Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawca składając po raz kolejny niewiarygodne oświadczenia co do swojego stanu majątkowego nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa.
W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od ww. postanowienia.
We wniesionym sprzeciwie J. J. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że zawiłość sprawy oraz profesjonalizm strony przeciwnej uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają również warunki osobiste, zdrowotne i majątkowe wnioskodawcy.
Zarządzeniem z dnia 11 maja 2015 r. wnioskodawca został zobligowany do wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał zaświadczenie z dnia 18 maja 2015 r. podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. w przedmiocie łącznej kwoty zadłużenia dochodzonej względem wnioskodawcy w postępowaniach egzekucyjnych. W przesłanym równocześnie piśmie wnioskodawca wskazał, że "[...] dołączone zaświadczenie stanowi zmianę okoliczności w niniejszej sprawie [...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. Co istotne, wszystkie poprzednio złożone wnioski zostały prawomocnie oddalone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważa, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z uwagi na powyższą regulację normatywną obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu ostatniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy.
Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 30 marca 2015 r. wezwał go do przedstawienia:
- a) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone;
- b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń;
- c) oświadczenia czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę zainicjowanych przed dniem 31 grudnia 2013 r. przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 9 kwietnia 2015 r. – k. [...] akt sprawy), w którym podał jedynie, że we wskazanym okresie nie składał jakichkolwiek skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Wnioskodawca podał ponadto, że we wskazanym okresie nie składał jakichkolwiek pozwów.
Natomiast w następstwie ww. wezwania z dnia 11 maja 2015 r. wnioskodawca przedstawił zaświadczenie z dnia 18 maja 2015 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł.
Z zaświadczenia wynikało ponadto, że zajęcia komornicze względem wnioskodawcy wynoszą 295.590,02 zł.
Odnosząc się do złożonego wniosku Sąd uznał, że wniosek ten stanowi w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (w tym oświadczenia, że nie składał w podanym okresie żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie.
W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże dane, które należało obecnie zweryfikować. Dane te dotyczą stanu zadłużenia i wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym.
W ocenie Sądu zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), które to okoliczności obrazuje zaświadczenie administracji aresztu śledczego nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W realiach rozpatrywanego wniosku ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Wnioskodawca, który w dalszym ciągu w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną winien mieć zaś świadomość, że oświadczenia ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy muszą być jak najbardziej rzetelne i kompletne a sam fakt pozbawienia wolności nie przemawia automatycznie za zasadnością złożonego w tej materii wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto fakt, że skarżący inaczej ocenia swoją sytuację niż sąd administracyjny rozpatrujący jego poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.