Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw na zarządzenie referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2009 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (k. [...]). Odpis postanowienia doręczono skarżącemu 4 listopada 2009 r. (k. [...]).
W terminie otwartym do zaskarżenia powyższego postanowienia skarżący przesłał pocztą elektroniczną zażalenie (k. [...]). Wobec braku własnoręcznego podpisu pod wniesionym do sądu pismem, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. [...]) wezwał skarżącego, aby w terminie 7 dni - pod rygorem odrzucenia zażalenia - zażalenie to podpisał. W zakreślonym przez Przewodniczącego Wydziału terminie skarżący nie podpisał wniesionego środka zaskarżenia.
Zgodnie z art. 197 § 2 w zw. z art. 178 ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
W niniejszej sprawie skarżący P.B. wniósł zażalenie, nie opatrując go własnoręcznym podpisem. Rozważenia zatem wymaga ocena skuteczności tak wniesionego do sądu administracyjnego pisma, a w szczególności odpowiedź na pytanie, czy pismo podpisane podpisem elektronicznym spełnia wymagania formalne dla pism stawiane przez p.p.s.a.
Z ogólnej reguły zawartej w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika, iż każde pismo składane do sądu winno zawierać podpis strony je wnoszącej. Zdaniem sądu, aby można było posługiwać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym podpisem elektronicznym, istnieć musi stosowny ku temu przepis. Tam bowiem, gdzie ustawodawca chce by przed sądem lub organem administracji publicznej można było posługiwać się podpisem elektronicznym, tam w stosownych regulacjach normujących zasady postępowania przed tymi organami wprowadza odpowiednie normy prawne zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu. Jako przykład takich norm wskazać można art. 63 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej.
Jednocześnie § 3 a pkt 1 tego przepisu precyzuje, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym. Także kodeks postępowania cywilnego w art. 125 § 2 przewiduje, że jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach lub na informatycznych nośnikach danych albo za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.
Nadto, dodany ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 26, poz. 156) art. 126 § 5 k.p.c. wprost stanowi, że pismo procesowe wniesione drogą elektroniczną powinno być opatrzone podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450, ze. zm.).
Stwierdzić trzeba, że odpowiedników zacytowanych wyżej przepisów k.p.a. i k.p.c. brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej. Zatem nie można przyjąć, iż posługiwanie się podpisem elektronicznym przez stronę postępowania sądowego w kontaktach z sądem administracyjnym jest dopuszczalne, skoro ustawodawca tego wprost nie dopuścił. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.) nie można, zdaniem sądu, wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny, bowiem jak to wyżej zaznaczono, brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej (w przeciwieństwie do k.p.c. czy k.p.a.) stosownych regulacji w tym zakresie. Przyjęcie innego stanowiska czyniłoby zbędnym wprowadzanie szczegółowych regulacji, zarówno do k.p.a., jak i k.p.c., skoro składanie pism procesowych podpisanych elektronicznie byłoby dopuszczalne już tylko z mocy ustawy o podpisie elektronicznym.
W tych okolicznościach uznać należy, iż prawidłowo wniesione do sądu administracyjnego pismo winno być podpisane przez stronę własnoręcznie. Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym tego pisma, którego nieuzupełnienie w zakreślonym terminie skutkuje odrzuceniem tego pisma (w tej sprawie zażalenia), po myśli 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a.