Uzasadnienie
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. dalej jako: Komendant, organ II instancji, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 30 października 2025 r. [...] na podstawie art. 6a pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 914 z późn zm.), w związku z art. 59 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 poz. 1480), po wniesieniu zażalenia przez K Sp. z o.o., z siedzibą w G. (dalej: Spółka, K, strona, skarżąca), na postanowienie komendanta placówki Straży Granicznej w R. (dalej: organ I instancji) Nr [...] z dnia 9 października 2025 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych utrzymał w mocy ww. postanowienia organ I instancji.
Z akt wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 9 października 2025 r. komendant placówki Straży Granicznej w R. wydał, na podstawie art. 59 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, postanowienie nr [...], w którym orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych wobec strony. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w związku z wniesionym przez podmiot kontrolowany sprzeciwem wobec wykonywania przez organ Straży Granicznej czynności kontrolnych w zakresie legalności prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, legalności powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom, legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców. We wniesionym sprzeciwie zarzucono naruszenie przepisu art. 51 ust. 1 oraz art. 51 ust. 3 a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez wszczęcie czynności kontrolnych poza siedzibą Spółki.
Na powyższe postanowienie organu I instancji Spółka wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, art. 10 d ust. 7 ustawy z dnia 45 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, ponosząc:
- - zobowiązanie podmiotu kontrolowanego do przekazania dokumentacji pracowniczej i umów pocztą, pomimo braku wniosku lub zgody przedsiębiorcy na prowadzenie kontroli w innym miejscu niż siedziba spółki;
- - błędne rozszerzenie zakresu kontroli o czynności, których charakter nie wymagał przeprowadzenia ich w siedzibie organu kontrolnego (jednostce organizacyjnej Straży Granicznej);
- - trybu żądania dokumentów w ramach kontroli (obowiązek wnikliwej oceny sprawy).
W związku z czym Komendant wskazał, że funkcjonariusze placówki Straży Granicznej w R. w dniu 26 września 2025 r. podczas wykonywania czynności służbowych w Z. na ul. [...], tj. siedziba podmiotu S Sp. z o.o., zastali przy wykonywaniu pracy 2 obywateli Gruzji oraz 1 obywatela Sri Lanki. Organ ustalił, że cudzoziemcy wykonują zlecenie pracy na rzecz K Sp. z o.o., nie posiadając stosownych zezwoleń uprawniających do jej wykonywania. W związku z powyższym w dniu 26 września 2025 r. wszczęto czynności kontrolne z zakresu legalności powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom, legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców wobec strony, w celu przeciwdziałania popełnieniu wykroczenia powierzenia pracy, wykonywania nielegalnej pracy na terytorium RP. Czynności kontrolne zostały wszczęte zgodnie z art. 10d ust. 4 ustawy o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w zw. z art. 48 ust. 11 pkt 2 i 15 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.
Ponadto czynności kontrolne wszczęto zgodnie z art. 10d ust. 6 ustawy o Straży Granicznej oraz art. 51 ust. 1 ustawy Prawa przedsiębiorców, tj. w miejscu wykonywania pracy kontrolowanego oraz w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez kontrolowanego. W momencie rozpoczęcia czynności kontrolnych miejscem wykonywania pracy ww. cudzoziemców oraz miejscem wykonywania działalności gospodarczej kontrolowanego był adres Z., ul. [...].
Organ wskazał, że w dacie rozpoczęcia czynności kontrolnych (w dniu 26.09.2025 r.) w zakresie legalności powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom, legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, nie było osoby uprawnionej do reprezentowania K Sp. z o.o.
W dniu 29 września 2025 r. organ kontrolny za pośrednictwem Poczty Polskiej przesłał kontrolowanemu niezbędną dokumentację dotyczącą wszczęcia przedmiotowej kontroli, tj. upoważnienia do przeprowadzenia kontroli nr [...], pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego oraz wezwał kontrolowanego do okazania dokumentacji pracowniczej ww. cudzoziemców, zastanych przy wykonywaniu pracy na rzecz K Sp. z o.o. W przesłanej dokumentacji wezwał kontrolowanego zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie przeprowadzania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom, wezwano do okazania w terminie nie dłuższym niż 3 dni dokumentów pracowniczych ww. cudzoziemców w postaci: zezwoleń na pracę cudzoziemców, umów o prace lub umów cywilnoprawnych wraz z tłumaczeniem na język zrozumiały dla cudzoziemca, list płac lub rachunków do umów cywilno-prawnych, ewidencji czasu pracy lub innych dokumentów poświadczających okres pracy oraz ilość przepracowanych godzin pracy, wydruki z ZUS potwierdzające dzień zgłoszenia oraz dzień wyrejestrowania z ubezpieczenia.
