Uzasadnienie
J. W. 24 maja 2026 r. złożył skargę na bezczynność i przewlekłość Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 18 kwietnia 2025 r., wnosząc o:
- 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt;
- 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej oraz, że bezczynność oraz przewlekłość mają miejsce z rażącym na naruszeniem prawa;
- 3. nałożenie na organ grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- 5. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowo według norm przepisanych.
Do skargi skarżący załączył dowody, tj.: wniosek z 18 kwietnia 2025 r. na fakt wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, daty wystąpienia z tym wnioskiem oraz jego zakresu oraz Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia na fakt wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, daty tego wystąpienia oraz jego zakresu.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że 18 kwietnia 2025 r. wystąpił do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej poprzez nadesłanie informacji o sposobie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez SSR R. K., w tym o cyklicznych szkoleniach i formach doskonalenia zawodowego przez wyżej wymienionego organizowanych przez KSSiP w trybie art. 82a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Podniósł, że organ nie zareagował na złożony wniosek.
Zdaniem skarżącego, skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Organ pomimo upływu trzynastu miesięcy ignoruje wniosek skarżącego. Upłynęło ponad 380 dni i nic nie wskazuje na to, że organ zamierza bez interwencji sądu zadośćuczynić ww. wnioskowi. Bacząc na okres zwłoki, skarżący uznał, że bezczynność oraz przewlekłość mają miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Równocześnie, w jego ocenie, nie sposób uznać, że bez sięgnięcia do środków penalnych organ będzie w przyszłości procedował prawidłowo nad tego typu wnioskami. Stąd też, zdaniem skarżącego, postulaty opisane w punktach 4 i 5 skargi są zasadne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania.
Wskazał, że 22 kwietnia 2025 r. za pośrednictwem systemu EZD PUW wpłynął powyższy wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Po przygotowaniu odpowiedzi na wniosek i jej podpisaniu przez Prezesa Sądu pracownik Oddziału Kadr został zobowiązany do przesłania odpowiedzi na skrzynkę ePUAP skarżącego.
Jak wynika z wyjaśnień pracownika, do 1 czerwca 2026 r., tj. do dnia wpływu skargi, pozostawał on w przekonaniu, że stosowna informacja została wysłana w terminie, tj. 30 kwietnia 2025 r. Organ podał, że w systemie EZD PUW widnieje nieskuteczna próba wysyłki przedmiotowego pisma w tym dniu. Wyjaśnił, że brak doręczenia przesyłki skarżącemu wynikał z niewystarczających umiejętności pracownika w zakresie wysyłania korespondencji za pośrednictwem systemu ePUAP do osób fizycznych. Brak podpisu elektronicznego osoby wysyłającej korespondencję spowodował błąd w wysyłce, a w konsekwencji niedostarczenie pisma do adresata.
Organ zaznaczył, że 2 czerwca 2026 r., po powzięciu wiedzy o braku skutecznej wysyłki, korespondencja została niezwłocznie prawidłowo wysłana.
Pismem procesowym z 3 lipca 2026 r. skarżący potwierdził, że otrzymał wnioskowaną informację publiczną w terminie określonym w odpowiedzi na skargę. Podniósł, że twierdzenia organu jakoby przez błąd pracownika nie doszło do terminowej realizacji ustawowego obowiązku są gołosłowne, gdyż organ nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wskazaną okoliczność. Zaznaczył, że powyższe nie wpływa na zasadność skargi, bowiem rzeczą organu jest taka konfiguracja skrzynek kontaktowych, aby wiadomości przychodzące i wychodzące były na bieżąco odbierane i wysyłane. Podkreślił, że w tej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej był procedowany przez okres przekraczający rok. W konsekwencji skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga okazała się częściowo zasadna.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, dlatego sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w tym przepisie.
W przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jej wniesienie nie wymaga uprzedniego złożenia ponaglenia.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w zależności od okoliczności sprawy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa albo stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie zaś z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane, że Prezes Sądu, jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwanej dalej "u.d.i.p.", jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Nie budziło również wątpliwości Sądu, że objęte wnioskiem informacje dotyczące sposobu podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez sędziego sądu rejonowego, w tym udziału w cyklicznych szkoleniach i innych formach doskonalenia zawodowego organizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury w związku z obowiązkiem określonym w art. 82a ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. Sędzia jest osobą pełniącą funkcję publiczną, a informacje odnoszące się do jego kwalifikacji zawodowych oraz sposobu realizowania obowiązku ich podnoszenia pozostają w związku z wykonywaniem powierzonej mu funkcji publicznej.
