Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 9 września 2026 r., sygn. akt II SAB/Łd 195/26

Uzasadnienie

Datowaną na 22 kwietnia 2026 r., uzupełnioną pismem z 7 czerwca 2026 r. oraz pismem z 24 sierpnia 2026 r., skargą D. W. zaskarżyła bezczynność Państwowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżąca wyjaśniła, że wnioskiem z 23 lutego 2026 r. (wpływ do organu – 26 lutego 2026 r.), wystąpiła w trybie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej również jako: "PPIS" o udzielenie odpowiedzi na 22 zawarte we wniosku pytania. Zarzuciła organowi naruszenie: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepisy te gwarantują obywatelowi prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej; art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022r. poz. 902 – u.d.i.p.), poprzez bezpodstawne uznanie, że żądana informacja nie znajduje się w posiadaniu organu i w konsekwencji - nieudostępnienie informacji publicznej, o którą skarżąca wnioskowała.

Mając na uwadze powyższe wniosła o: stwierdzenie, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 23 lutego 2026 r., a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, poprzez udostępnienie żądanej informacji publicznej w niezałatwionej dotąd części albo jednoznaczne wskazanie, że organ takiej informacji nie posiada, a w przypadku uznania przez organ, że istniejąca informacja publiczna nie może zostać udostępniona - zastosowanie właściwego trybu przewidzianego w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku, ewentualnie w terminie wskazanym przez sąd); zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W treści ostatniego z wymienionych na wstępie pism, datowanego na 24 sierpnia 2026 r. skarżąca sprecyzowała, że jej skarga dotyczy pytań 1, 3, 6, 7, 9, 13, 19, 21, z tego względu, że albo organ nie udzielił na pytanie odpowiedzi albo odpowiedzi udzielone były niepełne, nieprecyzyjne bądź wymijające. Skarżąca w uzasadnieniu szczegółowo umotywowała swoje stanowisko w sprawie, wskazując których pytań dotyczy skarga i z jakich względów.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i umorzenie postępowania w zakresie załatwienia wniosku skarżącej, utrzymując, iż wykonał obowiązek jeszcze przed wniesieniem skargi.

Z akt sprawy wynika, że sporne pytania to:

1. 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania urzędu?
2. 3. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu?
3. 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
4. 7. Ile odnotowano poważnych i ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
5. 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z:
6. - art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?;
7. - Konwencją o Prawach Dziecka Dz. U. 1991. 120. 526 (Dz. U. z dn. 23.12.1991) art. 2, pkt 2?;
8. - Konstytucją RP z dn. 02.04.1997 r. art. 30, art. 32 pkt 1 i pkt 2, art. 38, art. 39, art. 48 pkt 1, art. 54 pkt 1?;
9. - ustawą z dn. 6.11.2008 r. o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta rozdział 5 art. 16?;
10. - Powszechną Deklaracją w Sprawie Bioetyki i Praw Człowieka UNESCO z 2005 art. 3 pkt 1: "należy w pełni szanować ludzką godność, prawa człowieka i jego podstawowe swobody.", pkt 2: "interesy i dobro jednostki powinny być stawiane ponad wyłącznym interesem nauki i społeczeństwa.", art. 6: zgoda pkt 1 jakakolwiek interwencja profilaktyczna diagnostyczna i terapeutyczna może być podjęta wyłącznie po uzyskaniu uprzedniej, dobrowolnej i świadomej zgody osoby, której ma dotyczyć, udzielonej w oparciu o dostateczne informacje." art.11: "Zakaz dyskryminacji i piętnowania. Nie wolno dyskryminować ani piętnować żadnych osób bądź grup z jakiegokolwiek powodu naruszając w ten sposób ludzką godność, prawa człowieka i jego podstawowe swobody."?.
11. 13. Organ weryfikuje bezpieczeństwo szczepionek. Kiedy organ weryfikował bezpieczeństwo szczepionki Euvax B oraz DTP pod kątem obecności tiomersalu? Czy organ zlecał ocenę poziomu tiomersalu w tych szczepionkach? Czy organ zgłaszał ten problem innym instytucjom z którymi współpracuje, skoro na stronie rządowej "rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl" widnieje informacja o obecności tiomersalu w tych szczepionkach. Szczepionki z tiomersalem są w innych krajach zakazane ze względu na toksyczność i szkodliwość. Jaki jest wkład organu w to, by takie szczepionki nie były używane w Polsce?
12. 19. W jaki sposób Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi egzekwował w latach 2023-2024-2025 szczepienia ochronne od obcokrajowców z pobytem 3 miesięcznym lub dłuższym na swoim terenie, i ilu z ww. obcokrajowców poddało się szczepieniom ochronnym, a ilu ww. obcokrajowców było faktycznie w Łodzi w ww. latach?
13. 21. W piśmie z 6 lutego 2026 szczegółowo wskazuje się na odrę, informuje o liczbie 38 zgonów z rejonu 53 krajów Europy i Azji Środkowej na podstawie wstępnych danych otrzymanych do 6 marca 2025 r. Skarżąca wskazała, że liczba ludności samej tylko Europy to ok. 744 min plus kraje Azji Środkowej a wskazuje się na liczbę 38 zgonów na taką masę ludzi. Skarżąca pyta czy organ posiada dane z jakich konkretnie krajów były te zgony, jaki był status materialny tych osób, czy chorowały na choroby towarzyszące, jaki był dostęp do środków czystości, żywności, czystej wody pitnej, czy te osoby były szczepione i czym?

