Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Rzeszowie odrzucił skargę P.B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (k.45). Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu [..] sierpnia 2010r. (k.59).
Postanowieniem z dnia [..] listopada 2010 r. ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu i odmówiono prawa pomocy w pozostałym zakresie co do kosztów sądowych (k.86). Na skutek zażalenia skarżącego w części dotyczącej odmownego rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia [..] stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OZ 10/11 oddalił zażalenie (k.104).
Zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2010 r. polecono przesłanie do Okręgowej Izby Radców Prawnych w R. odpis postanowienia o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Postanowienie w tej części nie zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pismem z dnia 16 lutego 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w R. zawiadomiła radcę prawnego R. S. o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla P. B. W dniu 20 lutego 2011 r. radca prawny R. S. udzielił rady prawnemu K. S. pełnomocnictwa substytucyjnego (k.127). W dniu 1 marca 2011 r. pełnomocnik złożył wniosek o wydanie na podstawie akt odpisów (k.129).
W dniu 19 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego – k.141) pełnomocnik złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 12 lipca 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu podał, że pismo o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 19 lutego 2011 r. Pomimo podjętych czynności związanych z nawiązaniem kontaktu ze skarżącym już w dniu 22 lutego 2011 r. kontakt ten udało mu się nawiązać dopiero w dniu 12 kwietnia 2011 r. Analiza akt w zakresie doręczenia skarżącemu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braku wpisu od skargi wymagała zapoznania się przez pełnomocnika ze stanowiskiem skarżącego aby podjąć decyzję, czy sporządzić skargę kasacyjną czy opinię prawną o braku podstaw do jej sporządzenia. Po uzyskaniu stanowiska skarżącego pełnomocnik w terminie 7 dni sporządził skargę kasacyjną i złożył ją wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dochował tym samym w swojej ocenie terminu z art. 87 §1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjne w Rzeszowie zważył, co następuje
Od postanowienia o odrzuceniu skargi, jako orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sadu Administracyjnego (art. 173 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwana jako "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia (art. 177 §1 p.p.s.a.).
Art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednak zgodnie z art. 86 §1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 p.p.s.a.). W art. 88 postanowiono natomiast, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik może jednak złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej za zasadach przedstawionych powyżej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak za dopuszczalne stanowisko wedle którego pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie powinien znajdować się w gorszej sytuacji od innych pełnomocników z zakresie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Termin ten wynosi bowiem 30 dni, zatem w takim terminie od wyznaczenia powinien mieć możliwość złożenia skargi kasacyjnej, a nie w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli zasadniczo od dnia otrzymania wiadomości o wyznaczeniu. Jak już wskazano przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia środka prawnego albo po upływie tego terminu nie wpływa na bieg samego terminu.
Dążąc do skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest dochowanie wskazanego terminu 30 dni, który liczyć należy od dnia powzięcia przez pełnomocnika wiadomości o wyznaczeniu, a nie od dnia nawiązania kontaktu z reprezentowaną stroną. Działania pełnomocnika i strony wywierają wzajemnie względem nich skutki procesowe, także jeżeli chodzi o skutki niekorzystne. Pełnomocnik posiada ponadto samodzielność w działaniu w toku postępowania ze skutkiem dla zastępowanej strony, przy czym ta posiada uprawnienie do odwołania czynności pełnomocnika w określonym ustawą terminie. Mając zatem na względzie oświadczenie pełnomocnika, że wiadomość o wyznaczeniu otrzymał w dniu 19 lutego 2011 r. od tego dnia liczyć należy termin, do upływu którego należało złożyć skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Mając na względzie wskazaną datę jako termin końcowy należało przyjąć dzień 21 marca 2011 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony upłynął już bowiem z dniem 17 września 2010r., ponieważ odpis postanowienia z dnia 12 lipca 2010 r. doręczono skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2010 r. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy nie można uznać za usprawiedliwione przekroczenie terminu nawiązanie kontaktu ze skarżącym dopiero w dniu 12 kwietnia 2011r. Także w interesie skarżącego pozostawało nawiązanie kontaktu z pełnomocnikiem, a nie zwlekanie z tym, co ostatecznie spowodowało zawinione uchybienie terminu do złożenia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wskazano upłynął on z dniem 17 września 2010 r. Pełnomocnik nie wykazał żadnej innej okoliczności, która w rozumieniu art. 86 §1 p.p.s.a. mogłaby świadczyć o braku winy. Przepisu tego nie można wykładać w sposób rozszerzający, ponieważ przedstawione powyżej stanowisko Sądu już w dostateczny sposób chroni wyznaczonego pełnomocnika przez znacznie krótszym terminem wynikającym z art. 87 §1 p.p.s.a. Nie jest ustaniem przyczyny nawiązanie kontaktu z mocodawcą.
Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 19 kwietnia 2011 r. nastąpiło po upływie dopuszczalnego terminu. Z tej przyczyny wniosek jako spóźniony należało odrzucić zgodnie z art. 88 p.p.s.a.