Uzasadnienie
Pismem z 19 marca 2026 r. A. P. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w zakresie jego wniosku z 20 stycznia 2026 r. o przyznanie pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
W powyższej skardze wniesiono o:
- 1. stwierdzenie, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku z 20 stycznia 2026 r.,
- 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się również przewlekłego prowadzenia postępowania,
- 3. stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4. z uwagi na szczególny charakter sprawy o jej rozpoznanie poza kolejnością,
- 5. zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku z 20 stycznia 2026 r. w terminie 7 dni od dnia doręczenia akt organowi,
- 6. zasądzenie kosztów postępowania.
Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, w dniu 20 stycznia 2026 r. został złożony wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Wniosek został złożony z uwagi na jego wyjątkowo ciężką sytuację życiową i zdrowotną. Skarżący jest osobą niesamodzielną, ciężko chorą, wymagającą całodobowej opieki i narażoną na utratę miejsca pobytu w prywatnym ośrodku opiekuńczym z powodu braku pełnego finansowania. W treści powyższego wniosku wyraźnie podnoszono nie tylko samą konieczność skierowania skarżącego do DPS, ale również potrzebę pilnego i tymczasowego zabezpieczenia jego sytuacji życiowej z uwagi na zagrożenie przerwania opieki.
W następstwie powyższego wniosku, pismem z 2 lutego 2026 r., organ wezwał R. W. występującą jako pełnomocnik skarżącego do przedłożenia potwierdzenia podpisu skarżącego w pełnomocnictwie "w formie aktu notarialnego", wskazując 14-dniowy termin i zastrzegając, że niedostarczenie tego dokumentu spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z 5 lutego 2026 r. wyjaśniono, że pełnomocnictwo zostało udzielone skutecznie, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wymogu formy aktu notarialnego, organ nie ma podstaw do tworzenia dodatkowych wymogów formalnych niewynikających z ustawy, a toczące się wobec skarżącego postępowanie o ubezwłasnowolnienie nie pozbawia go zdolności do czynności prawnych i nie daje organowi prawa do samodzielnego podważania skuteczności pełnomocnictwa.
Jak oświadczył skarżący, pismo powyższe zostało przez organ całkowicie zignorowane a organ pismem z 23 lutego 2026 r. poinformował pełnomocnika skarżącego, że skutek pouczenia z pisma z 2 lutego 2026 r. "zachowuje swoją aktualność", wobec czego wniosek z 20 stycznia 2026 r. "pozostaje bez rozpoznania".
W ocenie skarżącego, cała konstrukcja zarówno organu, jak i później SKO, które rozpatrywało ponaglenie, opiera się na założeniu, że wezwanie z 2 lutego 2026 r. było legalne, a brak dostarczenia pełnomocnictwa notarialnego uzasadniał pozostawienie wniosku bez rozpoznania. To założenie jest jednak błędne. Zgodnie z art. 33 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Przepis ten nie wymaga formy notarialnej. Nie przewidują jej także przepisy szczególne regulujące sprawy pomocy społecznej. Organ nie jest uprawniony do tworzenia dodatkowych wymogów formalnych niewynikających z ustawy. Nadto organ nie może samodzielnie oceniać nieważności oświadczenia woli.
Jak wskazano dodatkowo w skardze, nawet przy przyjęciu, że organ rzekomo powziął uzasadnione wątpliwości co do zdolności skarżącego do świadomego podejmowania decyzji, okoliczność ta nie mogła prowadzić do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przeciwnie, w takiej sytuacji organ był zobowiązany do zastosowania mechanizmów przewidzianych w art. 34 k.p.a., w szczególności do wystąpienia do sądu o wyznaczenie przedstawiciela, a w przypadku sprawy niecierpiącej zwłoki (jak ma to miejsce w tej sprawie) do wyznaczenia przedstawiciela tymczasowego. Zaniechanie skorzystania z tych instrumentów i jednoczesne powoływanie się na stan zdrowia strony jako przeszkodę procesową prowadzi do wniosku, że organ wykorzystał tę okoliczność nie w celu ochrony interesów strony, lecz jako podstawę do całkowitego uchylenia się od prowadzenia postępowania.
W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o oddalenie skargi, jako oczywiście bezzasadnej, ponieważ w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy organ nie dopuścił się bezczynności, a postępowanie prowadzone było z poszanowaniem zasady szybkości postępowania.
