Uzasadnienie
W dniu 3 stycznia 2026 r. K. S. złożył, za pośrednictwem portalu praca.gov.pl, wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie w wysokości 17 543,40 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zamieszkania w związku z zamiarem podjęcia lub wykonywania pracy poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, na zasadach określonych w art. 208 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r., poz. 620 ze zm.). W treści wniosku skarżący wskazał, że podejmie zatrudnienie w Fundacji U., miejsce zatrudnienia - W. Następnie, skarżący w dniu 7 stycznia 2026 r. podjął zatrudnienie w Fundacji U. na stanowisku Specjalista ds. relacji ze szkołami.
Pismem z dnia 19 stycznia 2026 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Malborku, działając z upoważnienia Starosty Powiatu Malborskiego, poinformował skarżącego, że jego wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie został rozpatrzony negatywnie z uwagi na fakt, iż nie widnieje w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Malborku.
Na powyżej opisaną czynność Starosty Powiatu Malborskiego skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, w której zarzucono naruszenie:
1/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; zwanej dalej jako: "k.p.a."), poprzez brak wyczerpującego zweryfikowania spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania bonu na zasiedlenie;
- 2. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstaw faktycznych, a także brak uzasadnienia prawnego dla odmowy przyznania skarżącemu bonu na zasiedlenie;
- 3. art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, poprzez:
- a) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zawarcie przez bezrobotnego umowy o pracy po złożeniu wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie stanowi negatywną przesłankę do przyznania bonu na zasiedlenie, podczas gdy językowa wykładnia przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem przyznania bonu na zasiedlenie jest posiadanie przez wnioskującego statusu bezrobotnego w czasie składania wniosku (a nie w czasie jego rozpatrzenia);
- b) błędne zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącemu bonu na zasiedlenie w sytuacji, gdy skarżący spełniał wszystkie kryteria do przyznania bonu na zasiedlenie.
W skardze zawarto wniosek o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu oraz wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść pisma z dnia 19 stycznia 2026 r. jest lakoniczna, wobec czego skarżący nie jest pewien z jakiego powodu organ uznał, że skarżący nie widnieje w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Malborku w sytuacji, gdy w decyzji wydanej kolejnego dnia ten sam organ orzekł o przyznaniu skarżącemu statusu bezrobotnego z dniem 3 stycznia 2026 r. (decyzja Starosty Powiatu Malborskiego z dnia 20 stycznia 2026 r., nr 263/BaAg/01/26). Skarżący domyśla się jedynie, że zdaniem organu osoba ubiegająca się o przyznanie bonu na zasiedlenie powinna mieć status bezrobotnego zarówno w momencie składania wniosku, jak i w momencie podpisywania umowy, o której mowa w art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Taka interpretacja art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy, w ocenie skarżącego, stoi w sprzeczności z językową wykładnią tego przepisu i stanowi prawotwórczą działalność organu, który rozszerza kryteria przyznania bonu na zasiedlenia o takie, które nie wynikają wprost z ustawy. Art. 208 ust. 1 wymaga jedynie, aby wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie był złożony przez bezrobotnego, milcząc o statusie wnioskodawcy w momencie przyznawania bonu, czyjego wypłaty.
Zdaniem skarżącego, różnicowanie wnioskujących o przyznanie bonu na zasiedlenie w oparciu o kryterium momentu rozpoczęcia zatrudnienia (przed lub po zawarciu umowy, o której mowa w art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia) nie znajduje uzasadnienia w realiach rynku pracy. Osoby bezrobotne zazwyczaj aktywnie poszukują pracy pozwalającej na utrzymanie się niezależnie od złożenia wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie, czy np. zasiłku dla bezrobotnych. Warunki zatrudnienia (w tym moment rozpoczęcia świadczenia pracy) zazwyczaj narzucany jest przez pracodawcę, będącego w silniejszej pozycji negocjacyjnej od osoby bezrobotnej.
Wprowadzenie kryterium, polegającego na konieczności posiadania przez wnioskodawcę statusu bezrobotnego w momencie przyznawania bonu na zasiedlenie, może doprowadzić do sytuacji, w której osoby będące w identycznej sytuacji otrzymają różne rozstrzygnięcia w zakresie przyznania bonu na zasiedlenie ze względów od nich niezależnych, takich jak np. moment rozpatrzenia wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie.
