Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2026 r. Organizacja Międzyzakładowa nr [...] [...] Nr [...] z siedzibą w Z. (dalej jako: organizacja, skarżąca) zwróciła się do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w B. (dalej jako: Dyrektor, organ) o udostępnienie informacji publicznej w postaci: 1) wykazu wszystkich kontroli przeprowadzonych w Zespole Szkół Specjalnych w okresie kadencji dyrektora placówki: daty przeprowadzenia kontroli, nazwy organu lub podmiotu przeprowadzającego kontrolę, przedmiotu i zakresu kontroli;
- 2) protokołów pokontrolnych oraz wystąpień pokontrolnych ze wszystkich kontroli przeprowadzonych w placówce w latach 2020-2026, w szczególności kontroli dotyczących: warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, stanu technicznego maszyn i urządzeń w pracowniach warsztatowych, warunków bezpieczeństwa uczniów, organizacji pracy szkoły, nadzoru pedagogicznego;
- 3) informacji o zaleceniach pokontrolnych wydanych placówce w latach 2020-2026 oraz sposobie i terminie ich realizacji.
W dniu 11 maja 2026 r. organizacja złożyła skargę na bezczynność Dyrektora. Wskazała, że termin na udostępnienie informacji upłynął, a organ nie udostępnił informacji publicznej, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej i nie wyznaczył nowego terminu rozpoznania wniosku, a zatem pozostaje bezczynny.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji, stwierdzenie bezczynności Dyrektora, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na wniosek skarżącej organ w dniu 19 maja 2026 r. poinformował, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Wskazał, że "ewentualne udostępnienie żądanych informacji oraz dokumentów powinno odbywać się w trybie art. 28 u.z.z. i wymaga uprzedniego, stosownego wniosku. Przepis art. 28 u.z.z., regulując obowiązek udostępniania informacji związkom zawodowym, określa bowiem odmienne zasady i tryb tego dostępu w stosunku do trybu przewidzianego w u.d.i.p." Tożsame stanowisko organ przedstawił w odpowiedzi na skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem – art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902; dalej jako: ustawa o dostępie do informacji publicznej lub u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych określony został w art. 4 u.d.i.p. i obejmuje on władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Nie ulega wątpliwości, że dyrektor szkoły publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie nie było sporne, że Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych w B. jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Żądanie zawarte we wniosku skarżącej obejmuje udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania wszystkich kontroli przeprowadzonych w szkole w okresie kadencji dyrektora – dat, podmiotu przeprowadzającego kontrolę, przedmiotu i zakresu kontroli, protokołów pokontrolnych i wystąpień pokontrolnych ze wszystkich kontroli przeprowadzonych w placówce w latach 2020 – 2026 w zakresie: warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, stanu technicznego maszyn i urządzeń w pracowniach warsztatowych, warunków bezpieczeństwa uczniów, organizacji pracy szkoły, nadzoru pedagogicznego, a także informacji o zaleceniach pokontrolnych wydanych placówce w latach 2020-2026 oraz sposobie i terminie ich realizacji.
W dniu 19 maja 2026 r. w odpowiedzi na wniosek organizacji dyrektor w drodze czynności materialno-technicznej poinformował skarżącą, że żądane informacje nie maja charakteru informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Zdaniem organu, udostępnienie żądanej informacji może natomiast nastąpić w trybie ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 549; dalej jako u.z.z.). Organ podtrzymał to stanowisko w odpowiedzi na skargę.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że data sporządzenia odpowiedzi na wniosek nie została oznaczona (k. 10). Wynika jednak z treści odpowiedzi na skargę, a nie została zakwestionowana przez organizację. Ponadto okoliczność ta nie ma doniosłego wpływu na wynik sprawy. Odpowiedź na wniosek została sporządzona po wniesieniu skargi, a Sąd nie podzielił zaprezentowanego w niej stanowiska.
W pierwszej kolejności należy zatem wyjaśnić, że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna. Wniosek dotyczy bowiem nie tylko funkcjonowania publicznej placówki oświatowej oraz realizowania przez nią zadań publicznych, lecz wprost wyników przeprowadzonych w niej kontroli. Niewątpliwie jest to zatem zakres informacji pozostających w związku z wykonywaniem zadań oświatowych (publicznych) finansowanych ze środków publicznych.