W dniu 7 października 2025 r. (data wpływu do organu kontrolnego) K Sp. z o.o., wniosła sprzeciw wobec działań kontrolnych prowadzonych przez organ, wskazując naruszenie przepisów prawa art. 51 ust. 1 i 3, a (ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Powyższy sprzeciw, postanowieniem komendanta placówki Straży Granicznej w R. z dnia 9 października 2025 r. nie został uwzględniony, a tym samym czynności kontrolne były kontynuowane (organ kontrolny nie dopatrzył się w swoich działaniach naruszeń wskazanych powyżej przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r.). W dniu 27 października 2025 r. do komendanta placówki Straży Granicznej w R. wpłynęło zażalenie na wskazane powyżej postanowienie organu kontrolnego.
Mając na względzie ustalony stan faktyczny Komendant wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 13a ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej do zadań Straży Granicznej należy przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom. Straż Graniczna prowadzi kontrolę, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 13a, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom (art. 10d ust. 1 ustawy o Straży Granicznej). Kontrolą mogą być objęci pracodawcy, przedsiębiorcy niezatrudniający pracownika i inne instytucje, a także w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przepisów, o których mowa w ust. 1, osoby fizyczne (art. 10d ust. 5 ustawy o Straży Granicznej).
Kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej, a także w miejscu przechowywania wszelkich dokumentów związanych. z zatrudnieniem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 10d ust. 1 ustawy o Straży Granicznej). Kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy, umożliwić sporządzanie ich kopii oraz zapewnić funkcjonariuszom warunki do pracy, w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów (art. 10d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej).
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania treść a 51 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, ponieważ czynności kontrolne wobec K Sp. z o.o. zostały wszczęte i są prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, a co za tym idzie zgodnie z art. 10 d ust. 9 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy (...), przepis szczególny.
Nadto zdaniem organu nie można się zgodzić z zarzutem podmiotu kontrolowanego w zakresie miejsca prowadzenia czynności kontrolnych, tj. siedziba placówki SG w R., ponieważ część czynności (przyjęcie ustnych oświadczeń cudzoziemców objętych kontrolą) zostało zrealizowanych w miejscu wykonywania pracy na rzecz kontrolowanego podmiotu. Natomiast bezsporne pozostaje, że w chwili rozpoczęcia czynności kontrolnych miejscem wykonywania pracy ww. cudzoziemców oraz miejscem wykonywania działalności gospodarczej kontrolowanego była siedziba podmiotu S Sp. z o.o., Z., ul. [...].
Ponadto organ wskazał, iż czynności kontrolne dokonywane przez Straż Graniczną w zakresie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, posiadają umocowanie prawne określone w ustawie o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r., w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie przeprowadzania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzenia wykonywania pracy.cudzoziemcom oraz w oparciu o ustawę z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców.
Mając na uwadze obecne rozwiązania prawne w zakresie legalności zatrudnienia cudzoziemców na terytorium RP, organ wskazał, iż działania mogące świadczyć o utrudnianiu prowadzenia czynności kontrolnych (w zakresie powierzenia pracy cudzoziemcom i wykonywania pracy przez cudzoziemców), prowadzonych przez uprawnione organy może skutkować zastosowaniem treści art. 13 ust 1 pkt. 11 wyżej wskazanej ustawy z dnia 20 marca 2025 r.
Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego przedmiotowa kontrola jest prowadzona bez naruszenia przepisów art. 51 ust. 1, 2, 3a ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo Przedsiębiorców, oraz art. 10 d ust. 7 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej.
Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego skarżąca pismem z 21 listopada 2025r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się jego uchylenia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci:
- 1. art. 10d ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 914 z późn. zm., dalej również jako "ustawa o SG") przez przyjęcie, że wskazane w tym przepisie miejsce prowadzenia kontroli: "w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej, a także w miejscu przechowywania wszelkich dokumentów związanych z zatrudnieniem, powierzeniem pracy" mogło upoważniać organ do żądania zdalnego przekazania mu dokumentacji drogą pocztową, mimo braku zgody kontrolowanej na taki tryb kontroli, podczas gdy przepis ten wprost stanowi, że jednym z miejsc prowadzenia kontroli jest właśnie miejsce przechowywania dokumentów zw. z zatrudnieniem i powierzaniem pracy, co oznacza, że dokumenty takie kontroluje się w miejscu ich przechowywania, chyba że strona wyrazi zgodę na jeden z trybów wskazanych w art. 51 ust. 2-3a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, dalej również jako "u.p.p."),
- 2. art. 10d ust. 9 ustawy o SG przez przyjęcie, że użyte w tym przepisie sformułowanie "kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie (...) dostarczać dokumenty" jest wystarczające do wyłączenia reguły przewidzianej w art. 51 ust. 3a u.p.p. i per se upoważnia organ do żądania zdalnego przekazania dokumentów zw. z zatrudnieniem do jego siedziby, podczas gdy przepis ten bynajmniej nie wyłącza art. 51 ust. 3a u.p.p., a nadto jego zastosowanie przez organ opiera się na wybiórczej wykładni pomijającej dalszą część normy prawnej, wyraźnie nakładającej na kontrolowaną obowiązek umożliwienia sporządzenia odpisów kontrolowanych dokumentów, udostępnienia pomieszczenia i miejsca na przechowywanie dokumentów; wysłowienie w treści normy takich obowiązków kontrolowanej w odniesieniu do udostępnionych organowi dokumentów byłoby całkowicie zbędne, gdyby norma ta pozwalała mu po prostu zażądać ich przesłania bezpośrednio do jego siedziby,
- 3. art. 51 ust. 3a przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że został on wyłączony mocą rzekomej lex specialis - art. 10d ust. 9 ustawy o SG -- podczas gdy przepis ten obowiązuje również w kontrolach Straży Granicznej i upoważnia organ do zmiany kontroli dokumentów na zdalną dopiero w momencie wyrażenia zgody, o której mowa w jego treści,
- 4. art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 10d ust. 24 ustawy o SG przez nieopatrzenie doręczonego stronie postanowienia ważnym i możliwym do zweryfikowania podpisem, co stanowi kwalifikowaną wadę aktu administracyjnego uzasadniającą wyeliminowanie go z obrotu.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Nadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruków (screenshotów) przedstawiających komunikaty programów służących do weryfikacji podpisu elektronicznego pod postanowieniem doręczonym skarżącej w niniejszej sprawie na okoliczności dotyczące:
- - nieważności podpisu rzekomo złożonego pod zaskarżonym postanowieniem - program informuje o błędach w podpisie ("signature is invalid because there are errors in format- ting or Information contained in this signature"; "the signer’s identity has not yet been verified"),
- - doręczenia zaskarżonego postanowienia stronie bez podpisu osoby uprawnionej (kwalifikowana wada prawna z art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a.).
W uzasadnieniu skargi strona m.in. wskazała, że organ wydający zaskarżone postanowienie nieprawidłowo zinterpretował i zastosował zarówno przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i Prawo przedsiębiorców w odniesieniu do miejsca oraz formy udostępnienia żądanej dokumentacji.
Po pierwsze, organ powołał się na art. 10d ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, wskazując, że kontrolę przeprowadza się w miejscu wykonywania pracy kontrolowanego oraz w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez kontrolowanego, utożsamiając to z prawem żądania przesłania dokumentów do siedziby organu. Natomiast przedmiotowa norma w ogóle nie dotyczy tej kwestii.
Zdaniem strony przedmiotem sporu nie jest miejsce faktycznego prowadzenia działalności przez cudzoziemców (np. Z.), lecz miejsce przechowywania dokumentacji - ta znajduje się bowiem w siedzibie spółki (G.). O ile zatem organ miał prawo kontrolować warunki pracy bezpośrednio w miejscu jej świadczenia, o tyle nie rozciąga się to na pozostałe czynności, których istota nie ma związku z miejscem świadczenia pracy. W tej sytuacji dotyczy to właśnie dokumentów, które są przechowywane w siedzibie kontrolowanej.