Taka interpretacja art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia stałaby w istocie w sprzeczności z opisanymi w art. 1 ust. 2 tej ustawy zadaniami państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy, bowiem zachęcałaby bezrobotnych wnioskujących o przyznanie bonu na zasiedlenie do wstrzymania się z poszukiwaniem pracy do momentu przyznania bonu, a zatem działałaby sprzecznie do celu pełnego i produktywnego zatrudnienia wymienionego w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Zaznaczono, że skarżący ma świadomość, że przyznanie bonu na zasiedlenie jest elementem władzy uznaniowej organu, niemniej jednak uznaniowość ta nie może oznaczać dowolności polegającej na odmowie w oparciu o kryteria nie przewidziane w ustawie oraz ustalenia sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazano, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny może badać skargi na inne niż decyzje lub postanowienia akty lub czynności organów administracji publicznej, pod warunkiem że dotyczą one uprawnień lub obowiązków podmiotu, które są określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, oraz mają charakter indywidualny i są skierowane do oznaczonego adresata. W niniejszej sprawie pismo organu z dnia 7 stycznia 2026 r., (prawidłowa data: 19 stycznia 2026 r.) informujące o braku podstaw do przyznania skarżącemu bonu na zasiedlenie, nie rozstrzygało o jego prawach ani obowiązkach w rozumieniu prawa administracyjnego, a jedynie wskazywało okoliczności faktyczne, które uniemożliwiały przyznanie świadczenia. Tym samym czynność organu nie stanowiła aktu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4, na który mogłaby być wniesiona skarga do sądu administracyjnego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazano, że organ dochował należytej staranności przy ocenie wniosku skarżącego i prawidłowo uznał, że podjęcie przez skarżącego zatrudnienia po złożeniu wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie, a przed jego rozpatrzeniem, stanowi okoliczność uniemożliwiającą przyznanie tej formy wsparcia. Jednym z podstawowych warunków ubiegania się o bon na zasiedlenie jest bowiem posiadanie statusu osoby bezrobotnej, przy czym status ten musi być oceniany nie tylko na moment złożenia wniosku, ale również na moment jego rozpatrzenia.
Zdaniem organu, stanowisko to znajduje potwierdzenie zarówno w wykładni językowej przepisów ustawy, jak również w interpretacjach i wytycznych ministerialnych dotyczących stosowania tej formy wsparcia. Zgodnie z przyjmowaną w praktyce wykładnią, oceniając zasadność przyznania bonu na zasiedlenie organ bierze pod uwagę zarówno status wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku, jak i na dzień jego rozpatrzenia.
W niniejszej sprawie skarżący wprawdzie złożył wniosek w dniu 3 stycznia 2026 r., jednak w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego podjął zatrudnienie, nastąpiło to w dniu 7 stycznia 2026 r. Oznacza to, że w dacie rozpatrywania wniosku nie spełniał już przesłanek umożliwiających przyznanie bonu na zasiedlenie. Tym samym okoliczność, że w ocenie skarżącego spełniał on warunki w dniu złożenia wniosku, nie może prowadzić do przyznania świadczenia, skoro w dacie jego rozpatrzenia nie posiadał już statusu osoby bezrobotnej.
Przyjęcie odmiennego stanowiska, prezentowanego przez skarżącego, prowadziłoby do sytuacji sprzecznej z celem regulacji dotyczących bonu na zasiedlenie. Oznaczałoby to bowiem, że osoba bezrobotna mogłaby złożyć wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie, a następnie - jeszcze przed jego rozpatrzeniem - podjąć zatrudnienie i zmienić miejsce zamieszkania, a mimo to domagać się przyznania świadczenia. Taka interpretacja prowadziłaby do oczywistych nadużyć oraz do wypaczenia celu tej instytucji, jakim jest wsparcie osób bezrobotnych w podjęciu zatrudnienia poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, a nie finansowanie decyzji zawodowych podjętych już po rozpoczęciu zatrudnienia.
W piśmie procesowym, stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o odrzucenie skargi. Przyjęcie, że pismo Starosty Powiatu Malborskiego ma jedynie charakter informacyjny i jako takie nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, byłoby nie tylko sprzeczne z przywołaną regulacją, ale również musiałoby skutkować uznaniem, że przyznawanie bonu na zasiedlenie nie podlega żadnej kontroli sądowej, co godziłoby w istocie w wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do sądu.
Pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, że brak jest podstaw do uznania, że brzmienie art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia wymaga, by osoba ubiegająca się o bon na zasiedlenie miała status bezrobotnego w momencie merytorycznego rozpatrywania wniosku. Dodając, że organ sam publicznie informował, że jednym z warunków przyznania bonu na zasiedlenie jest przedłożenie deklaracji zatrudnienia od przyszłego pracodawcy (na dowód pełnomocnik skarżącego załączył wydruk z BIP Powiatowego Urzędu Pracy w Malborku, wnosząc o przeprowadzenie z tego wydruku dowodu uzupełniającego). Skoro organ sam wymaga od wnioskodawców, by de facto znaleźli zatrudnienie przed złożeniem wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie, to nie może odmówić przyznania tego świadczenia powołując się na fakt, że umowa o pracę została zawarta przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku. Jest to okoliczność w pełni zależna od pracodawcy, z którym osoba ubiegająca się o bon na zasiedlenie podpisuje umowę.
Pełnomocnik organu, ustosunkowując się do repliki skarżącego, podkreślił, że informacje zamieszczone przez organ na stronie internetowej oraz formularzach mają charakter wyłącznie informacyjny i organizacyjny. Nie stanowią źródła prawa ani nie mogą modyfikować przesłanek wynikających z ustawy. Ponadto, przedłożenie deklaracji zamiaru zatrudnienia służy wyłącznie wykazaniu realności planowanego zatrudnienia. Nie można utożsamiać jej z faktycznym rozpoczęciem wykonywania pracy. Okoliczność, że organ wymaga wykazania realnego zamiaru podjęcia zatrudnienia, nie oznacza, że jest zobowiązany do przyznania bonu osobie, która przed zakończeniem postępowania administracyjnego podjęła już zatrudnienie i realizowała cel instrumentu rynku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym, ale także na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której została wydana zaskarżona decyzja i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż określone w pkt 1-3 tego przepisu (tj. decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, poza wyjątkami wskazanymi w tym przepisie.
Zdaniem Sądu, pismo starosty o przyznaniu bonu na zasiedlenie w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego, poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej (art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Polega on bowiem na władczym, jednostronnym ukształtowaniu indywidualnej sytuacji prawnej podmiotu spoza aparatu administracyjnego, ma charakter publicznoprawny, który polega na realizacji zadania państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy (art. 1 ust. 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia) oraz dotyczy uprawnienia bezrobotnego do uzyskania pomocy państwa w postaci bonu na zasiedlenie, do którego ma prawo po spełnieniu warunków określonych w art. 208 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Przyznając taki bon lub odmawiając jego przyznania, starosta winien ocenić wyłącznie, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w tym przepisie. Ustalenie tej kwestii nie wymaga prowadzenia sformalizowanego postępowania administracyjnego (jurysdykcyjnego).
Procedura wprowadzona w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma na celu ochronę praworządności, a środek prawny w postaci skargi do sądu administracyjnego jest jednym z instrumentów gwarantujących jej ochronę. Przyznanie zatem bonu na zasiedlenie lub odmowa jego przyznania stanowią akty przesądzające w sposób władczy kwestię rozdysponowania środków publicznych na realizację zadań zleconych, a zatem nie są to akty (zdarzenia) prawnie irrelewantne; przeciwnie - dotyczą sfery finansów publicznych (a więc gospodarowania środkami finansowymi, których źródłem są w szczególności podatki i inne daniny publiczne). Po stronie oferentów tworzą prawo do skutecznego domagania się (z prawem do sądu włącznie), by właściwe organy władzy publicznej działały zgodnie z prawem (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt SK 12/20).
