Uzasadnienie
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 16 września 1999 r. wniósł rewizję nadzwyczajną od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 1 marca 1999 r. /SA/Rz 2645/98/, odrzucającego skargę Zbigniewa G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 1 października 1998 r. w przedmiocie wymiaru należności celnych. W motywach tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na wniesienie skargi po upływie 30 - dniowego terminu. Kwestionowana decyzja została bowiem stronie doręczona w dniu 9 października 1998 r., natomiast przedmiotową skargę wniesiono za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 16 listopada 1998 r.
Powyższemu orzeczeniu wnoszący rewizję nadzwyczajną zarzucił rażące naruszenie art. 40 par. 2 Kpa w związku z art. 35 ust. 1 oraz art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej ustawy o NSA domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rz. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że Zbigniew G. był przed organami celnymi od dnia 29 listopada 1997 r. reprezentowany przez swego pełnomocnika - radcę prawnego Sławomira W., któremu zgodnie z art. 40 par. 2 Kpa należało doręczać pisma. Odbiór zaskarżonej decyzji Prezesa GUC pełnomocnik potwierdził w dniu 16 października 1998 r., natomiast skarga na tę decyzję została wniesiona w dniu 16 listopada 1998 r., przy czym dzień 15 listopada 1998 r. był niedzielą, a stosownie do art. 57 par. 4 Kpa jeżeli termin przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Został zatem zachowany 30 - dniowy termin do złożenia skargi i nie było podstaw do jej odrzucenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, gdyż zaskarżonemu orzeczeniu trafnie wytyka rażące naruszenie art. 40 par. 2 Kpa. Przepis ten stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to jemu doręcza się w danej sprawie wszystkie pisma procesowe, w tym decyzje i postanowienia. Od momentu zawiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika brak podstaw prawnych do kierowania pism procesowych bezpośrednio wobec strony, a skutki prawne wywołane doręczeniem pisma następują dopiero z chwilą dokonania doręczenia pełnomocnikowi strony. Dotyczy to również rozpoczęcia biegu przez trzydziestodniowy termin przewidziany w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ na wniesienie skargi do NSA.
Pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę postępowania administracyjnego należy więc umożliwić czynny udział w tym postępowaniu tak samo jak stronie, a pominięcie pełnomocnika w czynnościach tego postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i powoduje te same skutki prawne. Strona ustanawiająca pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ administracji lub sąd administracyjny pomijają pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, to niweczą skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. Pominięcie udziału pełnomocnika strony w czynności wniesienia skargi do NSA może przy tym - jak w niniejszej sprawie - prowadzić do pozbawienia strony prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.