W piśmie z 10 marca 2026 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi na powyższe pytania odpowiedział w następujący sposób:

Odnosząc się do pytania 1, wskazano, że odpowiedź na pytanie nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 i art. 6 u.d.i.p., lecz dotyczy wiedzy z zakresu medycyny. Wyjaśniono, że Państwowa Inspekcja Sanitarna w wykonywaniu swoich zadań nie zajmuje się analizą długości okresów utrzymywania odporności po podaniu szczepionek, wobec czego nie posiada innych informacji na ten temat aniżeli zawarte na wskazanych niżej stronach internetowych. Informacje dotyczące skuteczności szczepionek przeciw wskazanym chorobom znajdują się na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie w Portalu Szczepienia info w zakładce Wszystko o szczepieniach. Dane takie można również znaleźć w niektórych Charakterystykach Produktu Leczniczego (ChPL), które są dostępne na stronie Rejestry e-Zdrowie.

Odpowiadając na pytanie 3 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi podał, że nie prowadzi statystyk dotyczących wykonywanych szczepień wśród osób narodowości, o które skarżąca pyta.

Mając na uwadze pytanie 6, organ wyjaśnił, że nie prowadzi rejestru zgonów, które wystąpiły do 4 tygodni od szczepienia, u dzieci i dorosłych do 19 roku życia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675), prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych i w oparciu o ten spis informuje, iż nie odnotował w ciągu ostatnich 5 lat zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego zakończonego śmiercią.

W odpowiedzi na pytanie 7, organ wskazał, że w latach 2021-2025 oraz od początku roku 2026 do dnia sporządzenia pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zarejestrowano 26 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), wymieniając szczegółowo przypadki wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki.

W odniesieniu do pytania 9 organ wskazał, że nie odnosi się ono do informacji publicznej, ponieważ odpowiedź na nie stanowiłoby ocenę i interpretację obowiązującego prawa przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, podczas gdy informacje o prawie, jego stosowaniu i interpretacji - nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na pytanie 13 organ wskazał m.in., że szczepionki podlegają rygorystycznym wymogom zarówno w zakresie produkcji jak i kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu oraz monitorowania jakości i działań niepożądanych po wprowadzeniu ich do obiegu. Bezpieczeństwo stosowania szczepionek zostaje ustalone na etapie badań laboratoryjnych i badaniach klinicznych u ludzi. Odpowiedzialność za ocenę bezpieczeństwa szczepionek zaczyna się już na etapie produkcji. Podczas postępowania o dopuszczeniu szczepionek do obrotu i stosowania, wyniki badań potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność szczepionek przedstawiane są przez wytwórców, przez instytucje o charakterze międzynarodowym dla krajów europejskich lub przez agencje rządowe w Polsce przed Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Nadto, że w Polsce, laboratorium OMCL jest odpowiedzialnym za kontrolę szczepionek i jednocześnie organem upoważnionym do zwolnienia z kontroli danej serii (jeśli została ona poddana badaniom przez właściwy organ w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej), jest Zakład Badania Surowic i Szczepionek Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH). Dodatkowo Zakład Badania Surowic i Szczepionek NIZP-PZH prowadzi na zlecenie Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego coroczną kontrolę jakości i bezpieczeństwa szczepionek znajdujących się w obrocie.