Powyższa interpretacja, jak zasadnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2021 r. o sygn. akt III OSK 4459/21, znajduje swoje umocowanie w przepisach Konstytucji RP. Z jej art. 45 ust. 1 wynika bowiem jednoznacznie, że wolą ustrojodawcy było, aby prawem do sądu objąć możliwie najszerszy zakres spraw. Z kolei z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) płynie dyrektywa interpretacyjna zakazująca zawężającej wykładni prawa do sądu (zob.: orzeczenie pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z 7 stycznia 1992 r. sygn. akt K 8/91, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 1997 r. sygn. akt K 14/96 oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 9 czerwca 1998 r. sygn. akt K 28/97 i 20 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 37/15). Konstytucyjne prawo do sądu obejmuje zarówno prawo do wymiaru sprawiedliwości, czyli merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawach z zakresu praw jednostki, jak i prawo do sądowej kontroli aktów, czynności oraz zaniechań władz publicznych, które godzą w konstytucyjne prawa i wolności jednostki (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 13 stycznia 2015 r. sygn. akt SK 34/12; 22 października 2015 r., sygn. akt SK 28/14; 20 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 37/15 oraz 3 lipca 2019 r. sygn. akt SK 14/18).
Konkludując, zdaniem Sądu, będący przedmiotem zaskarżenia akt jest aktem zewnętrznym, skierowanym do podmiotu indywidualnego spoza struktury organizacyjnej organu administracji publicznej, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa. Władztwo administracyjne w tym konkretnym przypadku ma charakter zewnętrzny, ponieważ jest skierowane do podmiotu czy też podmiotów niepodporządkowanych organowi administracji publicznej, czyli do obywateli. Władztwo przejawia się w tym aspekcie w postaci podjętego działania organu administracji publicznej (starosty powiatowego) zmierzającego do wydania indywidualnego aktu administracyjnego, którym jest pisemne powiadomienie w sprawie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie. Konsekwencją pozytywnego rozpatrzenia wniosku jest zawarcie umowy (por. Zimmermann Jan (red.), Wolność w prawie administracyjnym). W omawianej kwestii możemy to wyraźnie dostrzec w chwili zawarcia umowy o przyznanie bonu na zasiedlenie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt IIISA/Kr 155/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 420/18).
Na marginesie odnotować należy, że powołane w niniejszych rozważaniach wyroki zapadły pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy (ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy), jednakże, z uwagi na tożsamość instytucji przyznania bonu na zasiedlenie, w ocenie Sądu, pozostają nadal aktualne.
Wobec powyższego, brak jest podstaw do odrzucenia skargi zgodnie z oczekiwaniem organu.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest skierowany do skarżącego akt Powiatu Malborskiego z 19 stycznia 2026 r. o negatywnym rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 3 stycznia 2026 r. o przyznanie bonu na zasiedlenie z uwagi na utratę statusu osoby bezrobotnej.
Instytucja bonu na zasiedlenie została przewidziana w art. 208 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, którego ust. 1 stanowi, że na wniosek bezrobotnego starosta może na podstawie umowy przyznać bon na zasiedlenie w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 200 % przeciętnego wynagrodzenia za pracę, w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, jeżeli odległość od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której bezrobotny zamieszka w związku z zamiarem podjęcia zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, wynosi co najmniej 80 km lub łączny najkrótszy czas dotarcia do tej miejscowości i powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania przekracza 3 godziny dziennie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie bonu w dniu 3 stycznia 2026 r. We wniosku skarżący podał dane pracodawcy (Fundacja U.), oraz miejsce zatrudnienia (W., ul. [...] lok. [...]), dołączając do wniosku oświadczenie pracodawcy o zamiarze zatrudnienia osoby bezrobotnej.
Jako wyłączny powód odmowy przyznania bonu na zasiedlenie organ podał fakt, że skarżący - z uwagi na podjęcie w dniu 7 stycznia 2026 r. zatrudnienia w Fundacji U. we W. - utracił status osoby bezrobotnej. Posiadanie przez osobę ubiegającą się o przyznanie bonu statusu osoby bezrobotnej w dacie rozpoznania wniosku, zdaniem organu, jest jedną z przesłanek obligatoryjnych dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Sądu, stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (a wcześniej także art. 66n ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy), bon na zasiedlenie może być przyznany na wniosek bezrobotnego. Skarżący składając wniosek o przyznanie bonu na zasiedlenie, tj. w dniu 3 stycznia 2026 r., posiadał status osoby bezrobotnej. Posłużenie się przez ustawodawcę stwierdzeniem "na wniosek bezrobotnego", nie zaś "bezrobotnemu" czy "osobie bezrobotnej", wskazuje, że warunek posiadania statusu osoby bezrobotnej winien być spełniony w momencie składania wniosku. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że decyzją z dnia 20 stycznia 2026 r., nr 263/BaAg/01/26, Starosta Powiatu Malborskiego przyznał skarżącemu statusu bezrobotnego z dniem 3 stycznia 2026 r.