Jak wyjaśnił organ, R. W. w imieniu skarżącego, pismem z 20 stycznia 2026 r. wniosła o przyznanie pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
W toku czynności służbowych organ ustalił, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w związku z porażeniem połowicznym - stan po zawale mózgu spowodowanym zakrzepem tętnic mózgowych. Cierpi także na cukrzycę, odmę opłucnową, nadciśnienie tętnicze, niedrożność i zwężenie tętnic przedmózgowych, przewlekłą niewydolność nerek, otępienie. Wymaga systematycznego leczenia oraz całodobowej opieki i pielęgnacji oraz nadzoru.
W ocenie organu, zachodzi obawa, że skarżący nie mógł skutecznie wybrać pełnomocnika do reprezentowania swoich spraw.
Wskazano, że pismem z 2 lutego 2026 r. organ wezwał R. W. do przedłożenia potwierdzenia podpisu skarżącego w pełnomocnictwie, w formie aktu notarialnego, w ciągu 14 dni od otrzymania tego pisma, informując jednocześnie, że niedostarczenie ww. dokumentu we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku z 20 stycznia 2026 r. bez rozpoznania.
W związku z nieprzedłożeniem w zakreślonym terminie potwierdzenia podpisu wskazanego w wezwaniu, tj. złożonego na pełnomocnictwie w formie aktu notarialnego, pismem z 23 lutego 2026 r., organ poinformował R. W., o pozostawieniu wniosku z 20 stycznia 2026 r. bez rozpoznania.
Organ wskazał końcowo, że przyjmując, iż do rozpatrzenia wniosku z 20 stycznia 2026 r. ma zastosowanie miesięczny termin załatwienia sprawy (a nie dwumiesięczny), to termin ten został zachowany. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do tego terminu nie wlicza się bowiem wyznaczonego R. W. czternastodniowego terminu do przedłożenia potwierdzenia podpisu A. P.. Ponadto zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdy chodzi o umieszczenie w domu pomocy społecznej, w sposób szczególny jest wymagana zgoda strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Organ powinien więc bezwzględnie uzyskać taką zgodę strony na udzielenie ww. świadczenia (wszczęcie postępowania), powinna ona być wyrażona w sposób jasny i jednoznaczny, a nie dorozumiany i powinna być utrwalona w aktach postępowania. Tylko wtedy będzie możliwe prowadzenie postępowania w tym zakresie. Złożenie przez osobę zainteresowaną jakichkolwiek oświadczeń w toku postępowania, w tym udzielenia pełnomocnictwa, wymaga świadomości tej osoby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje.
Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie zaś do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Podstawę rozpatrzenia złożonej skargi stanowią przepisy art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Spór w sprawie dotyczy kwestii bezczynności, względnie przewlekłości w postępowaniu Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w toku rozpoznania wniosku o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej.
Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wobec wezwania pełnomocnika skarżącego, poprzez "potwierdzenie podpisu Pana A. P. w pełnomocnictwie w formie aktu notarialnego w ciągu 14 dni od otrzymania wezwania" organ wobec niespornego niedostarczenia żądanego w formie aktu notarialnego dokumentu był uprawniony do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
W realiach badanej sprawy nie jest sporne, iż skarżący w dacie wystąpienia z wnioskiem o umieszczenie w DPS przebywał w prywatnym domu pomocy społecznej, a jego stan zdrowia wymagał systematycznego leczenia oraz całodobowej opieki i pielęgnacji oraz nadzoru. Przy czym organ wskazał w tym zakresie, w szczególności na stan po zawale mózgu, spowodowany zakrzepem tętnic mózgowych oraz otępienie, co zrodziło obawy organu, że niepełnosprawny nie mógł skutecznie wybrać pełnomocnika do reprezentowania swoich spraw. Nie jest też sporne, że skarżący zarówno w dacie podpisania pełnomocnictwa, jaki i w dacie badania wniosku przez organ, nie był pozbawiony zdolności do czynności prawnych, gdyż nie zakończyło się toczące się przed Sądem Okręgowym w K. postępowanie dotyczące ubezwłasnowolnienia skarżącego.
Zgodnie z art. 30 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."), zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 32 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.
Na mocy art. 33 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 3).
Jeśli chodzi natomiast o przesłanki umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej, to zgodnie z art. 54 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 639 ze zm., dalej: "u.p.s."):
- 1. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej;
- 2. osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej;
2a. w przypadku, gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące;
3. osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest na podstawie art. 33a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, 1537 i 1739 oraz z 2026 r.,poz. 26 i 203) do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego;
4. w przypadku, gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora.
Co do zasady zatem organ zasadnie wskazuje, iż umieszczenie osoby uprawnionej w DPS nie może następować bez zgody takiej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego.
