Uzasadnienie
Skarżący R. K. wniósł w niniejszej sprawie dotyczącej skargi na przewlekłość organu o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Argumentował, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku własnego koniecznego utrzymania. Oświadczył, że sam prowadzi własne gospodarstwo domowe, a otrzymane przychody z niskiej renty inwalidzkiej powodują, że żyje w ubóstwie bez wystarczających środków na konieczne podstawowe wydatki. Jedynym źródłem utrzymania jest od 10 lat renta, która aktualnie wynosi 797 zł miesięcznie. Oświadczył, że w związku ze stanem zdrowia uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy i trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, co powoduje że nie może pozyskać środków na opłaty sądowe i adwokata. Nie posiada zdolności kredytowej. Nadto podał, że podstawowe konieczne wydatki są wyższe od przychodu i pokrywane przez dorosłe dzieci.
W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, że posiada ½ udziału we własności mieszkania o powierzchni 69 m² oraz połowę udziału we własności nieruchomości zabudowanej budynkiem warsztatowo-mieszkalnym. Oświadczył, że aktualnie nieruchomość jest nieużytkowana. Następnie podał, że ponosi koszty związane z utrzymaniem nieużytkowanej nieruchomości – podatek lokalny, opłata za energię elektryczną, dzierżawa za trafostację, opłata za wodę, ścieki, konserwacja budynku, obsługa nieruchomości – odśnieżanie, utrzymanie zieleni.
Wnioskodawca dołączył uzupełnienie wniosku - wykaz przychodów i rozchodów, w którym wskazał, że przychody finansowe otrzymuje jedynie z jednego źródła – renty inwalidzkiej w wysokości 699 zł netto. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych lokat oszczędnościowych i zaciągniętych kredytów, zadłużony jest wyłącznie na rzecz najbliższej rodziny. Oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe obciążone wydatkami w wysokości ½ czynszu mieszkaniowego – 326 zł, ½ kosztów za media – prąd, gaz, telefony, TV, Internet – 295 zł, wydatki na utrzymanie – żywność, ubiór, środki czystości – 490 zł, wydatki na leczenie i rehabilitację – 120 zł, udział w utrzymaniu nieużytkowanej nieruchomości – 500 zł. Powtórzył, że niedobory finansowe na pokrycie powyżej wymienionych koniecznych wydatków ponoszone są przez najbliższą rodzinę – dorosłe dzieci.
Wnioskodawca podał, że wydatki przewyższające jego dochody ponosi najbliższa rodzina - dzieci.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W piśmie z dnia 15 maja 2012r. stanowiącym uzupełnienie wniosku skarżący podał, że w związku z wydanym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2011r. w sprawie o sygn. akt II SO/Po 2/11 Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika – r.pr. H. Ś., który odmówił udziału w sprawie. Postanowienie to nie zostało uchylone. Oświadczył, że jego sytuacja materialna pozostaje niezmienna od wcześniej wydanego postanowienia w sprawie II SO/Po 2/11.
Nadto powtórzył dane podane wcześniej we wniosku o prawo pomocy i wykazie przychodów i rozchodów.
W odpowiedzi na wezwanie dotyczące opisania wszystkich źródeł przychodów skarżącego i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe podał, że nie prowadzi z L. K. zamieszkałą pod wspólnym adresem wspólnego gospodarstwa domowego. Od 1994r. dzieli ich intercyza małżeńska i separacja, nie posiadają żadnego wspólnego majątku. Zajmuje część mieszkania jako najemca i obciążony jest połową świadczeń za czynsz, energię elektryczną, gaz, media telewizyjne i internetowe. Przychody uzyskuje wyłącznie z renty inwalidzkiej w wysokości 797 zł brutto.
W odpowiedzi na wezwanie dotyczące przedłożenia zeznania podatkowego za 2011r, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "D.-L." firma R. K. podał, że "pracę zawodową zakończył w 2003r. – działalność gospodarcza pod nazwą "D.-L." w wynajmowanym lokalu spółdzielczym 26 m² na os. W. W.". Zły stan zdrowia nie pozwala na jakakolwiek pracę. Dowodem tego jest decyzja komisji lekarskiej, która uznała skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy i trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Załączono kserokopię orzeczenia lekarskiego ZUS z [...] października 2009r. Nie ustosunkował się natomiast do tego, czy prowadzona jest działalność gospodarcza pod nazwa "D. – L." w T. P. i czy czerpie z tego tytułu dodatkowe dochody. Zwłaszcza, że z ogólnodostępnych internetowych baz danych wynika, że działalność ta prowadzona jest od 1999r. właśnie w T. P. przy ul. O. (porównaj k. 5 i 6 wydruków z baz danych załączonych do akt sprawy). Nieruchomość ta jest własnością wnioskodawcy i jego żony.
Wezwany do złożenia zeznań podatkowych PIT za rok 2011, skarżący przedłożył kopię rocznego obliczenia podatku przez organ podatkowy PIT-40A, z którego wynika przychód w wysokości 9.568,60 zł. Nie zaprzeczył, że składał roczne zeznania o wysokości podatku dochodowego za rok 2011r., np. PIT–36, czy PIT-37.
