Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 27 sierpnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Łd 294/26

Uzasadnienie

W.B., pismem z 1 czerwca 2026 r. zaskarżył bezczynność Rektora [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej, dotyczącej środków finansowych uzyskanych przez [...] od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim oraz Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego.

Wniosek obejmował swym zakresem następujące informacje:

1. 1. Wskazanie wszystkich środków finansowych uzyskanych przez [...] od każdego z wyżej wskazanych podmiotów w okresie od 1 października 2025 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, z podaniem odrębnie dla każdego przypadku:
2. - podmiotu przekazującego środki,
3. - daty przyznania środków,
4. - daty faktycznego przekazania środków, o ile była inna niż data przyznania,
5. - kwoty przyznanej,
6. - kwoty faktycznie przekazanej,
7. - nazwy programu, zadania, konkursu, porozumienia albo innej podstawy, w ramach której środki zostały przyznane,
8. - celu, na jaki środki zostały przyznane,
9. - okresu, w jakim środki miały zostać wydatkowane lub rozliczone,
10. - informacji, czy środki miały charakter celowy, refundacyjny, dotacyjny, projektowy, sponsorki lub inny.
11. 2. Wskazanie, czy środki, o których mowa w pkt 1, zostały ujęte w planie rzeczowo- finansowym [...], planie kosztów albo ewidencji księgowej, a jeżeli tak o wskazanie:
12. - w jakiej pozycji planu,
13. - na jakich kontach albo pozycjach ewidencyjnych zostały ujęte,
14. - czy były wyodrębnione ewidencyjnie dla konkretnego celu lub zadania.
15. 3. Wskazanie, w jaki sposób zostały wydatkowane środki uzyskane od każdego z wymienionych podmiotów, z podaniem odrębnie dla każdego przypadku:
16. - kwoty wydatkowanej,
17. - dat wydatkowania,
18. - celu faktycznego wydatkowania,
19. - kategorii wydatku,
20. - dokumentu stanowiącego podstawę wydatku,
21. - dokumentu księgowego potwierdzającego wydatek.
22. 4. Wskazanie, czy całość środków przyznanych na określony cel została wydatkowana zgodnie z celem, na jaki środki zostały przyznane, a jeżeli nie o wskazanie:
23. - jaka kwota nie została wydatkowana zgodnie z pierwotnym celem,
24. - czy kwota ta została zwrócona, pozostawiona w dyspozycji [...], przeksięgowana albo przeznaczona na inny cel,
25. - na jaki dokładnie cel została przeznaczona,
26. - kto i na jakiej podstawie podjął decyzję o takim rozdysponowaniu środków,
27. - czy podmiot przekazujący środki wyraził zgodę na zmianę celu lub sposobu wydatkowania.
28. 5. Wskazanie, czy w odniesieniu do któregokolwiek z otrzymanych środków:
29. - sporządzono rozliczenie częściowe albo końcowe,
30. - stwierdzono niewykorzystanie części środków,
31. - dokonano zwrotu całości lub części środków,
32. - dokonano korekty rozliczenia,
33. - zawarto aneks lub porozumienie zmieniające cel, termin wydatkowania albo warunki rozliczenia.
34. 6. Wskazanie, czy środki uzyskane od wskazanych podmiotów zostały choćby częściowo przeznaczone na:
35. - bieżącą działalność [...]
36. - wynagrodzenia,
37. - zakupy niezwiązane bezpośrednio z celem przyznania środków na pokrycie innych zobowiązań Uczelni, a jeżeli tak o wskazanie, o jakie środki chodziło, w jakiej kwocie, na jaki dokładnie cel zostały wydatkowane i na jakiej podstawie.
38. 7. Wskazanie, czy [...] dysponuje zbiorczym zestawieniem wszystkich środków uzyskanych od wskazanych wyżej podmiotów w objętym okresie, a jeżeli tak o udostępnienie takiego zestawienia.