Skoro zatem wniosek skarżącego z 18 kwietnia 2025 r. dotyczył informacji publicznej i został skierowany do podmiotu obowiązanego do jej udostępnienia, powinien zostać załatwiony w sposób i w terminach przewidzianych w u.d.i.p.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia, stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie następują, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w drodze decyzji.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek w terminie przewidzianym w ustawie, w szczególności nie udostępnia żądanej informacji, nie powiadamia wnioskodawcy w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o przyczynach opóźnienia i nowym terminie udostępnienia informacji, ani nie podejmuje innego przewidzianego prawem sposobu załatwienia wniosku.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpił z wnioskiem 18 kwietnia 2025 r., natomiast - według stanowiska organu - wniosek wpłynął za pośrednictwem systemu EZD PUW 22 kwietnia 2025 r. Nie ulega wątpliwości, że organ nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie zawiadomił go również, stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona.
Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika wprawdzie, że odpowiedź na wniosek została sporządzona 30 kwietnia 2025 r. i tego samego dnia podpisana przez Prezesa Sądu kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Okoliczność ta potwierdza, że organ podjął czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia wniosku jeszcze w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Samo sporządzenie i podpisanie pisma nie jest jednak równoznaczne z udostępnieniem informacji publicznej wnioskodawcy. Dla wykonania obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. konieczne jest takie działanie podmiotu zobowiązanego, w wyniku którego żądana informacja zostanie przekazana wnioskodawcy w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jej treścią. Pozostawienie sporządzonej odpowiedzi w wewnętrznym systemie informatycznym organu nie realizuje prawa dostępu do informacji publicznej.
Organ wyjaśnił w odpowiedzi na skargę, że 30 kwietnia 2025 r. pracownik Oddziału Kadr podjął próbę przesłania pisma na skrzynkę ePUAP skarżącego, która okazała się nieskuteczna z powodu braku podpisu elektronicznego osoby wysyłającej korespondencję. Pracownik pozostawał bowiem w przekonaniu, że informacja została prawidłowo wysłana.
Bezspornie wynika z akt sprawy, że żądana informacja nie została skarżącemu wówczas skutecznie udostępniona. Dopiero po wniesieniu skargi organ podjął czynności, które doprowadziły 1 czerwca 2026 r. do skutecznego przekazania informacji publicznej stronie. Fakt otrzymania żądanej informacji skarżący potwierdził w piśmie procesowym z 3 lipca 2026 r. To oznacza, że pomiędzy upływem ustawowego terminu załatwienia wniosku a skutecznym udostępnieniem informacji upłynął okres przekraczający rok. Podnoszone przez organ okoliczności dotyczące niewystarczających umiejętności pracownika w zakresie wysyłania korespondencji za pośrednictwem systemu ePUAP stanu bezczynności nie wyłączają, bowiem za wewnętrzną organizację pracy podmiotu zobowiązanego odpowiedzialność ponosi ten podmiot.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, na tle elektronicznego wnoszenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej, utrwalony jest pogląd, że do podmiotu zobowiązanego należy takie zorganizowanie i skonfigurowanie obsługi oficjalnych środków komunikacji elektronicznej, aby zapewnić ich prawidłowe funkcjonowanie, zaś skutki błędów i nieprawidłowości w tym zakresie nie mogą obciążać osoby korzystającej z tych środków (por. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14; wyrok NSA z 19 maja 2017 r., I OSK 2289/15).
Skoro zatem organ posłużył się systemem teleinformatycznym w celu wykonania obowiązku udostępnienia informacji, powinien zapewnić nie tylko możliwość sporządzenia korespondencji, lecz także kontrolę, czy została ona rzeczywiście wysłana do adresata.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego stan bezczynności został usunięty. Organ 1 czerwca 2026 r. skutecznie udostępnił skarżącemu żądaną informację, a skarżący fakt jej otrzymania potwierdził. Na dzień orzekania nie istnieje zatem obowiązek, do wykonania którego Sąd mógłby zobowiązać organ. Likwidacja stanu bezczynności po wniesieniu skargi powoduje bezprzedmiotowość postępowania w zakresie żądania zobowiązania organu do rozpoznania wniosku.
Z tych przyczyn Sąd w punkcie I sentencji, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 18 kwietnia 2025 r.
Jednocześnie, wobec niezałatwienia wniosku w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., Sąd w punkcie II sentencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. konieczne było jednocześnie rozstrzygnięcie, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa. Dla jego stwierdzenia nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy. Naruszenie musi mieć charakter oczywisty i szczególnie poważny, a jego oceny należy dokonywać przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Znaczenie mają w szczególności długość przekroczenia terminu, przyczyny bezczynności, stopień zaniedbania organu, charakter sprawy oraz sposób zachowania organu po ujawnieniu nieprawidłowości (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., I OSK 2451/14; wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15, CBOSA).
W niniejszej sprawie żądana informacja została skutecznie udostępniona dopiero po upływie ponad roku od ustawowego terminu do załatwienia wniosku.
Z drugiej jednak strony, dla oceny charakteru bezczynności istotne znaczenie ma znajdujący się w aktach dokument potwierdzający, że odpowiedź merytoryczna na wniosek została sporządzona 30 kwietnia 2025 r. i tego samego dnia podpisana przez Prezesa Sądu kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Tym samym nie można przyjąć, że od początku organ całkowicie zignorował wniosek skarżącego, albo nie podjął żadnych czynności zmierzających do jego merytorycznego załatwienia.
Istota uchybienia polegała zatem nie na zaniechaniu merytorycznego rozpoznania wniosku, lecz na niewykonaniu dalszych czynności koniecznych do skutecznego przekazania przygotowanej odpowiedzi oraz na niewykryciu tej nieprawidłowości przez okres przekraczający rok. Stanowi to zaniedbanie organizacyjne obciążające organ, jednak w okolicznościach sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że organ świadomie ignorował wniosek, celowo uchylał się od jego załatwienia lub zamierzał pozbawić skarżącego dostępu do żądanej informacji.
Znaczenie ma również zachowanie organu po ujawnieniu okoliczności, że informacja nie została skutecznie przekazana. Po powzięciu tej wiadomości organ natychmiast udostępnił informację 1 czerwca 2026 r., a więc bez dalszej nieuzasadnionej zwłoki.
W tych okolicznościach, pomimo znacznego przekroczenia ustawowego terminu Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie osiągnęła stopnia kwalifikowanego naruszenia prawa wymaganego przez art. 149 § 1a p.p.s.a. Z tego względu w punkcie II sentencji Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Bezczynność i przewlekłość stanowią odrębne postacie wadliwego działania organu. Bezczynność polega zasadniczo na niepodjęciu w ustawowym terminie czynności prowadzącej do załatwienia sprawy, natomiast przewlekłość zachodzi wówczas, gdy organ wprawdzie podejmuje czynności, lecz czyni to w sposób nieefektywny, wykonując je w nadmiernych odstępach czasu, podejmując czynności zbędne lub pozorne albo w inny sposób bezzasadnie przedłużając załatwienie sprawy.
W realiach niniejszej sprawy naruszenie obowiązku organu polegało na tym, że przygotowana odpowiedź nie została skutecznie przekazana skarżącemu, a następnie przez okres przekraczający rok nie doszło do wykonania ustawowego obowiązku. Nie mamy natomiast do czynienia z prowadzeniem przez organ postępowania administracyjnego w sprawie tego wniosku, a zatem z jego przewlekłością.
Stwierdzone naruszenie przybrało zatem postać bezczynności, a nie przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd w punkcie III sentencji wyroku oddalił skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 tego przepisu, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie przez ustawodawcę w art. 149 § 2 p.p.s.a. zwrotu "może orzec" oznacza, że zastosowanie wskazanych środków pozostawiono uznaniu Sądu. Samo stwierdzenie bezczynności nie powoduje zatem automatycznie konieczności wymierzenia organowi grzywny lub przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Konieczność ich zastosowania podlega ocenie z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
Grzywna przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. pełni przede wszystkim funkcję dyscyplinująco-represyjną i ma służyć przeciwdziałaniu takiemu sposobowi działania organu, który uzasadnia potrzebę zastosowania dodatkowego środka oddziaływania. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej służy natomiast przede wszystkim kompensowaniu negatywnych następstw wadliwego działania organu, przy czym również ten środek ma charakter fakultatywny.
W tej sprawie okres bezczynności trwał ponad rok, ale odpowiedź merytoryczna organu została sporządzona i podpisana już 30 kwietnia 2025 r., a zatem w krótkim czasie po wpłynięciu wniosku. Nadto po ujawnieniu faktu niedoręczenia odpowiedzi organ skutecznie przekazał ją skarżącemu bez dalszej nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach stwierdzenie bezczynności stanowi wystarczającą reakcję na naruszenie prawa, a zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci grzywny nie jest konieczne. Nie wynika z okoliczności sprawy, aby organ w przyszłości miał lekceważyć swoje ustawowe obowiązki wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd nie stwierdził również okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Skarżący nie wykazał takich szczególnych negatywnych następstw bezczynności organu, które przemawiałyby za zastosowaniem tego fakultatywnego środka. Sam długi czas oczekiwania na informację, choć stanowi okoliczność podlegającą negatywnej ocenie, w realiach niniejszej sprawy nie uzasadniał przyznania sumy pieniężnej, zwłaszcza że żądana informacja została ostatecznie udostępniona, a skarżący wiele miesięcy zwlekał z ponagleniem organu w sprawie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, jak również nie występował na drogę sądową, pozostawiając organ w przekonaniu, że wniosek został w terminie załatwiony. To może dowodzić, że nie wynikły z braku udostępnienia informacji publicznej dla strony negatywne skutki, którym strona chciałaby zapobiec, a których teraz wyrównania w formie pieniężnej chce dochodzić, w każdym razie takowych w skardze nie wskazuje.
Z tych przyczyn Sąd w punkcie III sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę również w części dotyczącej grzywny i sumy pieniężnej.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., złożył się na nie wpis od skargi - 100 zł