Następnie powtórzył, że nie posiada żadnych lokat terminowych, zaciągniętych kredytów i długów na rzecz osób trzecich. Zadłużony jest jedynie na rzecz syna i córki i ich małżonków za pokrywanie bieżących niedoborów finansowych, a spłata bliżej nieokreślonego zadłużenia nastąpić może po uzyskaniu odszkodowania za wadliwe wykonane decyzje administracyjne związane ze sporną nieruchomością warsztatowo-mieszkalną zlokalizowaną w T. P. przy ul. O. W kwestii opisania posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawca wskazał, że ma udział w utrzymaniu nieużytkowanej nieruchomości – budynku warsztatowo-mieszkalnego. Ponosi stałe straty z tytuł opłat podatku od nieruchomości, mediów, obsługi terenu (utrzymanie zieleni, odśnieżanie chodników, dachów, dzierżawa za trafostację, konserwacja opłotowania, dozór). Jego koszt udziału w utrzymaniu tej nieużytkowanej nieruchomości przekracza znacząco sumę 500 zł miesięcznie, co jest finansowane przez dzieci i ich małżonków.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy wnioskodawca załączył kserokopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości położonej w T. P., należności do spółdzielni mieszkaniowej, rachunku za energię elektryczną i gaz.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że skarżący uzyskał prawo pomocy w całości na mocy postanowienia z dnia 27 maja 2011r. w sprawie o sygn. akt II SO/Po 2/11. Prawo to przyznano w sprawie poprzedzającej wniesienie skargi na bezczynność organu, która w istocie nie została wniesiona. Skarżący wniósł skargę w przedmiotowo innej sprawie – przewlekłości organu. Zasadne jest, więc merytoryczne rozpoznanie nowego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Zaznaczyć przy tym należy, że wniosek o prawo pomocy rozpoznawany jest w każdej sprawie oddzielnie. Ponownie i indywidualnie oceniana jest sytuacja majątkowa, rodzinna i finansowa wnioskodawcy, także w kontekście zmiany tej sytuacji i jego możliwości finansowych. Nie może zatem stanowić podstawy przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie korzystanie z tego prawa w innej przedmiotowo sprawie. Wprawdzie prawo pomocy przyznane w sprawie II SO/Po 2/11 nie zostało cofnięte, ale wnioskodawca został również pouczony, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. prawo pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć.
Stosownie do 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, że regulacja zawarta w powyższym przepisie stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przy czym wpis od skargi wynosi 100 zł (§2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).
Analiza wniosku i jego uzupełnienia prowadzi do stwierdzenia, że deklarowane przez skarżącego koszty utrzymania koniecznego to kwota 1.731 zł miesięcznie. Jednocześnie z przedłożonego rocznego obliczenia podatku przez organ wynika, że miesięczny przychód wynosi 797 zł brutto (699 zł netto). Mając na uwadze różnicę pomiędzy udokumentowanym przychodem a deklarowanymi kosztami utrzymania koniecznego (przeszło 1.000 zł miesięcznie), wnioskodawca podał, że wydatki w zakresie przekraczającym jego dochody "pokrywane są przez najbliższą rodzinę - dorosłe dzieci i ich małżonków". Oświadczenie w tym zakresie uznać należy za niewystarczające dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Nieudokumentowana została bowiem wysokość przychodu osiąganego ze źródeł, które wnioskodawca określa jako "zadłużenie na rzecz syna i córki i ich małżonków", "niedobory finansowe pokrywane są przez najbliższą rodzinę".
Jednocześnie treść oświadczeń wnioskodawcy nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych do niniejszej sprawy. Wnioskodawca wielokrotnie podkreślał, że zobowiązany jest do utrzymywania i łożenia na nieużytkowaną nieruchomość, przy czym ponosi koszty pełnych mediów tej nieruchomości, konserwacji obiektu warsztatowo-mieszkalnego, odśnieżania dachów i chodników, utrzymania zieleni, konserwacji opłotowania oraz dozoru. Z informacji zebranych w ogólnodostępnych internetowych bazach danych wynika, że na nieruchomości położnej w T. P. przy ul. O., działka o numerze ewidencyjnym [...], znajduje się wykończony budynek otoczony zagospodarowanym terenem zielonym i ogrodzeniem (porównaj k.1-4 wydruków z internetowych baz danych załączonych do akt sprawy).
Nadto wnioskodawca dysponuje drugą nieruchomością lokalową położną w P. Pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, przy czym nie podał, że takich rachunków bieżących i oszczędnościowych nie posiada, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że nie posiada lokat terminowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wyciągi z rachunków bankowych najpełniej wskazują na wysokość środków, jakimi wnioskodawca realnie rozporządza.
Wnioskodawca nie ustosunkował się także do wezwania dotyczącego podania marek i roku produkcji posiadanych samochodów. Okoliczność ta bowiem również nie pozostaje bez znaczenia w świetle rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy ubiegającego się o tzw. "prawo ubogich".
W tym stanie sprawy nie można wykluczyć, że oświadczenie wnioskodawcy obliczone jest na uzyskanie dobrodziejstwa prawa pomocy. Zarówno wniosek sporządzony na formularzu PPF, jego uzupełnienie oraz pismo skarżącego z dnia 15 maja 2012r., pomimo obszerności, obarczone są brakiem przedstawienia dokładnych informacji skutkujących wykazaniem rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy. W obliczu dostrzeżonych wątpliwości niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, czy jego wszystkie dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika w wyboru w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska