Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 1 września 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 147/26

Uzasadnienie

W dniu 8 maja 2026 r. M. R. (dalej jako: "skarżący", "strona") skierował drogą elektroniczną do Urzędu Miejskiego w [...] - Burmistrza [...] (dalej jako: "organ", "podmiot zobowiązany") wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. - dat przechowywanych w urzędzie kopert dowodowych osób zmarłych,
2. - informacji, czy koperty dowodowe zostały przekazane w całości lub w części do właściwego Archiwum Państwowego, a jeśli tak - w jakim zakresie (daty skrajne przekazanych zasobów) i do którego archiwum,
3. - w przypadku, gdy koperty dowodowe nie zostały przekazane do archiwum, zwrócono się o informację, czy jest to planowane, a jeśli tak to w jakim zakresie i terminie.
4. - zwrócono się także o informację kiedy (dokładne daty) i z jakich lat koperty były brakowane,
5. - w jaki sposób są uporządkowane koperty dowodowe (np. alfabetycznie, zgodnie z pierwszym/ostatnim numerem dowodu, czy innym - jeśli tak to jakim),
6. - zwrócono się również o wskazanie Archiwum Państwowego właściwego do przekazywania dokumentacji archiwalnej z Państwa Urzędu.

W odpowiedzi w piśmie z 19 maja 2026 r. organ wskazał, że:

1. 1. Koperty osób zmarłych przechowywane są w kartonach z danego rocznika chronologicznie wg daty zgonu.
2. 2. Do Archiwum Państwowego w [...] przekazano koperty osób zmarłych w latach 1976-1991.
3. 3. Koperty dowodowe będą przekazywane zgodnie z wytycznymi zawartymi w Jednolitym rzeczowym wykazie akt dla organów gmin i związków międzygminnych (załącznik Nr 4 do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych).
4. 4. Koperty nie były brakowane.
5. 5. Koperty dowodowe osób żyjących przechowywane są wg prowadzonego rejestru (chronologicznie wg złożonego wniosku).
6. 6. Dokumentacja archiwalna przekazywana jest do: Archiwum Państwowe w [...], ul. [...].

Pismem z 19 maja 2026 r. skarżący wywiódł skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 19 ust 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2. 2) art 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3. 3) art 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p."), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej udostępniana jest na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji, podczas gdy w sprawie nie została wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji.

Skarżący wniósł o:

1. 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2. 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, w zakresie nieudostępnionych informacji, tj.
3. 1. Udzielenie informacji w zakresie podania dat skrajnych dla przechowywanych w archiwum zakładowym kopert dowodowych osób zmarłych.
4. 2. Udzielenie informacji o planowaniu przekazania kopert dowodowych (z podaniem zakresu i terminu).
5. 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący podkreślił, że w odniesieniu do pytań o:

1. - zakres dat przechowywanych w urzędzie kopert dowodowych osób zmarłych - informacja nie została udostępniona.
2. - udzielenie informacji co do planów przekazania kopert dowodowych do archiwum - udzielono informacji niepełnej i wprowadzającej w błąd.

W odpowiedzi na skargę w piśmie z 9 czerwca 2026 r. organ wskazał, ze odpowiada na pytania zawarte we wniosku z 8 maja 2025 r., na które skarżący nie otrzymał odpowiedzi w piśmie z 19 maja 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.

Przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy jak i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej w skrócie: "u.d.i.p.") informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku, którym jest Burmistrz [...], jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Stwierdzić także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną, gdyż stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych. Nie jest to zresztą kwestionowane w niniejszej sprawie.

Stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, ponieważ w piśmie z 9 czerwca 2026 r. organ odpowiedział na pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, na które skarżący nie otrzymał odpowiedzi w uprzednim piśmie z 19 maja 2026 r. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zaś stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna w CBOSA).

Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). Sąd umorzył zatem postępowanie w co do bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).

Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).