Warto zauważyć, że ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia posługuje się terminem "bezrobotny" także w art. 208 ust. 4 w stosunku do osoby, od której - w związku z przyznaniem bonu - wymagane jest zatrudnienie przez określony czas i przy osiąganiu określonych dochodów. Należy podkreślić, że składając wniosek skarżący zadeklarował chęć zatrudnienia - potwierdzając to danymi przyszłego pracodawcy i przekładając oświadczenie tego pracodawcy o zamiarze zatrudnienia - co było warunkiem przyznania mu bonu na zasiedlenie. Nadto, organ sam informował, że jednym z warunków przyznania bonu na zasiedlenie jest przedłożenie deklaracji zatrudnienia od przyszłego pracodawcy (vide: wydruk z BIP Powiatowego Urzędu Pracy w Malborku załączony do repliki). Organ twierdząc, że skarżący przestaje być osobą bezrobotną i wobec tego zostaje pozbawiony możliwości przyznania mu bonu na zasiedlenie, popada w wewnętrzną sprzeczność, skoro jednym z warunków przyznania tego bonu jest zamiar podjęcia zatrudnienia, czego skutkiem jest podjęcie zatrudnienia, a zatem utrata statusu osoby bezrobotnej.
Jeżeli podjęcie w dniu 7 stycznia 2026 r. przez skarżącego zatrudnienia w Fundacji U. było wynikiem realizacji planowanego podjęcia zatrudnienia, to utrata przez niego statusu osoby bezrobotnej nie może być przeszkodą do uwzględnienia wniosku o przyznanie bonu zasiedleniowego. Nie ulega wątpliwości, że podjęcie przez skarżącego zatrudnienia miało na celu spełnienie jednego z warunków wskazanych w art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Jeszcze raz należy podkreślić, że stosownie do tego przepisu, "na wniosek bezrobotnego starosta może (...) przyznać bon na zasiedlenie (...) w związku z zamiarem podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia".
Tym samym, odwoływanie się jedynie do faktu utraty posiadania statusu osoby bezrobotnej w dacie orzekania przez organ należy uznać za nieuprawnione, nie biorące pod uwagę treści i celu art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zwłaszcza że niejednokrotnie za nieuwzględniające celu uregulowania ustawowego należałoby uznać orzeczenie o odmowie przyznania omawianej pomocy w sytuacji, gdy wnioskodawca angażując początkowo własne siły i środki podjął zatrudnienie w innej miejscowości - w warunkach określonych w art. 208 ust. 1 (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Ke 579/25; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt VIII SA/Wa 28/26).
Za przedstawionym stanowiskiem przemawia jednoznacznie cel przyjętych przez ustawodawcę regulacji. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, stanowi, że ustawa określa zadania państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy.
Zadania państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy są realizowane w celu:
- 1) pełnego i produktywnego zatrudnienia;
- 2) rozwoju zasobów ludzkich;
- 3) wzmacniania integracji i solidarności społecznej;
- 4) zwiększania mobilności na rynku pracy (art. 1 ust. 2 tej ustawy).
Składowi orzekającemu znane są orzeczenia sądów administracyjnych, w których wyrażono odmienny podgląd. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Białymstoku w wyroku z dnia 16 kwietnia 2026 r. sygn., sygn. akt II SA/Bk 107/26, wskazał, że "(...) oferta urzędu pracy skierowana jest do określonej grupy bezrobotnych i polega na przyznaniu im określonej kwoty pieniężnej na pokrycie kosztów związanych z podjęciem pracy poza miejscem zamieszkania. Przyznanie bonu na zasiedlenie ma zatem na celu aktywizację osoby bezrobotnej, która na rynku lokalnym nie jest w stanie znaleźć zatrudnienia. Stąd niecelowym jest przyznawanie środków w ramach bonu na zasiedlenie w sytuacji, gdy skarżący podjął już zatrudnienie nie czekając na rozpatrzenie wniosku".
