Uzasadnienie
R.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa Sądu Okręgowego.
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Go 240/20 Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Okręgowego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt I), stwierdził, że Prezes Sądu Okręgowego dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt III) oraz przyznał od Skarbu Państwa – WSA w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego L.R. kwotę 240 zł powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt IV). Wyrok doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 lutego 2022 r.
Skarżący w dniu 2 marca 2022 r. (data nadania) złożył wniosek o uzupełnienie wyroku o zwrot poniesionych kosztów w sporze na jego rzecz wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku. Uzasadniając przywrócenie terminu skarżący wskazał, że w dniu 29 stycznia 2022 r. oddał administracji Aresztu Śledczego korespondencję do wysłania, jednakże Dyrektor Aresztu odmówił mu wysłania korespondencji do końca jego pobytu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.
Przepis art. 85 p.p.s.a. wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Tryb złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał na fakt uniemożliwienia mu przez Dyrektora Aresztu wysłania korespondencji. Dodał, że po zmianie jednostki będzie mógł wysyłać korespondencję.
W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego okoliczność nie stanowi przesłanki przemawiającej za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu wspomnianego terminu. Wskazać bowiem należy, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Go 240/20 dotyczącej przewlekłości postępowania skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Korespondencja zawierająca wyrok wraz z jego uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu L.R. w dniu 2 lutego 2022 r. (zpo – k. 70 akt sądowych). W konsekwencji argumentację zaprezentowaną przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu należy ocenić jako chybioną.
Skarżący reprezentowany w postępowaniu przez pełnomocnika miał możliwość złożenia stosownego wniosku za jego pośrednictwem, zachowując przy tym czternastodniowy termin na jego wniesienie, zgodnie z treścią art. 157 § 1 p.p.s.a. Tym samym argument skarżącego o odmowie wysłania jego korespondencji, należy ocenić jako pozbawiony racjonalnego uzasadnienia.
Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu oraz wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas biegu terminu, aż do wniesienia prośby o przywrócenie uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1011/14). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący wykazał brak należytej staranności o swój interes w zakresie dochowania terminu procesowego, w sytuacji gdy był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, z którym Sąd wymieniał korespondencję sądową i który to pełnomocnik skutecznie złożył pismem z dnia [...] marca 2022 r. (k. 72 akt sądowych) skargę kasacyjną od wspomnianego wyżej wyroku Sądu.
Z tych względów, w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu, o jej braku można natomiast mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Podobnie wypowiada się H. Knysiak – Molczyk twierdząc, że tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333 i cyt. tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego).
W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć, nie wystąpiły.
Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.