Uzasadnienie
Pismem z 13 maja 2026 r. K. T. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wydania decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
W skardze skarżąca opisała dotychczasowy przebieg sprawy.
Z akt wynikało, że zarówno skarga i ponaglenie zostały złożone w dniu 13 maja 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W myśl art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Z kolei stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przypadku skarg na bezczynność organu wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."). Przepis ten stanowi, że stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). Natomiast § 3 tego przepisu nakazuje wnosić ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2).
Zgodnie zatem z obowiązującymi przepisami, skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu wymaga uprzedniego wniesienia ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wymóg ten nie został spełniony.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu 13 maja 2026 r. przesłała do organu zarówno skargę, jak i ponaglenie. W ocenie Sądu, fakt złożenia obu pism tego samego dnia nie pozwala na uznanie, że wniesienie skargi zostało skutecznie poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie tym podnosi się, że wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Podkreśla się również, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym terminy dla dokonania określonych czynności procesowych wyrażane są w dniach, a przy ich obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym następuje zdarzenie stanowiące początek biegu terminu. Najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest jeden dzień, co oznacza, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu należy zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia.
Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia, wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (por. postanowienia NSA: z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21; z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1062/23; z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1530/23).
W rezultacie przyjmuje się, że warunek wyczerpania środków zaskarżenia jest spełniony wówczas, gdy skargę na bezczynność złożono najwcześniej w dniu następującym po dniu wniesienia ponaglenia (por. postanowienia: WSA w Gliwicach z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Gl 95/22; WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SAB/Wa 359/26; NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1062/23). Sama okoliczność podpisania i wniesienia pism w określonej kolejności chronologicznej w ciągu tego samego dnia nie jest zatem wystarczająca do uznania, że skargę skutecznie poprzedziło ponaglenie.
Powyższemu stanowisku nie przeczy fakt, że skarga na bezczynność organu nie jest ograniczona terminem. Sformułowanie ustawodawcy, że taką skargę można wnieść "w każdym czasie", należy rozumieć wyłącznie w kontekście przepisów art. 53 § 1 i 2 p.p.s.a., określających terminy do wniesienia skargi. Zawsze jednak wniesienie skargi na bezczynność musi być poprzedzone ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a więc skierowanym do organu przynajmniej w dniu poprzedzającym dzień wniesienia skargi. Niezłożenie tego środka prawnego z odpowiednim wyprzedzeniem przesądza o niedopuszczalności skargi i skutkuje jej odrzuceniem.
Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że skoro skarżąca wniosła ponaglenie oraz skargę w tym samym dniu, to procedura określona w art. 52 § 1 p.p.s.a. nie została dochowana. W tych okolicznościach należy bowiem przyjąć, że strona nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia, a tym samym nie spełniła jednego z obligatoryjnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu postanowienia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.