Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: organ odwoławczy, SKO), zaskarżonym postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., nr SKO.XI/43/8/2025, utrzymało w mocy pismo/postanowienie Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z 26 czerwca 2025 r., nr [...], odmawiające W. M. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) udostępnienia wydania kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej stanowiących podstawę dokonania przez Starostę [...] zmiany danych zamieszczonych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...].
W podstawie prawnej powołano art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r.,poz. 570), art. 74 § 2 w zw. z art. 73, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.).
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 2 maja 2025 r. skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika złożyła do Starostwa Powiatowego w B. wniosek o udostępnienie dokumentów znajdujących się w aktach rejestrowych stanowiących podstawę wpisów do rejestru jachtów prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w B. Wydział Ochrony Środowiska, a dotyczących jednostki pływającej - łodzi motorowej [...] o nr rejestracyjnym [...]. Starosta [...] w pisemnej odpowiedzi na wniosek z 26 czerwca 2025 r. poinformował o sposobie uzyskania odpisu lub wyciągu z rejestru jachtów i innych jednostek pływających. Starosta podał również, że ustawa z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (t.j. Dz. U. 2024 r. poz.1536) nie przewiduje trybu ani podstaw do udzielenia innych informacji lub dokumentów.
Pełnomocnik skarżącej potraktował pismo Starosty [...] z 26 czerwca 2025 r. jako postanowienie, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. i złożył - w terminie przewidzianym dla tej czynności - zażalenie do SKO.
SKO jako organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo odmówił wydania skarżącej żądanych we wniosku z 2 maja 2025 r. dokumentów. Wskazał, że zgodnie z art. 12 ww. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie rejestracji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Zatem przedmiotowy wniosek skarżącej należało potraktować jako wniosek dotyczący wydania z akt sprawy administracyjnej kopii dokumentów stanowiących podstawę wpisu do rejestru własności jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...] i starosta winien rozpatrzyć go w granicach przepisów k.p.a.
W dalszej kolejności podał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie zaś do przepisu art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Uzyskanie dostępu do akt sprawy w trybie art. 73 § 1 k.p.a. wymaga pozytywnej weryfikacji przymiotu strony podmiotu wnioskującego. Z kolei, negatywne ustalenie organu, że podmiot wnioskujący o dostęp do akt nie jest stroną w sprawie powinno skutkować wydaniem postanowienia w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a. o odmowie udostępnienia akt sprawy (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. II SAB/Rz 124/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2018 r., sygn. VII SA/Wa 2355/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr 502/14).
Z pierwszego z powołanych przepisów wynika, że prawo wglądu w akta sprawy ustawodawca przewiduje wyłącznie dla strony postępowania administracyjnego. Uprawnienie to nie służy natomiast innym osobom zainteresowanym. Ustalenia zaś kręgu stron dokonuje orzekający w postępowaniu głównym organ administracji publicznej, mając na uwadze stosowne regulacje, w tym materialnoprawne, będące podstawą wydawanego rozstrzygnięcia. Okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym" czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji publicznej rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt, wydania z nich kopii w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie jest ustalany odrębnie od tego, który organ orzekający ustalił na potrzeby postępowania głównego.
Skoro art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, że strona ma prawo wglądu do akt, a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów - to przepis ten wyraźnie wskazuje na pojęcie strony ustalone przez organ na potrzeby postępowania głównego, a nie wpadkowego.
Jednocześnie powołując się na art. 73 k.p.a. i prawo wglądu w akta sprawy należy stwierdzić, że nie można kwestionować dokonanych w postępowaniu głównym ustaleń, co do legitymacji procesowej strony. Postępowanie wpadkowe, którego przedmiotem jest prawo wglądu do akt sprawy na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. nie jest postępowaniem "w sprawie", nie służy i nie może wręcz służyć czynieniu ustaleń w podstawowej dla bytu sprawy administracyjnej kwestii, jaką jest identyfikacja strony/stron danego postępowania. Uprawnienia przewidziane w art. 73 k.p.a. są wyłącznie następstwem uznania danego podmiotu za stronę - zarówno w postępowaniu prowadzonym w trybie zwyczajnym, jak i w trybie nadzwyczajnym. Kwestionowanie braku uznania danej osoby za stronę postępowania w sprawie wpadkowej prowadzonej w oparciu o art. 73 § 1 k.p.a. nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 3 grudnia 2018 r., sygn. II SA/Kr 1154/18).
SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Organ zauważył, że wniosek z 2 maja 2025 r. złożył do Starosty pełnomocnik, który zgodnie z treścią przedłożonego pełnomocnictwa, występuje w imieniu współwłaścicielki przedmiotowej jednostki pływającej, gdy tymczasem sprawa w rejestrze [...], która była rozpatrywana przez Starostę [...] w 2025 r. dotyczyła wniosku o zmianę danych w zakresie zmiany właściciela. Na podstawie załączników - umowa sprzedaży (sprzedawca: W. M. i E. N., kupujący: M. sp. z o.o. z siedzibą w K.), dokonano zmiany w dowodzie rejestracyjnym. Skarżąca utraciła prawa właścicielskie w stosunku do przedmiotowej jednostki pływającej, zaś nabywca stał się następcą prawnym w zakresie praw związanych z tą jednostką i wystąpił z wnioskiem o zmianę danych w [...]dotyczącym właściciela.
