Uzasadnienie
Skargą z dnia 27 maja 2026 r. (data stempla pocztowego) A. S. i J. L. (dalej: skarżący, strona skarżąca) zakwestionowali przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ) w przedmiocie ustalenia, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest uzasadniona w innej wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Jak wynika z akt sprawy organ wydał w dniu 21 maja 2026 r. orzeczenie (Nr SKO 4114.19.2026), którym ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, obowiązującą od dnia 1 stycznia 2026 r., w wysokości 961,11 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie należy nadmienić, że w orzecznictwie nie budzi obecnie wątpliwości, iż: "W sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz w związku z art. 184 Konstytucji RP." (vide uchwała NSA z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 12/13, publ. CBOSA).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w każdym postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż określonych w pkt. 1-5 tej normy) wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) – "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy".
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia z dnia 21 maja 2026 r. (Nr SKO 4114.19.2026), organ ustalił opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, obowiązującą od dnia 1 stycznia 2026 r., w wysokości 961,11 zł. Natomiast w dniu 27 maja 2026 r. skarżący wywiedli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Należy zatem wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, wyrażono pogląd, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak zaznaczył NSA w uzasadnieniu powołanej uchwały, zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności.
Natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z kolei, w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 stwierdzono, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Jakkolwiek powyższe uchwały traktują bezpośrednio o zakończeniu postępowania administracyjnego przez wydanie decyzji ostatecznej, przyjąć należy, że sformułowana w niej zasada dotyczy także zakończenia czynności przez organ administracji publicznej w inny przewidziany prawem sposób – a takim sposobem jest w okolicznościach sprawy wydanie orzeczenia rozstrzygającego spór zawisły przed SKO dotyczący aktualizacji opłaty.
Podsumowując, okoliczność, że skarżący wnieśli skargę na opieszałość organu już po wydaniu przez organ orzeczenia w przedmiocie ustalenia dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest uzasadniona w innej wysokości stanowi przeszkodę uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie niniejszej skargi. Wobec tego skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.