Uzasadnienie
W dniu 27 lipca 2026 r. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2026 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p." poprzez bezpodstawną odmowę udostępnienia informacji publicznej, mimo że żądana informacja ma charakter publiczny i znajduje się w posiadaniu organu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zobowiązanie organu do udostepnienia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 8 sierpnia 2026 r. zwrócił się do organu o udostępnienie postanowienia z dnia 27 stycznia 2026 r. z uzasadnieniem w przedmiocie odmowy wszczęcia dochodzenia dyscyplinarnego dotyczącego radcy prawnego. Zaskarżonym pismem z 15 czerwca 2026 r. organ odmówił udzielenia wskazanej informacji wywodząc, że żądanie udostępnienia informacji o czynnościach procesowych podjętych w sprawie nie jest wnioskiem o informację publiczną, ale wnioskiem o dostęp do akt sprawy, który nie może być rozpatrywany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego zagadnienie, czy i z jakich powodów określone zachowania nie są ścigane dyscyplinarnie ma istotne znaczenie dla społecznej kontroli funkcjonowania samorządu. W orzecznictwie sądów administracyjnych za informacje publiczną uznano m.in. odpowiedź na pytania, czy wobec określonego adwokata toczą się w ogóle postępowania dyscyplinarne oraz czy i za jakie konkretnie czyny stosowano wobec niego upomnienie dziekańskie.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku wniósł o jej odrzucenie jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1) albo z innych powodów jest niedopuszczalna (pkt 6).
Mając na uwadze przedstawiony zakres skargi, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola ta obejmuje co do zasady orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak.
Co istotne, działanie organu administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Oznacza to, że skarga na działanie organu administracji może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04 - to i pozostałe orzeczenia podane w uzasadnieniu dostępne są w Internecie pod adresem: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, gdzie skarżący przedmiotem skargi uczynił pismo organu z dnia 15 czerwca 2026 r. Pismo to nie stanowi żadnej z czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W szczególności nie stanowi ono decyzji administracyjnej (rozstrzygnięcia), jak to podnosi skarżący. Z zaskarżonego pisma wynika, że organ uznał, że żądane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej. Tym samym organ nie stwierdził podstaw do ich udostępnienia jako informacji publicznych.
W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej może być wydana tylko wówczas, gdy chodzi o informacje mieszczącą się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym tejże ustawy (art. 16 u.d.i.p.). Jeżeli więc, według oceny dokonanej przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, żądana przez wnioskodawcę informacja nie ma takiego waloru, to w takim przypadku przepisy ww. ustawy nie mają zastosowania i nie występuje możliwość wydania decyzji odmownej na podstawie art. 16 u.d.i.p. a odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej powinna nastąpić w formie pisma informacyjnego. Niedopuszczalne jest zatem, co oczywiste, wydanie decyzji odmownej, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną.
Nie ma również podstaw do przyjęcia, by pismo informujące wnioskodawcę, że żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji publicznej, traktować w kategoriach czynności materialno-technicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest konsekwentnie pogląd, według którego pismo informacyjne o tym, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, nie mieści się bowiem w zakresie określonym przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. m.in. postanowienie NSA z 24 stycznia 2006 r., I OSK 928/05).
W konsekwencji powyższych uwag dopuszczalność weryfikacji przez sąd administracyjny postępowania organu uznającego żądaną informację za niepubliczną zachodzi wyłącznie w ramach skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Tylko w takim postępowaniu możliwa jest weryfikacja, czy nieudostępnienie przez organ żądanej informacji było zgodne z prawem. Skarżący jednak takiej skargi nie złożył, zaś zdecydował się zaskarżyć pismo wyrażające stanowisko organu określając je jako "rozstrzygnięcie".
Skoro przedmiot zaskarżenia nie stanowi decyzji administracyjnej, jak również żadnej innej czynności lub aktu z art. 3 § 2 pkt 2-7 p.p.s.a., to skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie prawnym może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W sprawie zaistniała zatem podstawa do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.