W związku z powyższym skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego w ramach, którego zgromadzono dokumentację o kopię której wnioskuje skarżąca, nie widnieje również w KRS spółki M. Sp. z o.o., nadto nie wykazała interesu prawnego dla wydania kopii dokumentów - zatem nie przysługuje jej prawo do uzyskania wglądu bądź kopii wnioskowanych dokumentów na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ wskazał również, że administratorem całości systemu [...] jest Urząd Morski w S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła organowi:
1.naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a.
- - poprzez błędną wykładnię tych przepisów i błędne przyjęcie, że skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego w ramach którego doszło do zmiany danych zamieszczonych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności (zmiany właściciela) jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...], jak również, że nie wykazała interesu prawnego dla wydania kopii dokumentów, w konsekwencji czego nie przysługuje jej prawo do uzyskania wglądu lub kopii wnioskowanych dokumentów na podstawie przepisów k.p.a.;
2 naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
- - poprzez dokonanie zmiany danych zamieszczonych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...] przez Starostę [...] w postępowaniu, w którym bez własnej winy strona W. M. nie brała udziału, czego konsekwencją stała się odmowa udostępnienia W. M. jako stronie przez organy wydania kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej, 3 przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.
- - poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego oraz okoliczności niniejszej sprawy.
Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o:
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w Bielsku-Białej z 28 sierpnia 2025 r. oraz uchylenia w całości postanowienia Starosty [...] z 26 czerwca 2025 r., odmawiającego udostępnienia stronie wydania kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej stanowiących podstawę dokonania przez Starostę [...] zmiany danych zamieszczonych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...] i udostępnienie pełnomocnikowi strony kopii dokumentów z akt sprawy zgodnie z żądaniem wniosku z 2 maja 2025 r.
W uzasadnieniu podniósł, że zarówno Starosta [...], jak i SKO w Bielsku-Białej błędnie przyjął, że skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego w ramach którego doszło do zmiany danych zamieszczonych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności (zmiany właściciela) jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...], jak również, że nie wykazała interesu prawnego dla wydania kopii dokumentów, a w konsekwencji czego, w sposób nieuzasadniony obydwa organy odmówiły stronie, wydania kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej. Wskazano, że Starosta [...] dokonał zmiany danych w zakresie zmiany właściciela jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...] na podstawie umowy sprzedaży zawartej między sprzedawcą: W. M. i E. N. (współwłaściciele), a kupującym: M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. - w której spółce nota bene jedynym wspólnikiem i Prezesem Zarządu jest E. N., od której to jednak umowy 3 stycznia 2025 r. skarżąca skutecznie odstąpiła składając pisemne oświadczenie wobec M. Sp. z o.o., wskazując, iż uchyla się od skutków prawnych złożonego przez siebie oświadczenia w zakresie zawarcia umowy sprzedaży ww. łodzi motorowej z uwagi na to, iż oświadczenie to złożyła pod wpływem błędu oraz groźby.
M. Sp. z o.o. otrzymała ww. oświadczenie, jak również kwotę 10.000,00 zł jako zwrot kwoty otrzymanej przez skarżącą z tytułu umowy sprzedaży udziałów w łodzi motorowej. Pomimo pełnej wiedzy E. N., działającego w imieniu i na rzecz M. Sp. z o.o., że M. Sp. z o.o. nie jest wyłącznym właścicielem jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...], posłużył się on umową sprzedaży przed Starostą [...] na potrzeby dokonania zmiany danych w zakresie zmiany właściciela jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...], wprowadzając w tym zakresie w błąd organy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że M. Sp. z o.o. podawała za wyłącznego właściciela jednostki pływającej, co nigdy jednak nie miało miejsca. Do jednostki pływającej prawo własności posiadała również skarżąca i na tej podstawie wnosiła o uznanie jej za stronę postępowania oraz wydanie jej kopii dokumentów z akt postępowania administracyjnego.
Prawo do udziału w postępowaniu dotyczącym jednostki pływającej bezpośrednio wpływa na jej interesy majątkowe, w szczególności, że przed Sądem Okręgowym w K., Wydział [...] Cywilny, sygn. akt: [...] toczy się sprawa z powództwa skarżącej przeciwko E. N. i M. Sp. z o.o. o ustalenie nieważności umowy sprzedaży jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...].
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. SKO wskazało, że informacja dotycząca odstąpienia skarżącej od umowy sprzedaży przedmiotowej jednostki pływającej została ujawniona przez jej pełnomocnika dopiero na etapie skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
SKO wskazało zatem, że w niniejszej sprawie nie naruszono przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania administracyjnego, bowiem zgromadzono, a następnie poprawnie oceniono zebrane w sprawie dowody, dokonano na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadzono prawidłowe rozważania prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego rozstrzygnięcia organu I instancji Sąd nie podzielił podniesionych w sprawie zarzutów.
