych przez szkoły i placówki oświatowe, stanowiących podstawę do jej naliczenia. Audytem zostały objęte sfery narażone na wysokie ryzyko zaistnienia nieprawidłowości.
W celu weryfikacji danych zawartych w zestawieniach zbiorczych stanowiących podstawę obliczania wielkości środków budżetowych przeznaczonych na część oświatową subwencji ogólnej dla Miasta K. na rok 2019 oraz rok 2020, audytem objęto również jednostki oświatowe na rzecz których Miasto K. udzielało dotacji oświatowych w latach 2019-2020 zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 27 października 2017 roku o finansowaniu zadań oświatowych oraz zgodnie z postanowieniami uchwał Rady Miasta K. w tym przedmiocie sprawy obowiązujących w w/w okresie, a stanowiących akty prawa miejscowego.
Na podstawie sprawozdań z audytu za lata 2019-2020 sporządzonych na podstawie art. 97a ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej przekazanych Prezydentowi Miasta K., Urząd został zawiadomiony o licznych nieprawidłowościach i nadużyciach występujących w audytowanych przez Izbę Administracji Skarbowej w K., a dotowanych przez Miasto K., niepublicznych jednostkach oświatowych.
Szkoła prowadzona przez skarżącą nie była objęta w/w audytem, jednak w trakcie prowadzonego przez Ministra Finansów wobec Miasta K. postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty subwencji oświatowej w części gminnej za lata 2019-2020 - Miasto K. powzięło pisemną informację w czerwcu 2024 roku w trybie dostępu do akt sprawy, że obywatele polscy stale zamieszkujący poza granicami kraju nie podlegają obowiązkowi szkolnemu, o którym mowa w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 35 i w art. 36 ustawy Prawo światowe. W rezultacie nie przysługuje im prawo do wnioskowania i realizowania obowiązku szkolnego poza szkoła.
Powyższe stanowisko zostało m.in. wyrażone w piśmie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 stycznia 2024r. o sygn. [...], a potwierdzone w: ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez Ministra Finansów o sygn. [...] z dnia 19 marca 2025r. w sprawie zwrotu przez miasto K. nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2019r.,
- - ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez Ministra Finansów o sygnaturze [...] z dnia 27 czerwca 2025r. w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2020.
Na podstawie w/w decyzji Miasto K. dokonało zwrotu środków publicznych do budżetu Państwa z tytułu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej.
W związku z powyższym zasadnym było do czasu wyjaśnienia w/w stanowiska Ministra Edukacji Narodowej, w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Finansów - niewypłacanie dotacji - jako dotacji nienależnej - na rzecz prowadzonej przez M. Sp. z o.o. w K. niepublicznej szkoły podstawowej, a dotyczącej uczniów zamieszkujących stale poza granicami kraju.
Organ podkreślił, że dotacja pochodząca z budżetu miasta K. przekazywana jest na rzecz niepublicznych jednostek oświatowych ze środków publicznych, które podlegają szczególnym restrykcjom i powinny być wydatkowane przez miasto K. jak i pobierane oraz wydatkowane/wykorzystywane przez daną jednostkę oświatową i organ prowadzący tę jednostkę w sposób nie budzący żadnych wątpliwości co do celowości, oszczędności, racjonalności oraz zgodności z prawem (art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, t.j. Dz.U.2025.1483 ze zm.).
Ponadto organ wskazał, że pismem z 12 września 2024 r. wyjaśnił skarżącej przyczyny niewypłacania dotacji na rzecz uczniów (obywateli polskich) w/w szkoły stale zamieszkujących poza granicami kraju, o czym w skardze nie wspomniała, nie odniosła się do kwestii stanowiska wyrażonego przez Ministra Edukacji.