Skarżący wniósł o:

1. - stwierdzenie, że Rektor [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 15 maja 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej;
2. - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. - zobowiązanie Rektora [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z 15 maja 2026 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, poprzez:
4. - udostępnienie żądanych informacji publicznych i dokumentów,
5. - ewentualnie, w zakresie, w jakim organ uznaje istnienie ustawowych podstaw odmowy, wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, z jednoznacznym wskazaniem zakresu odmowy oraz jej podstaw faktycznych i prawnych;
6. - wymierzenie Rektorowi [...], jako organowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, grzywny w kwocie 10.000 zł, jako kwoty adekwatnej do uporczywego, powtarzalnego i systemowego naruszania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, ewentualnie grzywny w innej kwocie uznanej przez sąd za odpowiednią;
7. - przyznanie od Rektora [...] na rzecz skarżącego, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, ewentualnie w innej kwocie uznanej przez sąd za odpowiednią;
8. - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1. 1. naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku;
2. 2. naruszenie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., poprzez nieskuteczne i spóźnione zawiadomienie o przedłużeniu terminu rozpoznania wniosku, dokonane dopiero po upływie ustawowego terminu 14 dni;
3. 3. naruszenie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez niewydanie decyzji administracyjnej w zakresie, w jakim organ nie udostępnił żądanych informacji lub dokumentów;
4. 4. naruszenie art. 14 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji w sposób i w formie wskazanej we wniosku, tj. w formie elektronicznej;
5. 5. naruszenie art. 2 ust. 2 u.d.i.p., poprzez powoływanie się przez organ na konieczność weryfikacji, czy wniosek nie stanowi "nadużycia prawa podmiotowego", mimo że wniosek dotyczy klasycznej informacji publicznej o środkach publicznych, majątku publicznym, dokumentach finansowych i wydatkowaniu środków przez uczelnię publiczną;
6. 6. naruszenie art. 61 Konstytucji RP, poprzez faktyczne ograniczenie prawa dostępu do informacji o działalności podmiotu publicznego i gospodarowaniu środkami publicznymi.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że 15 maja 2026 r., o godz. 23:14 skarżący przesłał na oficjalne adresy poczty elektronicznej organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wszystkich środków finansowych uzyskanych przez [...] od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim oraz Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego w okresie od 1 października 2025 r. do dnia złożenia wniosku. Wniosek obejmował m.in. informacje o podmiotach przekazujących środki, datach przyznania i przekazania środków, kwotach, podstawach przyznania, celach, okresach wydatkowania lub rozliczenia, sposobie ujęcia środków w planie finansowym i ewidencji księgowej, sposobie wydatkowania, dokumentach księgowych, ewentualnych zwrotach, rozliczeniach, aneksach i zmianach warunków przyznania środków.

Skarżący, jak wskazał wniósł również o udostępnienie skanów istniejących dokumentów, w tym umów, porozumień, decyzji, pism, uchwał, informacji o przyznaniu środków, faktur, rachunków, not księgowych, rozliczeń i dokumentów dotyczących zwrotu środków.

Zdaniem skarżącego żądane informacje mają charakter informacji publicznej, zaś termin do rozpoznania wniosku upływał 29 maja 2026 r., zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tymczasem organ nie udostępnił informacji w terminie do 29 maja 2026 r., nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji i nie powiadomił skutecznie skarżącego o przedłużeniu terminu w terminie 14 dni. Dopiero 1 czerwca 2026 r., a więc po upływie terminu ustawowego, organ przesłał pismo, w którym poinformował, że wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 15 lipca 2026 r., zatem nieskutecznie.

Ponadto, w ocenie skarżącego, organ nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o nadużyciu prawa. Po trzecie, wniosek dotyczy wydatkowania i rozliczania środków publicznych przez uczelnię publiczną, a więc jednej z podstawowych kategorii informacji publicznej. W dalszej części skargi dodano, że w sprawach skarżącego organ stosuje powtarzalny mechanizm: nie udostępnia informacji w podstawowym terminie, powołuje się na ogólnikowe formuły o zakresie danych, skomplikowaniu sprawy i rzekomym nadużyciu prawa, a następnie przesuwa termin rozpoznania wniosków do dat zbliżonych do maksymalnego dwumiesięcznego terminu ustawowego. W niniejszej sprawie doszło do jeszcze dalej idącego naruszenia, ponieważ organ próbował przedłużyć termin już po jego upływie. Z tych przyczyn bezczynność organu powinna zostać uznana za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a wniosek o wymierzenie grzywny jest uzasadniony.