Postępowanie w sprawie rejestracji jachtów i innych jednostek pływających do 24 m regulują przepisy ustawy z 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych innych jednostek pływających do 24 m (Dz.U. z 2024 r., poz. 1536).
Przepis art. 12 ww. ustawy stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie rejestracji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Z kolei, obowiązki przy przeniesieniu własności zarejestrowanej jednostki pływającej jednoznacznie określa art. 10 ww. ustawy. W szczególności:
- 1. W razie przeniesienia na inną osobę własności zarejestrowanej jednostki pływającej dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dokument rejestracyjny.
- 2. Właściciel zarejestrowanej jednostki pływającej jest obowiązany zawiadomić organ rejestrujący, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, licząc od dnia zaistnienia danego faktu, o:
- 1) zbyciu lub nabyciu jednostki;
- 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w rejestrze, w szczególności zmianie stanu faktycznego wymagającej wykreślenia jednostki z rejestru.
- 3. W przypadku zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, wymagającego zmiany danych zamieszczonych w rejestrze, właściciel jednostki pływającej dołącza odpowiednią dokumentację, poświadczającą zaistniałą zmianę, a w przypadku konieczności zmiany danych zawartych w dokumencie rejestracyjnym składa również wniosek o zmianę danych w rejestrze i wydanie dokumentu rejestracyjnego, do którego dołącza dokument rejestracyjny.
Zmiana danych w rejestrze stanowi czynność materialno-techniczną dokonywaną na wniosek zainteresowanego, w tym przypadku nabywcy/właściciela, w której udział zbywcy nie jest przewidziany, chyba, że sam w ustawowym tj. 30 dniowym terminie zgłosi zbycie celem zaktualizowania danych w rejestrze.
Należy dodać, że rejestr jest jawny, co wynika z art. 15 ustawy. Osoby zainteresowane mogą żądać od organu rejestrującego poświadczonych wyciągów i odpisów z rejestru.
Wyciąg z rejestru zawiera numer rejestracyjny jednostki pływającej oraz dane, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, 3 i 4.
W przypadku gdy żądanie wydania poświadczonego wyciągu lub odpisu z rejestru jest złożone w postaci elektronicznej, wyciągi i odpisy wydaje się w postaci dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu rejestrującego wydającego taki dokument.
Osoby zainteresowane mogą uzyskać nieodpłatny, elektroniczny dostęp do następujących informacji zawartych w rejestrze:
- 1) liczba właścicieli lub współwłaścicieli,
- 2) nazwa organu rejestrującego,
- 3) zarejestrowanie jednostki pływającej jako śródlądowej albo morskiej,
- 4) zarejestrowanie jednostki pływającej do celów rekreacyjnych, komercyjnych lub do połowu ryb,
- 5) nazwa jednostki pływającej,
- 6) port macierzysty,
- 7) rodzaj napędu i, w przypadku napędu mechanicznego, jego moc,
- 8) podstawowe wymiary i parametry,
- 9) marka i model,
- 10) materiał główny kadłuba,
- 11) rok budowy,
- 12) zgłoszenie kradzieży jednostki pływającej lub silnika jednostki pływającej
- - pod warunkiem wskazania numeru rejestracyjnego, numeru identyfikacyjnego lub indywidualnego numeru identyfikacyjnego (INI) oraz daty ostatniej rejestracji.
Poza sporem jest, że skarżąca była stroną umowy sprzedaży łodzi motorowej w dniu 24 kwietnia 2024 r. na podstawie której jej właścicielem został M. sp. z o.o. z/s w K. Nabywca zgłosił na podstawie tej umowy zmianę danych w rejestrze.
Dopiero 2 maja 2025 r., pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Starosty [...] o wydanie kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej, wymienionych szczegółowo w ww. wniosku, które stanowiły podstawę dokonania przez Starostę [...] zmiany danych w rejestrze jachtów i innych jednostek pływających [...] w zakresie prawa własności jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...].
Organ prawidłowo poinformował o możliwości otrzymania wyciągu/odpisu z rejestru w trybie przewidzianym ustawą. Dopiero w skardze, pełnomocnik skarżącej poinformował o odstąpieniu w dniu 3 stycznia 2025 r. przez skarżącą od umowy sprzedaży oraz o toczącej się sprawie cywilnej, której przedmiot dotyczy ważności dokonanej transakcji.
Zatem, w podanych okolicznościach, w sytuacji gdy o kopie wszystkich dokumentów, wszystkich decyzji, protokołów i notatek oraz dacie i trybie ostatniej rejestracji wystąpiła skarżąca, która nie była już właścicielem/współwłaścicielem jednostki pływającej [...] o numerze identyfikacyjnym [...] stanowisko organów było zgodne z przepisami wyżej powołanej ustawy. Organy nie były uprawnione do ani kwestionowania przedłożonej umowy sprzedaży ani też do badania z urzędu interesu prawnego skarżącej. W czynności materialno-technicznej dotyczącej zmiany danych zgłoszonej przez nabywcę łodzi, przepisy ustawy nie przewidują udziału zbywcy, który w szczególnym trybie przewidzianym w art. 15 ustawy może otrzymać dane objęte rejestrem.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.