Na koniec organ podkreślił, że w niniejszej sprawie błędnym jest przede wszystkim stanowisko skarżącej, że doszło jakoby do wstrzymania wypłaty dotacji, którego można dokonać wyłącznie adekwatnie do przyczyn, o których mowa w art.36 ust.7 ustawy o finasowaniu zadań oświatowych, skutkującym wydaniem decyzji administracyjnej. Organ dotujący wyjaśnił, że nie dokonał wstrzymania wypłaty dotacji za październik 2025 roku, lecz po prostu nie wypłacił skarżącej dotacji na uczniów stale zamieszkujących poza granicami Polski, ponieważ na uczniów tych dotacja nie należy się co do zasady. Co więcej, gdyby organ dotujący udzielił takowej dotacji, to oznaczałoby, że wbrew posiadanej wiedzy w tym przedmiocie sprawy i przepisów prawa wskazanych przez Ministra Edukacji oraz Ministra Finansów - dokonałby wypłaty dotacji nienależnej.
Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r. skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika zmodyfikowała wnioski skargi w ten sposób, że skarży czynność Prezydenta Miasta K. w miejsce wniosku o zasądzenie wypłaty należnej dotacji z odsetkami.
Pełnomocnik organu oświadczył, że nie zawiesił wypłaty dotacji, tylko odmówił wypłaty dotacji jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest uzasadniony. Postanowieniem z 15 listopada 2024r. o sygn. akt I GSK 1463/24 NSA przesądził, że zaskarżona czynność wstrzymania wypłaty dotacji stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) i należy do spraw objętych właściwością sądu administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym podziela i respektuje ten pogląd. W związku z tym Sąd przystąpił do zbadania spełnienia wymogów formalnych skargi, w tym terminowości jej wniesienia i przyjął, że została złożona w terminie.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Ustawodawca w przytoczonym przepisie wprowadził szczególną regulację dotyczącą terminów wnoszenia skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Co istotne, przepis ten nie uzależnia tej oceny od uprzedniego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu.
Sąd dokonuje tej oceny z urzędu, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, a jej wynik determinuje dalszy bieg postępowania - odrzucenie skargi albo jej merytoryczne rozpoznanie. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 2968/24). Innymi słowy – co podkreślił NSA w wyroku z 27 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22 - wniesienie skargi na taką czynność z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przyczyny opóźnienia, a ocena braku winy musi uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy. Brak winy w uchybieniu terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu normalnego wysiłku, a więc gdy zachodziły okoliczności od niej niezależne i przez nią niezawinione.
W niniejszej sprawie skarżąca objęła skargą wstrzymanie wypłaty dotacji oświatowej za październik 2025 r. i złożyła ją 1 grudnia 2025 r. tj. w terminie 30 dni licząc od końca miesiąca, w którym dotacja powinna zostać wypłacona, przy czym 30- dzień do złożenia skargi przypadał na dzień wolny od pracy. Organ dokonując częściowej wypłaty dotacji za kolejne miesiące nie pouczał o sposobie i terminie zaskarżenia tej czynności.
Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie czy w ustalonych przez organ okolicznościach sprawy organ mógł odmówić w spornej części wypłaty dotacji oświatowej dla skarżącej.
Przystępując do kontroli sprawy w pierwszej kolejności należy określić zakres przedmiotowy i podmiotowy prawa do otrzymania dotacji. Jak wynika z treści art. 26 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 439; dalej: u.f.z.o.) niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Z przepisu tego wynika zatem, że prawo do dotacji, o jakiej mowa w ust. 1 zostało określone następującymi warunkami:
- - uprawniony do dotacji musi mieć status szkoły niepublicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki,
- - otrzymanie i wysokość dotacji jest bezpośrednio powiązana z liczbą uczniów ww. szkoły niepublicznej (dotacja przysługuje na ucznia).
Wobec powyższego posiadanie statusu szkoły niepublicznej, realizowanie obowiązku szkolnego oraz przyjęcie do szkoły uczniów należy uznać za wystarczające do ubiegania się o wypłatę dotacji.