Zdaniem strony uzasadniony jest również wniosek o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, skoro bezczynność organu zmusza skarżącego do stałego monitorowania terminów, ponawiania czynności, sporządzania skarg i odpierania nieuzasadnionych sugestii organu o rzekomym nadużyciu prawa. Naruszenie ma przy tym szczególne znaczenie, ponieważ skarżący pełni funkcję Przewodniczącego Związku Zawodowego Pracowników [...]. Żądane informacje dotyczą finansów uczelni publicznej, gospodarowania środkami publicznymi oraz spraw mających znaczenie dla kontroli społecznej funkcjonowania uczelni, a także dla działalności przedstawicielskiej wobec pracowników.

Pismem z 1 czerwca 2026 r. Rektor [...]poinformował skarżącego, iż wniosek zostanie rozpatrzony do 15 lipca 2026 r. z uwagi na zakres żądanych danych informacji, konieczność weryfikacji czy wniosek nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego oraz wielość złożonych przez skarżącego uprzednio wniosków.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wyjaśnił, że 15 maja 2026 r. o godz. 23:14 na skrzynkę odbiorczą poczty elektronicznej [...] wpłynęła wiadomość e-mail zawierająca ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej środków finansowych uzyskanych przez [...]od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim oraz Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego. Wiadomość została wysłana po godzinach urzędowania [...]. [...] prowadzi obsługę administracyjną w godzinach urzędowania obowiązujących pracowników. Wiadomość nadesłana po zakończeniu pracy urzędu nie mogła zostać zarejestrowana ani przyjęta do obiegu kancelaryjnego w dniu jej wysłania.

Wniosek został zarejestrowany przez Sekretariat Rektora [...]w poniedziałek - 18 maja 2026 r., jako pierwszym dniu roboczym następującym po dniu faktycznego wpłynięcia wiadomości. Tym samym czternastodniowy termin na udostępnienie informacji publicznej lub powiadomienie o jego przedłużeniu, przewidziany w art. 13 ust. 1 u,d,i,p, liczony być powinien od 18 maja 2026 r. i upływał 1 czerwca 2026 r. Wobec tego, w ocenie organu, pismo Rektora [...] z 1 czerwca 2026 r., zawiadamiające wnioskodawcę o konieczności przedłużenia terminu rozpoznania wniosku do 15 lipca 2026 r., zostało doręczone skarżącemu w ostatnim dniu ustawowego terminu, a zatem było prawnie skuteczne.

W piśmie procesowym datowanym na 22 lipca 2026 r. skarżący podtrzymał argumentacje zawartą w skardze.

W piśmie z 15 lipca 2026 r. organ działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zawiadomił skarżącego, że żądana informacja stanowi w całości informację publiczną przetworzoną, której udostępnienie może nastąpić wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym wezwał skarżącego do wykazania, w terminie 14 dni, że udostępnienie żądanej informacji w zakresie określonym we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W piśmie z 21 lipca 2026 r. kierowanym do organu skarżący zakwestionował prawidłowość stanowiska w nim wyrażonego.

Decyzją z 26 sierpnia 2026 r. Rektor [...] odmówił udostepnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W piśmie datowanym na 26 sierpnia 2026 r. podtrzymał swój wniosek o stwierdzenie, że Rektor [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, rozstrzygnięcie, że bezczynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł, ewentualnie w innej wysokości uznanej przez sąd za odpowiednią oraz o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł, ewentualnie w innej wysokości uznanej przez sąd za odpowiednią. W treści pisma skarżący uzasadnił swoje stanowisko. Do pisma dołączono ww. decyzję Rektora [...] z 26 sierpnia 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Z mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do oceny merytorycznej sąd wyjaśnia, że bezczynność organu administracji publicznej (odpowiednio - podmiotu zobowiązanego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej) ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy administracyjnej, czy też - w przypadku, gdy znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej - przez rozpoznanie wniosku w oparciu o przepisy tej ustawy.

Stosownie do regulacji u.d.i.p. po wpływie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia winien ją udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, jeśli żądana informacja posiada walor informacji publicznej i jednocześnie znajduje się w posiadaniu tego podmiotu (art. 10 ust. 1, w zw. z art. 13 ust.1 u.d.i.p.), bądź wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p.), poinformować że danej informacji nie posiada, lub że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Organ może także w powyższym terminie powiadomić wnioskodawcę o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 ustawy).

