Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2008 r. S. L. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., że mieszka z rodzicami oraz pozostaje na ich utrzymaniu. Po wypadku, któremu uległ w dzieciństwie, skarżący jest niezdolny do pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał natomiast, że jest samotny i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W rubryce wniosku, w której należy wpisać dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podał, iż jedynym źródłem dochodów są renty otrzymywane przez rodziców w łącznej wysokości 734,88 zł kwartalnie. Do wniosku dołączono kopie przekazów pocztowych świadczeń wypłaconych przez KRUS za I kwartał br. oraz protokołu komornika sądowego z dnia 29 listopada 2001 r. stwierdzającego, iż w miejscu zamieszkania dłużnika (matki skarżącego) brak jest majątku podlegającego egzekucji.
W tych okolicznościach skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym ustanowienia adwokata, którego działanie jest niezbędne do wniesienia środka odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Na wstępie podkreślić należy, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie przepisu art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a, który stanowi, iż strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W związku z tym, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy będą miały w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie.
Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.)
W niniejszej sprawie referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2008 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: oświadczenia w przedmiocie źródeł utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy; jednoznacznego oświadczenia, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami - a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, podania stanu majątkowego rodziców (posiadanych nieruchomości oraz zasobów pieniężnych); wskazania czy rodzicom przysługują dopłaty bezpośrednie przekazywane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (podania daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia odpisów decyzji przyznających dopłaty); dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie na majątku wnioskodawcy, bądź jego rodziców; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego rodziców rachunków bankowych, i innych na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał oświadczenie z 31 stycznia 2008 r., w którym podał m.in., że nie posiada środków na utrzymanie z uwagi na kalectwo, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa i nie ma możliwości udzielenia pomocy rodzicom. Do oświadczenia dołączono kopie decyzji z dnia 21 listopada 2007 r. oraz 10 grudnia 2007 r. w przedmiocie przyznania ojcu wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania – w łącznej wysokości 7 573,74 zł.
Analiza przedłożonego materiału dowodowego wskazuje, iż zawiera on sprzeczności i jest niepełny. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż wnioskodawca nie wyjaśnił, dlaczego pominął w złożonym przez siebie oświadczeniu o stanie rodzinnym, rodziców, u których – jak podał w uzasadnieniu wniosku - zamieszkuje oraz pozostaje na ich utrzymaniu.
Podkreślić należy, iż takie okoliczności faktyczne jak: nieponoszenie przez skarżącego kosztów eksploatacji lokalu mieszkalnego i kosztów utrzymania (wyżywienia) nie pozwalają przyjąć, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, że prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe. Istotą takiego gospodarstwa jest bowiem samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z czynszem i eksploatacją lokalu (opłat za pobór prądu, wody, gazu itp.) oraz zakupem żywności.
Po drugie, pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., skarżący nie przedstawił wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego rodziców rachunków bankowych, i innych na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie na majątku wnioskodawcy, bądź jego rodziców.
Skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów ani nie wyjaśnił, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania, skoro nie osiąga jakichkolwiek dochodów, ani nie posiada żadnego majątku, natomiast określił, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjaśnienie tych okoliczności jest tym bardziej istotne, albowiem ojciec wnioskodawcy jest posiadaczem gruntów rolnych, które mogą przynosić pożytki, a ponadto dysponuje rachunkiem bankowym, na który przekazywane są płatności obszarowe do gruntów rolnych.
Oczywiste jest, że wnioskodawca musi ponosić pewne koszty swojego utrzymania. Jeżeli powyższe koszty pokrywane są ze środków pochodzących od osoby trzeciej, skarżący powinien był taką okoliczność wyjaśnić.
Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Wątpliwości nie usuwa również przedłożona wraz z wnioskiem kopia protokołu komornika sądowego z dnia 29 listopada 2001 r., bowiem okoliczności w nim opisane dotyczą zdarzeń sprzed kilku lat, zaś przedmiotem oceny zasadności wniosku jest aktualny stan majątkowy i dochody wnioskodawcy.
Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej aktualnego stanu majątkowego skarżącego oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uniemożliwiło dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, iż pojęcia "stanu majątkowego strony" w rozumieniu art. 252 P.p.s.a. nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie to nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, System Informacji Prawnej LEX nr 181557).
Ze względu na wymienione niejasności nie było podstaw do uznania, iż wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.