Ponadto PPIS przekazał, że tiomersal dodawany jest do niektórych szczepionek jako środek konserwujący - zabezpieczenie przed ewentualnymi zanieczyszczeniami drobnoustrojami, wskazał szczepionki, które aktualnie zawierają tiomersal jako środek konserwujący, wyjaśnił, że w niektórych szczepionkach tiomersal może być obecny w śladowych ilościach jako pozostałość z procesu ich wytwarzania, a Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził wymienione w treści pisma zmiany w składzie szczepionek.

W kwestii pytania 19 PPIS poinformował, że nie powadzi statystyk szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej. Wyjaśniono, że osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 3 miesiące, niezależnie od narodowości jest obowiązana na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W przypadku braku ich realizacji, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad wskazaną osobą, przekazuje jej dane państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. W przypadku powzięcia zgłoszenia, organ realizuje zadania wierzyciela obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Organ wyjaśnił także, że szczegółowe informacje na temat danych dotyczących pytania 21, znaleźć można na wskazanych w piśmie stronach internetowych.

W piśmie z 7 września 2026 r. organ powtórnie udzielił odpowiedzi na pytanie 7 i 19 zawarte we wniosku z 23 lutego 2026 r.

I tak w odpowiedzi na pytanie 7 PPIS przekazał, że w latach 2021-2025 oraz od początku roku 2026 do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zarejestrowano 26 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) oraz 114 poważnych odczynów poszczepiennych. Zarejestrowane NOP-y ciężkie wystąpiły po podaniu szczepionek, wymieniając konkretne przypadki ciężkich niepożądanych odczynów i poważnych odczynów poszczepiennych.

Natomiast w odpowiedzi na pytanie 19 organ wyjaśnił, że w uprzednio udzielonej odpowiedzi nastąpiła oczywista omyłka pisarska. Wyjaśniono, że odpowiedź udzielona uprzednio dotyczy bowiem osób wszystkich narodowości zamieszkujących teren nadzorowany przez PPIS w Łodzi, a zaistniała omyłka nie wpływa na treść odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że strona skarżąca przedmiotem skargi uczyniła bezczynność PPIS w Łodzi w sprawie udzielenia odpowiedzi na wniosek o informację publiczną, oznaczonym datą 23 lutego 2026 r.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zaznaczyć trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Istotne jest przy tym wskazanie, że na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i w terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje więc zarówno w przypadku braku jakiejkolwiek reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Także udzielenie przez organ informacji niepełnej (niejasnej) może wyczerpywać znamiona bezczynności.

Jednocześnie przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej katalog możliwych i mających podstawy prawne reakcji organu nie wyczerpuje się jedynie w możliwości udzielenia informacji albo wydania decyzji o odmowie udzielania informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może także poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Bezspornie PPIS w Łodzi jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jednak zakwalifikowanie PPIS jako podmiotu objętego dyspozycją art. 4 u.d.i.p. oraz przypisanie żądanym informacjom charakteru informacji publicznej - nawet przy braku podjęcia przez ten organ, na skutek wniosku strony skarżącej, czynności wymienionych na wstępie - również nie przesądza ostatecznie o bezczynności w załatwieniu tego wniosku. Z obowiązków tych podmiot objęty regulacją art. 4 u.d.i.p. zwolniony jest bowiem także wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji publicznej. Organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, bo nie jest ona związana z jego kompetencjami, a tym bardziej wtedy, gdy nie została ona w ogóle wytworzona, nie ma obowiązku udzielić wnioskodawcy żądanej przez niego informacji.