Na podkreślenie zasługuje, że termin 14-dniowy z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie jedynie do takich informacji publicznych na wniosek, które nie mogą być udostępnione niezwłocznie. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 u.d.i.p. informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Podstawową dyrektywą związaną z szybkością udostępniania informacji publicznej jest zatem jej udostępnianie niezwłocznie, a gdy nie jest to możliwe – na warunkach określonych w art. 13 (por.: Piskorz-Ryń Agnieszka, Sakowska-Baryła Marlena, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz., WKP 2023).

Dodać należy, że sąd dokonując oceny skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej bada wyłącznie to, czy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie o udostępnienie informacji publicznej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej i na tym tle ocenia sposób rozpoznania wniosku. Natomiast informacją publiczną jest każda informacja o sprawie publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14; z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 1574/19).

O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu, wymienia art. 6 ust. 1 u.d.i.p., jednak nie stanowi on katalogu zamkniętego.

Bezspornie Rektor [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jest to bowiem organ uczelni publicznej, uprawniony do jej reprezentacji i zarządzania z mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Działalność uczelni publicznej jest finansowana ze środków publicznych, o czym stanowią art. 366 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 365 ww. ustawy. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że Rektor zalicza się do podmiotów reprezentujących jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne.

Podobnie poza sporem jest to, że informacje objęte wnioskiem skarżącego stanowią informację publiczną.

W kontrolowanej sprawie organ, w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 15 maja 2026 r., przesłał skarżącemu 1 czerwca 2026 r. pismo (przesłane poprzez e-mail), w którym powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. poinformował skarżącego, iż jego wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 15 lipca 2026 r. z uwagi na zakres żądanych danych, konieczność weryfikacji czy wniosek nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego oraz wielość złożonych przez skarżącego uprzednio wniosków. Następnie pismem z 15 lipca 2026 r. organ zwrócił się do skarżącego do wykazania, że udostępnienie żądanej informacji jest szczególnie istotnego interesu publicznego, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Wspomnieć w tym miejscu należy, że sąd administracyjny w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kwalifikacji żądanej informacji jako przetworzonej, gdyż ocena ta przeprowadzana jest dopiero w sprawie wszczętej skargą na decyzję o odmowie udostępnienia tej informacji (por. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. III OSK 4287/21).

Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. posługuje się otwartą formułą "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", co pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2020 r., II SAB/Po 4/20). Dopuszczalne jest zatem wydłużenie 14-dniowego terminu w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej, przy czym organ jest zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tych 14 dni o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji.

Jednocześnie przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. O ile zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, to z uprawnienia tego może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu. Niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2018 r., II SAB/Łd 105/18). Przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. ma na celu umożliwienie zobowiązanym podmiotom, rozpoznanie wniosku i przygotowanie odpowiedniego pisma lub decyzji, co w trudniejszych sprawach bądź też zindywidualizowanych okolicznościach może wymagać więcej czasu niż ustawowe 14 dni.

Sąd wskazuje zatem, że instytucja przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej, z której skorzystał organ, znajduje swoje zastosowanie jedynie wówczas, gdy zachodzą uzasadnione powody. W odmiennym przypadku przedłużenie terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie daje podstawy do przyjęcia, że powiadomienie o wydłużeniu rozpoznania sprawy jest skuteczne i zwalnia organ z zarzutu bezczynności (por. wyrok NSA z 14 maja 2025 r., III OSK 120/25). Arbitralne stosowanie przez organy art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie może bowiem uwalniać ich od obowiązku terminowego załatwiania sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu odroczenia na okres dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., III OSK 2847/22). Redakcja art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie daje podstaw, do tego, by organ przedłużając postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej automatycznie stosował termin do 2 miesięcy.

Organ zobowiązany jest do miarkowania czasu koniecznego do załatwienia sprawy. Powinien uwzględnić przy tym zakres żądanej informacji, jak i również jej charakter. W sprawach ze skarg na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej chodzi o doprowadzenie do jak najszybszej realizacji przez stronę jej konstytucyjnego prawa do informacji.

Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie może w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu załatwienia żądania. Czynią to jedynie takie powody, które są bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. Przedłużenie ustawowego terminu musi opierać się na przesłankach obiektywnych, wynikających z charakteru wniosku, a nie innych przyczynach, przykładowo leżących po stronie podmiotu zobowiązanego.

Takich uzasadnionych okoliczności, uzasadniających niedotrzymanie terminu załatwienia wniosku skarżącego, w realiach niniejszej sprawy dostrzec nie można. Organ w piśmie z 1 czerwca 2026 r. nie wskazał obiektywnych przyczyn uzasadniających wydłużenie terminu rozpoznania wniosku, co potwierdza w istocie treść pisma z 15 lipca 2026 r., skierowanego do skarżącego w trybie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i ostatecznie decyzja z 26 sierpnia 2026 r., której treść nie koresponduje z przyczynami opóźnienia realizacji wniosku, wymienionymi w piśmie z 1 czerwca 2026 r.

Oznacza to, że organ po upływie terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. pozostawał w bezczynności, skoro po pierwsze nie zwolnił się z zarzutu bezczynności, poprzez nieskuteczne przedłużenie terminu do rozpoznania wniosku (brak wskazania uzasadnionych powodów jego przedłużenia), a po wtóre decyzję wydał dopiero 26 sierpnia 2026 r. (kiedy to bezczynność ustała), czyli po terminie przewidzianym art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Wobec tego w ocenie sądu organ, po upływie terminu przewidzianego art. 13 ust. 2 u.d.i.p. pozostawał w bezczynności. Wprawdzie organ, uznając, że informacja o którą wystąpił skarżący stanowi informację publiczną przetworzoną zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. miał prawo zobowiązać skarżącego do wykazania iż informacja ta jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin, to zobowiązanie skarżącego do wykazania interesu publicznego, w związku z oceną żądanej informacji jako przetworzonej, winno nastąpić przed upływem 14 dni od złożenia wniosku, czyli z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ewentualnie terminu ustalonego zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Ostatecznie najbardziej odległym terminem, w jakim powinno nastąpić udzielenie informacji zgodnie z żądaniem, bądź wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji jest termin 2 miesięcy od dnia złożenia (wpływu) wniosku (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., I OSK 1325/15), co w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło. Terminy określone w art. 13 u.d.i.p. obowiązują również w sytuacji, gdy w toku procedowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ dojdzie do przekonania, że żądanie dotyczy informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Tymczasem dopiero decyzją z 26 sierpnia 2026 r. organ załatwił wniosek skarżącego, odmawiając udostępnienia żądanej informacji, co nastąpiło, po upływie ustawowych terminów.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje kwestia, czy pismo z 1 czerwca 2026 r. zostało skarżącemu przesłane za zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u,d,i,p. skoro, jak wyżej wskazano, organ, wskazanym pismem z 1 czerwca 2026 r. nie uwolnił się od zarzutu bezczynności.

Biorąc powyższe pod uwagę sąd stwierdził, że Rektor [...]dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku.

Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Zwłoka organu w rozpoznaniu wniosku musi być znaczna, podyktowana złą wolą organu, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można. Badana sprawa pozbawiona jest tego rodzaju elementów naruszenia prawa przez organ, a to oznacza, że działania i zaniechania organu, mające miejsce w badanej sprawie, stanową o bezczynności organu, która jednak nie wykazuje cech rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.

Ze względu na to, że organ przed rozpoznaniem skargi załatwił w całości wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi załatwienia wniosku skarżącego podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma bowiem zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (zob. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).

Zatem skoro odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w punkcie drugim wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z 15 maja 2026 r.

Dodać należy, że z treści art. 149 § 2, w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., wynika, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., II OSK 1769/17).

Ponadto wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją. W niniejszej sprawie natomiast wniosek przekonywującego uzasadnienia nie zawierał.

W tym miejscu zaakcentować należy, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, których jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu bezczynności lub przewlekłości. Zaznaczyć również należy, że uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

W tych warunkach, biorąc pod uwagę, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a organ ostatecznie załatwił wniosek skarżącego decyzją z 26 sierpnia 2026 r. sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.), oddalając skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie trzecim wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.

AA