Uzasadnienie
K. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza O. w związku z pismem skarżącego z 8 marca 2026r., w którym poinformował organ o uszkodzeniu i zniszczeniu ponad 50% drzew - trzech brzóz, rosnących na nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej. Skarżący wówczas domagał się podjęcia przez organ czynności kontrolnych oraz wyciągnięcie konsekwencji prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak po stronie skarżącego interesu prawnego, a tym samym brak legitymacji do skutecznego zaskarżenia bezczynności w sprawie dotyczącej zniszczenia drzew znajdujących się na cudzej nieruchomości lub ewentualnie o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Organ podał, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, na której znajdowały się przedmiotowe drzewa. Nie jest również jej współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym, posiadaczem ani innym podmiotem, któremu przysługuje prawo rzeczowe lub obligacyjne związane z tą nieruchomością. Organ zaznaczył, że samo zawiadomienie o możliwym naruszeniu przepisów prawa nie tworzy po stronie zawiadamiającego interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej innego podmiotu. Zainteresowanie sposobem postępowania organu wobec właściciela lub posiadacza nieruchomości ma co najwyżej charakter faktyczny, a nie prawny.
Tak określona sytuacja nie tworzy po stronie skarżącego interesu prawnego. Skarżący nie może zatem skutecznie wywodzić swojej legitymacji skargowej wyłącznie z tego, że uważa za pożądane podjęcie przez Burmistrza działań w zakresie ochrony drzew.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione tam akty lub czynności organów administracji. Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia.
Legitymacja (posiadanie uprawnienia) do złożenia skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie do wniesienia skargi uzależnione jest dodatkowo od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Natomiast na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1 - 5a tego przepisu, wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza O. w spawie złożonego przez skarżącego zawiadomienia z 18 marca 2026 r. o podejrzeniu naruszenia przepisów dotyczących ochrony przyrody poprzez zniszczenie drzew, dokonanych przypuszczalnie bez wymaganego prawem zezwolenia, na nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej. Skarżący domagał się podjęcia czynności kontrolnych oraz wyciągnięcia stosownych konsekwencji prawnych przewidzianych w ustawie.
Ponieważ zawiadomienie skarżącego dotyczyło zniszczenia drzew bez zezwolenia, w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 13 ze zm.).
Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 tej ustawy za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną, którą nakłada na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, które Sąd w pełni aprobuje, podmiotem mającym interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody, a więc stroną postępowania, może być wyłącznie podmiot wymieniony w cytowanym wyżej art. 88 ust. 2 - który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział karę za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2007 r., II OSK 428/06 i z 26 lutego 2014 r., II GSK 1916/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).) Nie może natomiast być uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej inny podmiot, np. ten, który – tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - zawiadomił organ o wycięciu drzew lub krzewów i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu.
Analizując więc legitymację procesową skarżącego stwierdzić należy, że powiadomienie organu przez skarżącego o wycięciu drzew bez zezwolenia, ewentualnie obligowało organ do wszczęcia postępowania, ale w żaden sposób nie wpłynęło na uzyskanie przymiotu strony przez skarżącego. Skarżący – nie będący żadnym z podmiotów wymienionych w art. art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody - nie ma bowiem interesu prawnego w zakresie wszczęcia postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej w stosunku do innego podmiotu. W wyniku wszczęcia takiego postępowania mogłoby jedynie dojść do nałażenia kary na sprawcę, ewentualnie do umorzenia postępowania w razie ustalenia braku ku temu podstaw, a z takiego rozstrzygnięcia nie wynikają dla skarżącego żadne prawa ani też obowiązki.
Skoro więc skarżącemu nie przysługuje legitymacja skargowa w niniejszej sprawie, jego skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna – o czym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia (pkt 1) na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego od pisma odrzuconego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.