Powyższe znajduje umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Zasadą zatem pozostaje, ze organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które posiadają.

Reasumując, gdy żądana informacja nie jest w ogóle informacją publiczną lub nie jest informacją publiczną, którą mógłby dysponować organ, załatwienie sprawy nie wiąże się z koniecznością wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji, gdy żądana informacja ma charakter publiczny i jest w jego posiadaniu, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim z ustawy o dostępie do informacji publicznej (m.in. dotyczące informacji niejawnych), nie może zostać udzielona wnioskodawcy.

W sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie strona skarżąca podnosi, że udzielona przez organ informacja jest udzielona nienależycie lub jest niepełna sąd bada, czy organ prawidłowo ocenił, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej oraz czy z przypisanych danemu organowi, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, kompetencji wynika, iż tego rodzaju informacją nie może on dysponować (np. z tego powodu, że łączy się ona z działalnością innego rodzaju podmiotów, niż ten do którego skierowano żądanie) lub jest niepełna.

Rozważając powyższe zagadnienia konieczne jest dokonanie analizy przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej i skonfrontowanie ich z treścią żądań zawartych we wniosku strony skarżącej.

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym.

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Co istotne, poza tym, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów, to dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 5 października 2023 r., III SAB/Gd 137/23). Zgodnie z poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Oznacza to, że nie wszystko to, o co wnioskodawcy zwracają się do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię, czy stanowisko organu co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o podanie treści określonych przepisów lub o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacją publiczną nie będą także kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej.

W szczególności podkreślenia wymaga, w realiach przedmiotowej sprawy, że wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które powinna być przekazywana wszelka wiedza, w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do zasadności przymusowych szczepień na określone choroby zakaźne. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest bowiem przekonywanie o zasadności wykonywanie szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących z zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W sprawie najistotniejsze zatem pozostaje, że część skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie strony skarżącej, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności i bezpieczeństwa szczepień ochronnych, a także udzieli stronie skarżącej różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania strony skarżącej nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej (por. wyroki WSA w Gdańsku z: 2 czerwca 2026 r., III SAB/Gd 121/26; 16 lipca 2026 r., III SAB/Gd 292/26; WSA w Gliwicach z 25 sierpnia 2026 r., III SAB/Gl 340/26.

Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 416 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "u.p.i.s.").

Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.i.s.) i jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W judykaturze ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2, w zw. z art. 5 u.p.i.s. w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, wydawania decyzji i zarządzeń, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SAB/Sz 119/18).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że informację publiczną stanowią informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i następnych rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r. poz. 138, powoływanego dalej w skrócie: "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z., podlega karze grzywny. Z uwagi na to, że uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, mają one również wiedzę o ilości nałożonych przez nie kar, która to informacja ma zatem walor informacji publicznej jako związanej z działalnością wskazanych organów.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, jak wynika z art. 17 u.z.z.ch.z., że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane przez osoby prowadzące szczepienia sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Obecnie sprawozdanie tego rodzaju wskazuje jedynie konieczność wpisania nazw szczepionek jakie były podane w kwartale wraz ze wskazaniem liczby podanych dawek.

Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z., lekarze przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu także raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, który stanowi imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia oraz wykaz osób sprawujących pieczę prawną nad tymi małoletnim. Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane i informacje dotyczące osoby małoletniej w tym rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz enumeratywnie wymienione dane dotyczące ich opiekunów. Powyższe dane zawarte w raportach i sprawozdaniach również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań i raportów.

Podsumowując powyższe rozważania, w odniesieniu do treści spornych pytań zadanych organowi przez stronę skarżącą, w ocenie sądu, pytania z zakresu informacji publicznej, co do której PPIS dysponował wiedzą w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych, odnoszą się do pytania 6 (ilość zgonów spowodowanych NOP-ami), 7 (ciężkie i poważne odczyny poszczepienne).