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja pomija cele przyznanie przedmiotowego świadczenia. Akceptacja powyższego stanowiska - w przypadku przedłużającego się rozpoznania wniosku o przyznanie bonu na zasiedlenie - mogłoby prowadzić do braku możliwości przyznania takiego bonu, w przypadku, gdy wnioskodawca podjąłby zatrudnienie zgodnie z deklaracją z wniosku o przyznanie bonu (przy zaangażowaniu własnych środków związanych z zamieszkaniem w nowej lokalizacji), nie mogąc oczekiwać na pozytywne dla siebie zakończenie sprawy lub braku możliwości podjęcia deklarowanego zatrudnienia (trudno oczekiwać od pracodawcy, że będzie czekać na pracownika przez nieokreślony czas), co również mogłoby skutkować nie uzyskaniem wnioskowanych środków (od osoby, której przyznano bon wymagane jest zatrudnienie przez określony czas i osiąganie określonych dochodów). Tego rodzaju wykładnia nie służy z pewnością osiągnięciu celów zakładanych przez ustawodawcę.
Wskazać w tym zakresie należy, na co zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi, że instytucja bonu na zasiedlenie została wprowadzona do porządku prawnego na podstawie art. 1 pkt 57 ustawy z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (na podstawie tego przepisu został wprowadzony m. in. art. 66n regulujący bon na zasiedlenie). W uzasadnieniu do Rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1949) wskazano, że wprowadzenie nowych instrumentów adresowanych do bezrobotnych do 30. roku życia (art. 66k-66n), motywujących te osoby do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do zatrudnienia, tj. bonu szkoleniowego, bonu stażowego, bonu zatrudnieniowego i bonu na zasiedlenie przyniesie szereg korzyści społecznych.
Dzięki wprowadzeniu nowych instrumentów aktywizacyjnych urzędy pracy będą dysponowały większymi możliwościami pomocy tej grupie osób bezrobotnych, które ułatwią jej wejście na rynek pracy. Osoby bezrobotne otrzymają pomoc adekwatną do ich potrzeb.
W związku z uchyleniem ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, regulacja dotycząca bonu na zasiedlenie została transponowana do art. 208 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Poprzednio obowiązujący przepis art. 66n ust. 1 uchylonej ustawy stanowił, że na wniosek bezrobotnego do 30 roku życia starosta na podstawie umowy, może przyznać bon na zasiedlenie w związku z podjęciem przez niego poza miejscem dotychczasowego zamieszkania zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej (...). Z literalnego brzmienia tego przepisu wprost wynikało, że ustawodawca przewidział możliwość przyznania bonu na zasiedlenie "w związku z podjęciem" zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Natomiast w uzasadnieniu do Rządowego projektu ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia (druk nr 948) wskazano, że: "Utrzymano bon na zasiedlenie jako narzędzie umożliwiające bezrobotnemu podjęcie pracy poza miejscem dotychczasowego zamieszkania. Rozwiązania w bonie na zasiedlenie w głównej mierze bazują na obecnie obowiązujących przepisach ustawy o promocji zatrudnienia.
Zasadnicza zmiana w bonie na zasiedlenie dotyczy m.in. rozszerzenia podmiotowego, co wynika z generalnej zasady odstąpienia od ograniczeń wiekowych dla form wsparcia określonych w ustawie. Uproszczono procedurę oświadczenia o spełnieniu warunków przyznanego bonu na zasiedlenie między innymi poprzez rezygnację z wymogu podlegania ubezpieczeniom społecznym w trakcie zatrudnienia. Bon na zasiedlenie będzie przyznawany na wniosek bezrobotnego, który poza miejscem dotychczasowego zamieszkania zamierza poszukiwać zatrudnienia.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wydając zaskarżony akt organ naruszył przepisy prawa materialnego regulujące przyznanie bonu na zasiedlenie, co musiało prowadzić do uchylenia tegoż aktu na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu zawarte w powyższych rozważaniach, a w szczególności okoliczność, że skarżący spełnił kryterium pozostawania osobą bezrobotną w rozumieniu art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zauważyć przy tym należy, że dokonana wykładnia przepisu art. 208 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia zaprezentowana w niniejszym orzeczeniu, nie przesądza o treści ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Innymi słowy, organ nie jest zobligowany do przyznania skarżącemu bonu na zasiedlenie. Bon na zasiedlenie, jak zasadnie akcentował w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu, jest świadczeniem uznaniowym, co oznacza, że spełnienie kryteriów ustawowych przez osobę ubiegającą się o bon na zasiedlenie nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Starosty Powiatu Malborskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 480 zł, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 118).