Status szkoły niepublicznej wyznaczony został w art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2025r. poz. 1043). Stosownie zatem ma go niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która: 1) realizuje programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - również podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego;
- 2) realizuje obowiązkowe zajęcia edukacyjne w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu;
- 3) stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w ust. 1 pkt 5;
- 4) prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych;
- 5) w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - kształci w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego;
- 6) zatrudnia nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 2, posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych; przepisy art. 15 ust. 2, 4 i 6 stosuje się odpowiednio;
- 7) stosuje organizację roku szkolnego ustaloną dla szkół publicznych.
Z kolei, obowiązek szkolny, o czym stanowi art. 36 ust. 8 Prawa oświatowego - spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej. Obowiązek ten według art. 36 ust. 10 Prawa oświatowego - może być spełniany również przez uczęszczanie odpowiednio do przedszkola lub szkoły: 1) za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej;
- 2) przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce.
Warto w tym miejscu wspomnieć o regulacji art. 36 ust. 13 Prawa oświatowego nakładającej na dyrektorów niepublicznych szkół podstawowych (...) obowiązek powiadamiania o przyjęciu ucznia do szkoły dyrektora publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie uczeń mieszka, oraz informować go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że dopuszczalne jest również spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą w formie edukacji domowej w trybie wyznaczonym przepisami ustawy Prawa oświatowego.
Istotnym jest, że spełnienie ww. warunków i uzyskanie przez podmiot prowadzący szkołę niepubliczną prawa do dotacji oświatowej nie oznacza automatycznego jej otrzymywania. Realizacja tego prawa wymaga bowiem od organu prowadzącego dopełnienia szeregu czynności określonych przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz przepisami uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego, określającej tryb udzielania i rozliczania dotacji.
I tak w art. 33 ust. 1 u.f.z.o. wskazano, że dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:
- 1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;
- 2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.
Stosownie zaś do § 3 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 28 października 2021 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych z budżetu miasta niepublicznym oraz publicznym szkołom i innym placówkom oświatowym prowadzącym przez osoby fizyczne i prawne, oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, dotacje są przekazywane co miesiąc na faktyczną liczbę uczniów, według stanu na pierwszy dzień miesiąca zgodnie z informacją miesięczną o faktycznej liczbie uczniów stanowiącą załącznik nr 2 do niniejszej uchwały.
Wskazane wyżej obowiązki nie kształtują jednak samego prawa do dotacji, ale warunkują jej otrzymanie. Wynikające z regulacji art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. zobowiązanie do przekazania organowi dotującemu do 30 września roku bazowego danych o planowanej liczbie uczniów oraz przekazania danych do SIO ma na celu prawidłowe naliczenie i przekazanie jednostce samorządu terytorialnego części subwencji oświatowej. Do danych tych odwołują się bowiem regulacje rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2755 z późn. zm.), określające algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej.
Z kolei, obowiązek przekazywania organowi dotującemu informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów ma służyć wykonaniu przyjętej w art. 34 ust. 2 u.f.z.o. reguły wpłaty dotacji tylko na takiego ucznia, który w danym miesiącu jest uczniem szkoły niepublicznej. Obowiązki te, z założenia natomiast, mogą być nałożone wyłącznie na podmiot, któremu co do zasady przysługuje prawo otrzymywania dotacji na podstawie art. 26 u.f.z.o.
W badanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca Spółka jest organem prowadzącym niepubliczną szkołę podstawową (placówkę wymienioną w art. 2 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego, dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 26 ust. 1 u.f.z.o. zatem pod względem podmiotowym przysługuje jej prawo do uzyskania dotacji.
Spornym jest natomiast, czy spełnia ona wymagania określone w art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego dla niepublicznej szkoły podstawowej, jak również czy z dotacji oświatowej mogą korzystać dzieci na stałe zamieszkałe za granicą. W tym sporze Sąd przyznaje rację organowi.