W ocenie strony przepis art. 10d ust. 6 wyraźnie rozróżnia miejsce prowadzenia działalności oraz miejsce przechowywania dokumentów związanych z zatrudnieniem i powierzeniem pracy, w tym dokumentacji dotyczącej cudzoziemców. Uprawnienie kontrolującego dotyczy więc przeprowadzenia kontroli (oraz czynności w jej ramach) w miejscach rzeczywistego przechowywania takich dokumentów, a nie w dowolnie wskazanym przez organ.
Nadto organy nie mogą żądać przesłania dokumentów pocztą wyłącznie na podstawie art. 10d ust. 6 lub ust. 9 ustawy o SG, ponieważ kwestia ta jest przedmiotem odrębnej regulacji w art. 51 ust. 1 i ust. 3a u.p.p. Przepis ten jednoznacznie wskazuje warunki i tryb przesyłania dokumentacji poza siedzibę przedsiębiorcy oraz wymaga wyraźnego wniosku i zgody strony. Nie może być przy tym eliminowany przez wykładnię kontrprzykładową przepisu szczególnego.
Według strony organ niesłusznie utożsamia miejsce wykonywania działalności gospodarczej oraz miejsce przechowywania dokumentacji przez przedsiębiorcę z miejscem prowadzenia czynności kontrolnych ponieważ przepis art. 10d ust. 6 ustawy o Straży Granicznej wskazuje, że kontrolę wykonuje się w siedzibie kontrolowanego, miejscach działalności lub pracy, a także w miejscu przechowywania dokumentów- i to właśnie ten ostatni wariant ma kluczowe znaczenie przy żądaniu udostępnienia dokumentacji dotyczącej cudzoziemców.
Według strony przepis art. 10d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej wskazuje, że kontrolowany ma obowiązek "dostarczyć dokumenty" kontrolującym funkcjonariuszom, a następnie umożliwić im wykonanie kopii na miejscu oraz zapewnić warunki do pracy. Oznacza to, że ustawodawca przewidział klasyczny, stacjonarny model kontroli: dokumenty mają być przedstawione do wglądu ("dostarczone"), po czym to funkcjonariusze sporządzają z nich odpisy czy kopie, korzystając z odpowiednich warunków zapewnionych przez kontrolowanego. Wyłącznie w sytuacji, gdy strona zgodzi się na kontrolę w innym miejscu, w tym zdalną a więc zgodnie z art. 51 ust. 2-3a Prawa przedsiębiorców — możliwe jest przesyłanie kopii bądź skanów dokumentów na odległość. Brak takiej zgody wyklucza model zdalny.
Ponadto w opinii strony organ błędnie utożsamia "dostarczenie dokumentów" z przesyłką zdalną czy wydaniem od razu ich odpisów -- co znajduje się całkowicie poza zakresem literalnego i celowego brzmienia przepisu. Takie podejście pozostaje także w sprzeczności z art. 10d ust. 24 ustawy o SG, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w rozdziale o kontroli stosuje się odpowiednio k.p.a.
Nadto strona zaakcentowała, że zgodnie z art. 124 § 1 pkt 7/ k.p.a. w zw. z art. 10d ust. 24 ustawy o SG postanowienia organu muszą być podpisane przez osobę uprawnioną - brak skutecznego podpisu oznacza, że nie mamy do czynienia z ważnie wydanym aktem administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W replice na odpowiedź na skargę organu z 3 lutego 2026r., strona wniosła o:
- 1. Uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia.
- 2. Przyznanie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego.
Strona podtrzymała w całości dotychczasowe zarzuty i twierdzenia skargi.
Nadto podniosła, iż brak jest dokumentu potwierdzającego, że Zastępca Komendanta [...] Oddziału SG posiada ważny certyfikat podpisu kwalifikowanego.
W związku z powyższym strona podtrzymała zarzut kwalifikowanej wady, o której mowa w art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a., oraz wniosek, by Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z plików postanowień w dokładnie takiej formie, w jakiej zostały doręczone stronie przez ePUAP, celem weryfikacji podpisu na środowisku sądowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wniesienie skargi powoduje zaś wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, w ramach którego sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany granicami skargi, a więc zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Sąd zobowiązany jest więc wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
W ramach tak zakreślonej kognicji kontrola Sądu wykazała, że zaskarżony akt nie narusza prawa.