Nie jest też sporne, iż stan zdrowia skarżącego jest ciężki już choćby z tej przyczyny, iż wymaga on systematycznego leczenia oraz całodobowej opieki i pielęgnacji oraz nadzoru. Przy czym jak wynika ze stanowiska organu, nie budziło jego wątpliwości, iż pełnomocnictwo przedłożone wraz z wnioskiem o umieszczenie skarżącego w DPS zostało przez niego podpisane. W istocie podstawą wezwania do uzupełnienia braku formalnego była obawa, że skarżący nie mógł skutecznie wybrać pełnomocnika do reprezentowania swoich spraw oraz okoliczność toczącego się postępowania w sprawie ubezwłasnowolnienia.
W ocenie Sądu, wątpliwość co do możliwości świadomego podejmowania czynności przez osobę uprawnioną do pomocy społecznej, nie daje podstaw do wzywania jej lub pełnomocnika do przedstawienia dokumentów, które nie zostały określone w ustawie pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Jak wynika bowiem z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
W skardze zasadnie wskazano, iż przepisy postępowania administracyjnego ani też przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują obowiązku przekładania pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego w toku postępowania o skierowanie do domu pomocy społecznej. Na marginesie warto nadmieniać, iż w prawie cywilnym obowiązuje zasada z art. 99 § 1 k.c., zgodnie z którą, jeżeli do ważności danej czynności prawnej potrzebna jest forma szczególna, to pełnomocnictwo do jej dokonania musi być udzielone w tej samej formie. Jeżeli więc czynność wymaga aktu notarialnego pod rygorem nieważności, również pełnomocnictwo musi mieć postać aktu notarialnego.
Zatem czynnościami wymagającymi takiej kwalifikowanej formy pełnomocnictwa są w szczególności sprzedaż, kupno, darowizna, zamiana nieruchomości, przeniesienie użytkowania wieczystego czy ustanowienie na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego. Z żadnym tego rodzaju przypadkiem nie mamy do czynienia w badanej sprawie.
Również wskazywana aktualnie przez organ zasada z art. 33 § 3 k.p.a. nie dawała podstaw do "potwierdzenia podpisu w pełnomocnictwie w formie aktu notarialnego" pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Warto dostrzec, iż z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej powyższą regulację (VI kadencja, druk sejm. nr 2064) wynika, że jej celem było m.in. "poszerzenie kręgu podmiotów mogących poświadczać dokumenty za zgodność z oryginałem dla celów postępowań prawnych, poprzez generalne włączenie w krąg podmiotów upoważnionych profesjonalnych pełnomocników, będących również osobami zaufania publicznego", a ponadto skumulowanie wszelkich czynności związanych "z przygotowaniem i prowadzeniem sprawy w postępowaniach prawnych w gestii jednego podmiotu, bez konieczności uruchamiania działań organów administracji czy notariuszy" oraz uproszczenie "procedury korzystania z uwierzytelnionych odpisów dokumentów przez zapisanie wprost w ustawie reguły, iż poświadczenie za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu ma charakter dokumentu urzędowego".
W świetle powyższej regulacji poświadczenia odpisu dokumentu są dokumentami stwierdzającymi urzędowo istnienie dokumentu o określonej treści "na podobieństwo regulacji prawnej zawartej w art. 2 § 2 Prawa o notariacie, zgodnie z którym czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego". "Dalszy pełnomocnik jest upoważniony do uwierzytelnienia także pełnomocnictwa głównego udzielonego przez zastępowaną przez niego stronę" (tak też A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 33.).
Zatem wbrew stanowisku organu, powyższy przepis nie służy weryfikacji stanu świadomości mocodawcy w toku udzielania pełnomocnictwa czy też potwierdzaniu tego stanu, lecz temu czy podpis nie został podrobiony lub przerobiony. Przepis z art. 33 § 3 k.p.a. umożliwia potwierdzenie, że podpis na dokumencie (np. pełnomocnictwie, wniosku czy oświadczeniu) został złożony lub uznany za własnoręczny przed uprawnionym organem, który potwierdza tę okoliczność na piśmie. Takim uprawnionym podmiotem może być zarówno notariusz (podpis notarialnie poświadczony - art. 88 ustawy Prawo o notariacie), organ prowadzący sprawę, czy taki organ, jak konsul RP.
