Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2026 r. P. B. (dalej jako "wnioskodawca" lub "strona") zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] o udostępnienie informacji publicznej poprzez odpowiedź na następujące pytania:
- 1. Czy w roku 2025 Gmina oraz jej jednostki organizacyjne (w tym w szczególności szkoły, przedszkola, ośrodki kultury, jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, spółki komunalne, itp.) dokonywały zakupu pelletu drzewnego jako opału?
- 2. Jeżeli tak, proszę o wskazanie:
- a) łącznej ilości zakupionego pelletu drzewnego (w tonach lub innych stosowanych jednostkach);
- b) wykazu jednostek organizacyjnych, instytucji lub podmiotów podległych lub nadzorowanych przez gminę, które wykorzystują pellet drzewny jako paliwo do ogrzewania,
- c) które z tych jednostek dokonywały zakupu pelletu samodzielnie,
- d) przypisania ilości zużytego pelletu w 2025 roku do poszczególnych jednostek lub instytucji,
- e) czy zakupy pelletu były realizowane w trybie zamówień publicznych (np. przetarg), czy też dokonywane były z wolnej ręki – wraz z krótkim wskazaniem trybu dla poszczególnych zakupów lub jednostek,
- f) czy był to pellet workowany w worki 15 – kg czy w innej formie? Jeśli w innej, to w jakiej (gig bag / luzem / worki 15 kg, inna)?
Wnioskodawca poprosił o uwzględnienie zarówno zakupów realizowanych bezpośrednio przez Urząd Gminy, jak i zakupów dokonywanych przez jednostki organizacyjne Gminy, niezależnie od przyjętego modelu rozliczeń (w tym przypadków, gdy jednostka występuje jako odbiorca na fakturze, a gmina jako nabywca).
3. Czy w roku 2026 r. Gmina lub jej jednostki organizacyjne (w tym w szczególności szkoły, przedszkola, ośrodki kultury oraz inne podległe instytucje) planują lub realizują wymianę źródła ogrzewania na pellet drzewny w jakimkolwiek budynku? Jeżeli tak, poprosił o wskazanie tych jednostek lub obiektów, w których nastąpi taka zmiana, w szczególności w przypadkach, gdy dotychczas pellet drzewny nie był wykorzystywany jako źródło ogrzewania.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2026 r. Prezydent Miasta (dalej jako: "Prezydent" lub "organ") udzielił wnioskodawcy odpowiedzi wskazując, że nie posiada tego rodzaju informacji. Organ wskazał, że o informacje dotyczące wykorzystania opału można uzyskać z poszczególnych jednostek organizacyjnych, a ich dane kontaktowe znajdują się w Biuletynie Informacji Publicznej. Informacje we wnioskowanym zakresie odnoszące się do jednostek z terenu Gminy [...] posiadać może Wójt Gminy [...] Dodatkowo obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w ich posiadaniu, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje możliwości przekazywania wniosku według właściwości do innego organu.
Pismem z dnia 23 kwietnia 2026 r. wnioskodawca wskazał, że jego wniosek dotyczył gminy miejskiej i nie zgadza się z przedstawionym przez Prezydenta stanowiskiem, co do nieposiadania informacji dotyczących działalności własnych jednostek organizacyjnych, nad którymi gmina sprawuje nadzór. Obowiązek udzielenia informacji obejmuje również dane dotyczące podległych jednostek. Strona podkreśliła, że prezentowane stanowisko o braku posiadania wnioskowanych informacji i sugerowanie samodzielnego kierowania pytań w tym zakresie do instytucji podległych uznać należy za niewystarczające i niezgodne z istotą prawa dostępu do informacji publicznej.
Wobec powyższego wnioskodawca zażądał udzielenia pełnej odpowiedzi na jego wniosek, która obejmowałaby wszystkie jednostki organizacyjne gminy nadmieniając, iż w przypadku dalszego braku odpowiedzi w ustawowym terminie wniesiona zostanie skarga na bezczynność organu.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2026 roku organ ponownie wyjaśnił, że nie jest w posiadaniu informacji dotyczących zakupu pelletu drzewnego jako opału (oraz planów na rok 2026) przez szkoły, przedszkola, ośrodki kultury, jednostki budżetowe, zakłady budżetowe oraz spółki komunalne z terenu Gminy Miasto [...]. Pracownicy Urzędu nie prowadzą wykazów oraz danych statystycznych dotyczących zakupu pelletu drzewnego przez jednostki organizacyjne Gminy Miasto [...], spółki, oraz inne instytucje, wymienione we wniosku. Żądane dane (dotyczące zakupu pelletu drzewnego, zużycia itp.) oraz ewentualne plany co do zakupu w 2026 r. znajdują się w posiadaniu poszczególnych jednostek, które stanowią odrębne podmioty i samodzielnie realizują powierzone im zadania. W konsekwencji do nich należy zwrócić się o wnioskowane informacje.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2026 r. P. B. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 12 kwietnia 2026 r. Skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Argumentując swoje stanowisko skarżący wskazał, że organ nie odniósł się merytorycznie do rzeczywistego zakresu żądania, ograniczając się do stwierdzenia braku posiadania informacji oraz sugestii kierowania zapytań do innych podmiotów.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2026 r. Prezydent podtrzymał dotychczasowe stanowisko o nieposiadaniu wnioskowanych informacji dotyczących zakupu pelletu drzewnego przez podległe organowi jednostki organizacyjne z terenu Miasta [...].