Poza sporem jest, że wykazywani przez skarżącą uczniowie realizowali w edukację poza szkołą, przy czym wszyscy uczniowie nie objęci przez organ dotacją mieszkają na stałe za granicą.
Warto w tym miejscu zauważyć, że organ pismem z 12 września 2024 r. poinformował skarżącą o zajętym stanowisku co do braku podstaw do wnioskowania i realizowania obowiązku szkolnego przez uczniów stale zamieszkujących zagranicą, nie podlegających obowiązkowi szkolnemu na terenie kraju.
Takie ustalenia organu były wynikiem przeprowadzonego audytu za lata 2019-2020 sporządzonego na podstawie art. 97a ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1131). Odnośnie podobnie funkcjonującej szkoły w K. Z ustaleń Izby Administracji Skarbowej w K. wynikało m.in., że:
- - Szkoła nie realizowała celów i obowiązków, do których formalnie została powołana jako szkoła podstawowa w oparciu o przepisy art. 14 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe;
- - w rzeczywistości Szkoła została założona jedynie w celu pozyskania dotacji oświatowej z Miasta K. z tytułu kształcenia uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą. Realizacja tego celu polegała od momentu założenia szkoły na formalnej obsłudze rekrutacyjnej, dokumentacyjnej i organizacyjnej (w zakresie przeprowadzenia egzaminów) w stosunku do uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą;
- - pomimo formalnego powołania szkoła nie spełniała wszystkich wymagań określonych w ww. przepisie. Jedyne kształcenie realizowane było poprzez objęcie uczniów, spełniających obowiązek szkolny poza szkołą wskazanych do przyjęcia przez obcy podmiot oraz obsługą na platformie internetowej Libratus oferowaną przez ten podmiot i inne powstałe w jego miejsce.
Wobec takich ustaleń faktycznych Minister Finansów w ostatecznej decyzji z 19 marca 2025r. nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i ustalającej tę kwotę w wysokości 810 985 zł z odsetkami liczonymi od dnia 21 lipca 2023r. do dnia wpłaty tj. 22 grudnia 2023r. w wysokości 52 381zł uznając że Szkoła nie realizowała celów i obowiązków, do których formalnie została powołana, jako niepubliczna szkoła podstawowa, nakazał Miastu K. zwrot subwencji oświatowej.
Sąd podziela przy tym stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych o dopuszczalności, a wręcz potrzebie bieżącej weryfikacji uprawnień ubiegających się placówek do otrzymania dotacji oświatowej (wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 5 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 633/21).
Tym samym Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko i rozważania tut. Sądu zaprezentowane w podobnych sprawach m.in. w wyrokach z 9 lutego 2026 r. o sygn. III SA/Gl 30/25, sygn.. III SA/Gl 725/25, czy też sygn. III SA/Gl 131/25
Sąd w składzie orzekającym nie znajduje racjonalnego i ustawowego uzasadnienia dla tego, by Miasto K. wypłacało dotację oświatową dla skarżącej jako organu prowadzącego niepubliczną szkołę, która działa na komercyjnych zasadach i która również prowadzi nauczanie dla uczniów mieszkających na stałe, którzy w miejscu pobytu realizują obowiązek szkolny.
Przepisy ustawy Prawo oświatowe nie dotyczą dzieci mieszkających na stałe za granicą, które realizują obowiązek szkolny w miejscu zamieszkania.
Należy zauważyć, że przepisy szczególne regulują jedynie kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą. Mowa tu o przepisach Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2019 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz.U. z 2023 r., poz. 23787 ze zm.) wydanego na podstawie art. 47 ust. 3 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.
Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska tut. Sądu zaprezentowanego w wyroku z 16 kwietnia 2025r., sygn. akt III SA/Gl 82/25, który uwzględniając skargę stwierdził bezskuteczność czynności. Wyrok ten został wydany przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy zwrotu przez Miasto K. subwencji oświatowej.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.