Stąd kluczowe dla oceny zasadności skargi wezwanie "do potwierdzenia podpisu w pełnomocnictwie w formie aktu notarialnego" zarówno z uwagi na oczekiwaną przez organ formę aktu notarialnego, jak i cel, w postaci potwierdzenia "stanu świadomości skarżącego", nie mogło wywołać skutku w postaci pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpatrzenia w razie niezastosowania się do takiego wezwania. Ewentualne wątpliwości w zakresie woli wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o umieszczenie w publicznym DPS, jego zgody na umieszczenie w DPS oraz wątpliwości co do osoby mającej go reprezentować w postępowaniu administracyjnym, zaistniałe w realiach badanej sprawy, mogły - a nawet powinny były zostać wyjaśnione przez organ – już w toku wywiadu środowiskowego.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że za bezczynność organu administracji publicznej należy uznać taki stan postępowania, w którym organ administracji publicznej prowadzący postępowanie narusza obowiązujący w tym postępowaniu termin załatwienia sprawy administracyjnej albo termin ustalony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte wnioskiem z 20 stycznia 2026 r. Organ wystosował wezwanie pismem z 2 lutego 2026 r., na który uzyskał odpowiedź w dniu 5 lutego 2026 r. Stąd wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę, w dniu wniesienia skargi, tj. 19 marca 2026 r., organ niewątpliwe pozostawał w stanie bezczynności. W świetle pisma organu z 23 lutego 2026 r., w którym poinformowano wnioskodawcę, że wniosek zostaje pozostawiony bez rozpatrzenia, brak jest podstaw do przyjmowania, aby organ zamierzał podejmować w przedmiotowej sprawie jakiekolwiek dodatkowe czynności.
W zakresie stanowiska skarżącego co do przewlekłości postępowania, to wyjaśnić należy, że na gruncie k.p.a. bezczynność i przewlekłość są dwiema odrębnymi postaciami naruszenia zasady szybkości postępowania, choć mogą wystąpić w ramach tej samej sprawy — przede wszystkim w różnych jej okresach. Bezczynność jest kategorią przede wszystkim terminową i obiektywną. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stan bezczynności zachodzi, gdy sprawy nie załatwiono w terminie wynikającym z art. 35, przepisu szczególnego albo — w przypadkach przewidzianych w ustawie — w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Nie ma znaczenia, że organ w międzyczasie wykonywał jakieś czynności. Jeżeli powinien już wydać decyzję, a jej nie wydał, może pozostawać w bezczynności mimo prowadzenia postępowania dowodowego czy wysyłania pism. Przewlekłość ma natomiast charakter funkcjonalny i jakościowy. Art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. definiuje ją jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Chodzi np. o długie nieuzasadnione przerwy między czynnościami, czynności pozorne, powtarzanie zbędnych dowodów, wielokrotne wykonywanie tego samego działania czy nieuzasadnione przedłużanie postępowania. Sam fakt, że organ "coś robi", nie wyklucza więc przewlekłości. Jak wyjaśnił NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 oba pojęcia (bezczynność i przewlekłość) mają odmienny sens normatywny. Organ jest bezczynny, jeżeli nie zakończył postępowania w przewidzianym prawem terminie, natomiast postępowanie jest przewlekłe, gdy "w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy" organ działa opieszale i nieefektywnie, choć nie ma przeszkód do szybszego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że skarżone zachowanie organu należało zakwalifikować jako bezczynność (pkt I sentencji wyroku), nie zaś przewlekłość. Stąd też żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania podlegało oddaleniu (pkt III sentencji wyroku).
W ocenie Sądu, bezczynność organu pozbawiona jest cechy rażącego naruszenia prawa (pkt I sentencji wyroku). Aby bowiem zakwalifikować naruszenie prawa jako rażące, musi ono posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Za naruszenie rażące uznaje się taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, niedający się usprawiedliwić w żaden sposób. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ prowadził korespondencję z wnioskodawcą oraz poinformował go o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, otwierając drogę do skorzystania ze środków zaskarżenia.
Nie można też nie dostrzegać, że bezczynność skarżonego organu była po części efektem stanowiska organu odwoławczego, który rozpatrując ponaglenie co do zasady zaaprobował w istocie działanie Dyrektora MOPS w zakresie dopuszczalnych skutków opisanego powyżej wezwania w zakresie pełnomocnictwa. Powyższe nie daje podstaw do przyjęcia, że bezczynność skarżonego organu nosiła cechy rażącego naruszenia prawa.
Stwierdzenie bezczynności dawało podstawy do zobowiązania Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej do rozpoznania wniosku skarżącego z 20 stycznia 2026 r. w terminie 30 dni, od dnia otrzymania wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności wraz z aktami sprawy (pkt II sentencji wyroku). Przy czym określając taki termin Sąd miał na względzie konieczność przeprowadzenia przez organ wywiadu środowiskowego oraz poczynienia ustaleń w zakresie postępowania w przedmiocie ubezwłasnowolnienia skarżącego, toczącego się przed sądem powszechnym.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).