Przeprowadzana przez Straż Graniczną kontrola legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom odbywa się na zasadach określonych w przepisach rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162) oraz przepisach ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1486 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 13a ustawy o Straży Granicznej do zadań Straży Granicznej należy przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom. Straż Graniczna prowadzi kontrolę, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 13a, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom (art. 10d ust. 1 ustawy o Straży Granicznej). Kontrolą mogą być objęci pracodawcy, przedsiębiorcy niezatrudniający pracownika i inne instytucje, a także w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przepisów, o których mowa w ust. 1, osoby fizyczne (art. 10d ust. 5 ustawy o Straży Granicznej). Kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej, a także w miejscu przechowywania wszelkich dokumentów związanych z zatrudnieniem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 10d ust. 1 ustawy o Straży Granicznej).
Kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy, umożliwić sporządzanie ich kopii oraz zapewnić funkcjonariuszom warunki do pracy, w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów (art. 10d ust. 9 ustawy o Straży Granicznej).
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Komendanta z dnia 30 października 2025 r. [...] wydane na podstawie art. 6a pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 914 z późn zm.), w związku z art. 59 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 poz. 1480), utrzymujące w mocy postanowienie komendanta placówki Straży Granicznej w R. (dalej: organ I instancji) Nr [...] z dnia 9 października 2025 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
Zgodnie z art. 1 ust.2 pkt 13a ustawy o Straży Granicznej do zadań Straży Granicznej należy przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom. Straż Graniczna prowadzi kontrolę, o której mowa w art. 1 ust.2 pkt 13a ustawy, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom (art.10d ust.1 ustawy). Kontrolą mogą być objęci pracodawcy, przedsiębiorcy niezatrudniający pracownika i inne instytucje, a także w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przepisów, o których mowa w ust.1, osoby fizyczne (art. 10d ust.5 ustawy). Kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej, a także w miejscu przechowywania wszelkich dokumentów związanych z zatrudnieniem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 10d ust. 1 ustawy).
Kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy, umożliwić sporządzanie ich kopii oraz zapewnić funkcjonariuszom warunki do pracy w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów (art.10d ust.9 ustawy).
Sąd podzielił stanowisko organów, iż na podstawie ww. przepisów organ miał prawo, żądać, a kontrolowany ma obowiązek udzielać wyjaśnień oraz dostarczać wszelkie dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy ponieważ przepisy art.10d ust.9 ustawy o SG samodzielnie regulują kwestię sposobu i miejsca wykonywania kontroli, stanowią lex specialis do przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, a w szczególności do przepisu art. 51 ust.1-3a u.p.p.
Sąd nie podzielił stanowiska strony, że organ powinien dokonać kontroli dokumentów dotyczących cudzoziemców świadczących pracę w Z., w siedzibie skarżącej spółki tj. w G. (odległym od Z. ok.600 km), stosownie do przepisu art.51 u.p.p., ponieważ pozwala na to tryb określony w art.10d ustawy o Straży Granicznej oraz w rozporządzeniu MSWiA z dnia 20 lutego 2009 r ws prowadzenia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom (Dz.U.2009.36.284 ze zm.).
Za przyjęciem takiego poglądu przemawia m.in. wyrok z dnia 26 marca 2024 r Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, II SA/Bd 1357/23, który rozstrzygający Sąd przyjmuje za własny.
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania treść a 51 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, ponieważ czynności kontrolne wobec K Sp. z o.o. zostały wszczęte i są prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, a co za tym idzie zgodnie z art. 10 d ust. 9 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy.
Nadto zdaniem Sądu czynności kontrolne dokonywane przez Straż Graniczną w zakresie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, posiadają umocowanie prawne określone w ustawie o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r., w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie przeprowadzania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzenia wykonywania pracy.cudzoziemcom oraz w oparciu o ustawę z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców.
Wobec powyższego w ocenie organu Sądu przedmiotowa kontrola była prowadzona bez naruszenia przepisów art. 51 ust. 1, 2, 3a ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo Przedsiębiorców, oraz art. 10d ust. 7 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest bezzasadna. Końcowo, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
W konsekwencji Sąd uznał, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.