W odpowiedzi na skargę z dnia 7 maja 2026 r. Prezydent wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w pismach kierowanych do skarżącego. Organ podkreślił, że nie posiada wnioskowanych informacji o wykorzystaniu pelletu drzewnego jako źródła opału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do regulacji wynikającej z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."). W myśl przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika zaś z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.; dalej jako: "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Na gruncie u.d.i.p. przez bezczynność organu należy rozumieć sytuację, w której organ zobowiązany jest do podjęcia określonej czynności, a takiej czynności nie podejmuje. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust.1 u.d.i.p.), 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej;
- 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
- 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
- 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
- 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy bezczynności Prezydenta Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku P. B. o udostępnienie informacji publicznej z 12 kwietnia 2026 r. Zdaniem Sądu żądane przez skarżącego informacje są związane z wykonywaniem zadań publicznych. W konsekwencji podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej są w szczególności organy władzy publicznej, do których należy organ wykonawczy w gminie – wójt, burmistrz lub prezydent miasta, ale także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W ocenie Sądu z akt sprawy wynika, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego wskazując, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji. Takie działanie stanowiło jedną z dopuszczalnych ustawowych reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że obowiązek udzielenia informacji obejmuje podmioty, które są w posiadaniu żądanej informacji, przy czym posiadanie należy identyfikować z istnieniem określonego stanu faktycznego, w którym w dyspozycji konkretnego podmiotu znajduje się informacja, o jaką wystąpił zainteresowany.
Nie można zobowiązać do udzielenia informacji podmiotu, który tej informacji nie posiada, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 157/09). Wobec powyższego, skoro organ stwierdził, nie był w posiadaniu żądanych informacji dotyczących jednostek organizacyjnych, to nie było podstaw do negowania stanowiska Prezydenta w tym zakresie. Organ ma prawny obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, o które zwrócił się wnioskodawca, organ ten nie ma obowiązku udzielenia wnioskodawcy żądanej przez niego informacji. Powyższe znajduje umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu.
Zasadą pozostaje, że organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które organy posiadają. W sytuacji zatem, gdy dany organ, do którego skierowany został wniosek nie dysponuje żądanymi informacjami publicznymi, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia, o czym może poinformować wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym. Organ jednocześnie wyjaśnił, że podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne (wymienione przez skarżącego we wniosku), które wykonują zadania publiczne, są samodzielnymi podmiotami zobowiązanymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zakupu w 2025 r. pelletu drzewnego jako opału oraz planów wymiany źródeł ogrzewania na pellet drzewny.
W ocenie Sadu Prezydent prawidłowo poinformował skarżącego, że zgodnie z jego wiedzą nie posiada wnioskowanych informacji, a w celu ich uzyskania można zwrócić się do konkretnych jednostek. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2026 r. Prezydent poinformował skarżącego, iż w Wydziale Finansowym Urzędu Miejskiego nie są prowadzone statystyki dotyczące zakupu pelletu drzewnego przez jednostki podległe Miastu [...]. Podano także, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy dokumentów, nie znaleziono faktur, rozliczeń, zamówień odnoszących się do zakupu opału przez te jednostki, a informacje w tym zakresie mogą posiadać poszczególne instytucje, wskazane we wniosku. Samo powiązanie organizacyjne i podległość jednostek budżetowych, oraz wykonywanie nadzoru nad nimi przez gminę nie stanowi o możliwości pozyskania przez organ wykonawczy gminy danych dotyczących wykorzystania opału, sposobu jego kupna oraz innych szczegółowych informacji na ten temat.
Mając na uwadze powyższe, w sytuacji, gdy organ nie był w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, prawidłowym było udzielnie w określonym przez u.d.i.p. terminie 14 dni, pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie dysponuje żądaną informacją (dwukrotnie - w dniu 22 kwietnia 2026 r. oraz 30 kwietnia 2026 r.).
Mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ w prawem ustalonym terminie odpowiedział na wniosek skarżącego z dnia 12 kwietnia 2026 r. w jednej z form przewidzianych w u.d.i.p.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.