Uzasadnienie
Językowa wykładnia art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./ prowadzi do wniosku, że strona nie może żądać przyznania jej ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą w innej formie niż w postaci zaliczenia wartości tego mienia na poczet ceny nabycia nowej nieruchomości.
Przepis ten nie przewiduje zatem samodzielnego roszczenia o wypłacenie ekwiwalentu. Możliwe jest natomiast roszczenie /posiłkowe/ o ustalenie prawa do tego zaliczenia.
Ustalenia takiego można dochodzić w drodze powództwa cywilnego przeciwko Skarbowi Państwa /uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1987 r. III PZP 68/877 - OSN 1988 z. 6 poz. 74/ a orzeczenie ustalające może mieć cechę prejudykatu.
Osoba zainteresowana nabyciem uprawnień określonych w art. 88 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy może także w postępowaniu administracyjnym - i to powinno być regułą - dowodzić za pomocą środków dowodowych przewidzianych w art. 75 Kpa, że w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiła na terenach nie wchodzących w skład obszaru Państwa własne mienie nieruchome.
Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wydanie decyzji stwierdzającej brak prawa do zaliczenia wartości mienia pozostawionego za granicą musi nastąpić jednocześnie z ustaleniem ceny sprzedaży tego mienia.
Art. 88 ust. 1 nie ustala bowiem zasady jednego postępowania jak twierdzi Sąd administracyjny, ale zasadę "wypłaty" rekompensaty za pozostawione mienie w formie zaliczenia jej na poczet ceny nabycia nowej nieruchomości.