Uzasadnienie
S. C. (strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Przewodniczącego Rady Gminy Sosnowica (organ) w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
W dniu 30 marca 2026 r. (data wniosku) za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "Do zadań gminy należy podejmowanie działań na rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy. Jakie działania w tym zakresie podjęła Rada Gminy kadencji 2024-2029 w podziale na lata 2024, 2025 oraz 2026?"
W piśmie z 1 kwietnia 2026 r. przesłanym na adres poczty elektronicznej skarżącego Przewodniczącego Rady Gminy zawarł informacje stanowiące, jego zdaniem, odpowiedź na wniosek strony o udostepnienie informacji publicznej.
Strona, uznając, że odpowiedź organu stanowi informację inną niż objęta wnioskiem, w dniu 8 kwietnia 2026 r. złożyła skargę na bezczynność Przewodniczącego Rady Gminy Sosnowica, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ("MPPOIP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
- 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
- 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku.
Strona zażądała:
- 1) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,
- 2) zobowiązania organu do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku skarżącego nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
- 3) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Gminy wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Przedmiotowa sprawa dotyczy skierowanego do Przewodniczącego Rady Gminy Sosnowica wniosku skarżącego z 30 marca 2026 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie "podjętych przez Radę Gminy kadencji 2024-2029 działań na rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy w latach 2024, 2025 oraz 2026?"
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., "u.d.i.p.") zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Przewodniczący Rady Gminy jako podmiot reprezentujący Radę Gminy jest traktowany jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, ponieważ Rada Gminy wykonuje zadania publiczne związane z działalnością samorządową i dysponowaniem środkami publicznymi – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie budzi również wątpliwości, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane.
Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z tymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art.
6. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o zasadach ich funkcjonowania (podejmowania działań zgodnie z powierzonymi zadaniami).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p., oraz następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji, nie umożliwiają jej udostępnienia w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, niezgodnej z wnioskiem, niejasnej czy też niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie a ponadto, gdy nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
W rozpoznawanej sprawie organ w odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej przedstawił swoje spostrzeżenia i uwagi co do sprawowania funkcji "wójta" przez skarżącego. W istocie "odpowiedź" na wniosek o udostępnienie informacji publicznej stanowi swego rodzaju krytyczną opinię Przewodniczącego Rady Gminy co do działalności byłego wójta (skarżącego w niniejszej sprawie). Jednak nie stanowi ona w żadnym razie odpowiedzi na wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej.
Należy przypomnieć, że bezczynność organu w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej zachodzi wtedy, gdy organ udziela odpowiedzi niepełnej, nieodnoszącej się do istoty żądania albo zastępuje załatwienie wniosku pismem pozornym, które nie realizuje obowiązków wynikających z u.d.i.p. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła w zakresie złożonego wniosku. Organ w ustawowym terminie udzielił wprawdzie odpowiedzi, jednak nie załatwił wniosku w zakresie żądanej informacji. Tym samym pozostawał w bezczynności, tym bardziej, że odpowiedź na pytanie dotyczące podjętych przez Radę Gminy działań mających na celu upowszechnianie idei samorządowej wśród mieszkańców gminy z podziałem na lata 2024, 2025 i 2026 nie wymaga podjęcia nadzwyczajnych i skomplikowanych czynności w celu ich zebrania i udostępnienia.
Działając zatem na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał Przewodniczącego Rady Gminy Sosnowica do rozpatrzenia wniosku strony z 30 marca 2026 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku (pkt I sentencji wyroku).
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego (pkt II sentencji wyroku). O kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo niedopełnienie w terminie ustawowych obowiązków (por. zamiast wielu: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.