Nie jest również prawidłowe stanowisko organu, że ustawa o związkach zawodowych określa odrębne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, a zatem udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić w trybie tejże ustawy o związkach zawodowych, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Wskazany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy istnieje zbieg reżimów prawnych. W orzecznictwie podkreśla się, że o naruszeniu przepisów innych ustaw w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. można mówić wówczas, gdy inna ustawa przewiduje odrębne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, nie zaś jedynie odmienny sposób jej udostępnienia (por. wyrok NSA z 27 września 2023 r., III OSK 1367/22). Istota odesłania, o którym jest mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., dotyczy tylko takiej sytuacji, gdy odrębna ustawa precyzuje zarówno zasady, jak i tryb dostępu do informacji publicznej, których zastosowanie wyłączać będzie zasadność ich realizacji na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że odrębny tryb i zasady dostępu powinny mieć charakter kompletny, tzn. zapewniający zainteresowanemu możliwość skutecznego zainicjowania i zakończenia procedury dostępu do żądanej informacji (por. wyrok WSA w Lublinie z 16 czerwca 2026 r., II SA/Lu 257/26). Natomiast sama potencjalna możliwość uzyskania informacji w danym przedmiocie - również w innym trybie - nie wyłącza obowiązku organu udostępnienia informacji publicznej.
W związku z powyższym należy podkreślić, że rozpoznawany w niniejszej sprawie wniosek został przez stronę skarżącą złożony w trybie u.d.i.p. Natomiast wniosek złożony w trybie art. 28 u.z.z. nie mógłby zostać poddany kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zgodnie z powołanym art. 28 ust. 1-2 u.z.z. pracodawca jest obowiązany udzielić na wniosek zakładowej organizacji związkowej informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności informacji dotyczących: warunków pracy i zasad wynagradzania; działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy związanych z zatrudnieniem oraz przewidywanych w tym zakresie zmian; stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia; stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia. Pracodawca udziela zakładowej organizacji związkowej informacji, o których mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że związek zawodowy może wystąpić z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w trybie u.d.i.p., a nie jedynie na podstawie powołanego powyżej przepisu (por. postanowienie NSA: z 3 lutego 2022 r., III OSK 147/22; wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r., I OSK 681/13; wyrok WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2020 r., VIII SAB/Wa 9/20).
Skarżąca organizacja wystąpiła z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej i jej żądanie powinno zostać rozpoznane w trybie u.d.i.p. W związku z powyższym należy wskazać, że czternastodniowy termin na rozpoznanie wniosku strony, liczony od daty złożenia wniosku, tj. 21 kwietnia 2026 r., upłynął z końcem dnia 5 maja 2026 r. (wtorek).
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że dyrektor pozostaje bezczynny w sprawie z wniosku organizacji z dnia 21 kwietnia 2026 r. W związku z powyższym Sąd zobowiązał Dyrektora do rozpoznania powyższego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji wyroku). Żądana informacja ma charakter publiczny, a zatem podlega udostępnieniu, o ile nie wystąpiły określone w ustawie przesłanki.
W ocenie Sądu stwierdzony powyższej stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), gdyż w istocie dostrzeżona bezczynność była wynikiem błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p. i u.z.z. (punkt drugi sentencji wyroku).
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań czy zaniechań, organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź podejmowanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. uzasadnienia: do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2020 r., I OSK 3918/18, do wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 r., II SAB/Kr 242/21).
O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Taka sytuacja jednak nie ma miejsca na gruncie niniejszej sprawy. Działanie organu nie było wyrazem rażącego lekceważenia ustawowych obowiązków. Nie sposób przypisać Dyrektorowi oczywiście złej woli ani lekceważenia strony skarżącej, ustawowych obowiązków czy przepisów prawa. Nie bez znaczenia jest również fakt, że udostępnianie informacji publicznej, jakkolwiek istotne, nie jest jednak głównym zadaniem tego organu.
W konsekwencji powyższego Sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. i skargę w tym zakresie oddalił w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. (punkt trzeci sentencji wyroku). W ocenie Sądu nie ma racjonalnych powodów, aby piętnować błędy organu niemające charakteru rażącego. Takie instrumenty jak grzywna czy zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz powinny być stosowane wyłącznie w przypadku rażącego naruszenia prawa przejawiającego się w istotnym lekceważeniu obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Takiego zachowania nie można przypisać dyrektorowi w rozpoznawanej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając stronie kwotę 100 zł, obejmującą wpis od skargi (punkt czwarty sentencji wyroku).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.