Jak wskazano, odpowiadając na pytanie nr 6 organ wyjaśnił, że nie prowadzi rejestru zgonów, ale prowadzi rejestr NOP-ów zakończonych śmiercią i na jego podstawie wskazał, że w ostatnich 5 latach nie odnotował żadnego takiego przypadku śmierci. Udzielono zatem informacji publicznej w posiadanej części. Odpowiadając na pytanie 7 organ, kolejno 10 marca 2026 r. a następnie 7 września 2026 r. podał skarżącej listę odnotowanych odczynów poszczepiennych i ich skutków z żądanego okresu zarówno w zakresie ciężkich jak i poważnych odczynów.

Nadto organ odpowiadając na pytanie 13 (pytanie o tiomersal) wyczerpująco opisał działania organu dotyczące, opisanego przez skarżącą, składnika niektórych szczepionek oraz udzielił aktualnych informacji dotyczących zawartości tego składnika, w będących na rynku szczepionkach. Poinformowano także stronę skarżącą o podmiocie odpowiedzialnym. Podobnie w ocenie sądu odnośnie do pytania nr 19 organ ostatecznie prawidłowo załatwił wniosek skarżącej wskazując, że nie prowadzi statystyk przez nią żądanych.

Natomiast dokonując analizy pozostałych spornych pytań zadanych organowi przez stronę skarżącą, tj. pytania nr: 1 (odporność po szczepieniach), 9 (pytanie o interpretację przepisów prawa), 21 (porównanie do innych państw, pytanie o statystki w odniesieniu do pisma z 6 lutego 2026 r.), sąd stwierdza, że nie dotyczą one informacji publicznej, wobec czego organ nie miał wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązku udzielania na nie odpowiedzi. Pytania te dotyczą bowiem albo kwestii medycznych (pytanie nr 1) albo opinii prawnej (pytanie nr 9) są pytaniem o zajęcie stanowiska/dokonania porównania – stanowiąc w istocie polemikę z wcześniejszym pismem organu wskazanym przez skarżącą (pytanie nr 21).

Wyjaśnić tylko wypada, że wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza, co oczywiste, poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Ponadto z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika, że w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność, czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej. ponadto by konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami.

Natomiast Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia (por. wyroki WSA w Poznaniu z 14 września 2017r., II SAB/Po 99/17 oraz z 13 lutego 2020 r., II SAB/Po 132/19).

Podobnie sąd uznał, że w zakresie pozostałych pytań, nie będących przedmiotem sporu, organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącej odpowiednio udostępniając żądane informacje w takim zakresie w jakim mają one walor informacji publicznej oraz znajdują się w posiadaniu organu, zawiadamiając o niedysponowaniu wnioskowanymi informacjami lub nieposiadaniu przez nie charakteru informacji publicznej, strona ostatecznie nie kwestionuje prawidłowości udzielonej odpowiedzi.

Konkludując sąd doszedł do przekonania, iż wniosek z 23 lutego 2026 r. w zakresie pytań 7 i 19 został załatwiony przed wyrokowaniem, udzieloną 7 września 2026 r. odpowiedzią uzupełniającą organu, co stanowiło podstawę umorzenia postępowania sądowego w części dotyczącej wyznaczenia dla organu terminu do rozpatrzenia wniosku skarżącej w zakresie pytań 7 i 19 z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma bowiem zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).

Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie sądu bezczynność organu w tym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, to naruszenie niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne.

Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., OSK 652/15). W niniejszej sprawie, zdaniem sądu, organ nie zlekceważył złożonego przez stronę skarżącą wniosku. Odpowiedzi na obszerny, zawierający 22 pytania, wniosek udzielono pierwotnie 10 marca 2026 r. (na 20 pytań). Z uwagi natomiast na: omyłkę pisarską w zakresie pytania nr 19 oraz niepełną odpowiedź na pytanie 22 (poprzez podanie jednej kategorii NOP-ów) – organ uzupełnił swą odpowiedź 7 września 2026 r., a w ocenie sądu działaniu organu nie można przypisać cech złej woli w załatwieniu przedmiotowego wniosku w tym zakresie.

Wobec tego w pozostałym zakresie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadną.

O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., które obejmują wysokość uiszczonego wpisu.

AA