Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 13 sierpnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Go 132/26

Uzasadnienie

M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] lutego 2026 r. dotyczącego "udostępnienia dokumentacji technicznej związanej ze stanem budynku oraz problemem stałej wilgoci i zawilgocenia części wspólnych nieruchomości" przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując, że sprawa ma charakter cywilnoprawny i nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargę należało odrzucić.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym w każdym wypadku przed skierowaniem skargi do merytorycznego rozpatrzenia, sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie,
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Według art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej jako k.p.a.), a zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na wydane w sprawie decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła organowi – Prezydentowi Miasta [...] bezczynność w zakresie realizacji wniosku skarżącej o "udostępnienie dokumentacji technicznej związanej ze stanem budynku oraz problemem stałej wilgoci i zawilgocenia części wspólnych nieruchomości" przy ul. [...].

Z akt sprawy wynika, że budynek, w którym znajduje się lokal zamieszkiwany przez skarżącą stanowi własność Wspólnoty Mieszkaniowej z udziałem Gminy [...]– 72,80%, natomiast pozostała część udziałów – 27,20 % przypada prywatnym właścicielom. W budynku tym doszło do pożaru w wyniku, którego zniszczeniu uległy dwa lokale gminne oraz część konstrukcji dachu. Obecny stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla jego mieszkańców. W lokalu skarżącej przeprowadzane były kontrole jego stanu technicznego przez pracowników Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Administracja Domów Mieszkalnych w [...], którzy poinformowali stronę o właściwej eksploatacji lokalu przez utrzymywanie odpowiedniej temperatury w celu zapobiegania dalszemu występowaniu wilgoci. ZGM zobowiązał się również do montażu w oknach nawiewników.

Dla oceny zagadnienia dopuszczalności skargi w tej sprawie należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy są uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725 ze zm.). Z treści tego aktu prawnego wynika m.in., że zarówno odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 5), jak i najem lokali, regulowane są umowami cywilnoprawnymi i wszelkie spory w takim przypadku rozstrzygać będą sądy powszechne. Kwestie zapewnienia lokali mieszkalnych i socjalnych należy zgodnie z ww. ustawą do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że musi to czynić w formach zwykle przewidzianych dla tego rodzaju działalności organu administracji publicznej, tj. w formach aktów administracyjnych wydawanych w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, że z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności, która ma bezpośredni wpływ na załatwienie sprawy. Bezczynność musi więc dotyczyć sprawy i jej niezałatwienia, a nie kwestii obowiązku dokonania w sprawie czynności, która na załatwienie sprawy w żaden sposób nie wpływa, bowiem celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że sprawa bieżącego zarządzania nieruchomościami i lokalami oraz udostępniania powiązanej z nimi dokumentacji lokatorom (m.in. dotyczącej stanu technicznego) budynku czy lokalu mieszalnego nie jest sprawą sądowoadministracyjną, a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W takiej sytuacji również bezczynność organu w tym przedmiocie, nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że taka skarga przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08, CBOSA). Przedmiot skargi (tzn. bezczynność organu dotycząca rozpoznania wniosku w zakresie udostępnienia dokumentacji technicznej związanej ze stanem technicznym budynku) świadczy zatem o jej niedopuszczalności z powodu nieprzekazania przez ustawodawcę tego rodzaju kategorii spraw do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.

W konsekwencji uznać należało, że skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym, wobec czego Sąd obowiązany był ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego.