Uzasadnienie
Wnioskiem datowanym na dzień 20 stycznia 2014 r. i uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 5 lutego 2014 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 11 lutego 2014 r.) skarżący B. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Według oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dwiema córkami i teściową.
Z kolei z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca oraz osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności w kwocie 30.000 zł. Ww. osoby posiadają dwie nieruchomości oraz trzy samochody osobowe.
Wnioskodawca - zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu PPF – generuje dochód w wysokości 1.700 zł brutto miesięcznie. Z kolei żona wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 5.100 zł brutto miesięcznie.
Celem potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy a odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2014 r. (doręczonym w dniu 28 lutego 2014 r. – vide: k. 93 akt sprawy) wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia:
- a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym rachunków lokat terminowych oraz rachunków dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;
- b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków maklerskich obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;
- c) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne).
Zgodnie bowiem z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W dniu 11 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: kserokopia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2013, faktury VAT za materiał opałowy, usługi telekomunikacyjne, zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz dowody wpłat z poszczególnych tytułów.
W tym stanie należało wskazać, co następuje:
Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona bowiem dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W świetle powołanej regulacji normatywnej to podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy winien wykazać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z kolei rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W realiach rozpatrywanej sprawy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z oświadczeniami zawartymi w formularzu PPF – które zgodnie z rubryką nr 13 przedmiotowego formularza składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy – wnioskodawca oraz osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności pieniężne w kwocie 30.000 zł. Trudno tym samym założyć, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który w realiach rozpatrywanej sprawy wynosi 100 zł narazi wnioskodawcę bądź ww. osoby na uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konstatacja ta jest tym bardziej uzasadniona, że wnioskodawca jak i jego żona są osobami generującymi określone, comiesięczne dochody w kwotach znaczenie przekraczających koszty przedmiotowego postępowania.
Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że wnioskodawca selektywnie wykonał nałożony na niego obowiązek przedłożenia wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego dokumentów i oświadczeń.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że selektywne wykonanie wezwania do złożenia wskazanych, dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi samoistną podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.