Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2026 r. P.N. (dalej strona, skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto [...]w sprawie postępowania naprawczego [...]). Skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25 uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] (dalej WINB) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego złożonego przez B. K. i M. K. i nałożenia na ww. osoby obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], znak [...] (PINB w [...]), a także uchylił postaienie WINB z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...].
Na podstawie ww. postaienia WINB z urzędu wyłączył Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej PINB [...]) od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia w/w sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
Zdaniem skarżącego wskazany wyrok wymaga natychmiastowego wykonania z chwilą ogłoszenia, tj. do dnia [...] grudnia 2025 r. Strona powołując się na treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) stwierdziła, że na skutek ww. wyroku PINB [...] stał się ponie właściwy do rozpoznania sprawy, a złożenie przez organ skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania wyroku. Od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. upłynął ustawowy termin dwóch miesięcy na rozpatrzenie sprawy w decyzji w określonym w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 – dalej k.p.a.) terminie.
Skarżący w skardze i kolejnym piśmie procesowym zwracał uwagę, że przedłożony przez B. K. i M. K. projekt budowlany zamienny jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi i ustawą o ochronie środowiska, a organy nie dokonały jego właściwej oceny.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności strona wniosła o:
- 1) zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 54 § 4 lub 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2026, poz. 524),
- 2) ukaranie organu maksymalną grzywną za niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie;
- 3) uznanie, że bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę PINB [...]nie podzielił staiska skarżącego i wniósł o odrzucenie skargi. Organ wskazał, że postaieniem z dnia [...] grudnia 2024 r. znak: [...]wyłączył z urzędu PINB [...]od załatwienia sprawy znak: [...]dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia przedmiotowej sprawy PINB w [...]. Od czasu wydania postaienia sprawę prowadził PINB w [...], któremu PINB [...], przekazał akta administracyjne tego postępowania, oznaczonego sygnaturą [...]. Organ podniósł, że WINB złożył skargę kasacyjną od wskazanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25.
Uchylenie decyzji na podstawie ww. wyroku w świetle art. 152 p.p.s.a, nie oznacza, że decyzje przestają obowiązywać w obrocie prawnym. Organ wskazał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim sygnatura akt: II SA/Go 403/25 z 10 grudnia 2025 r. PINB [...]pismem z dnia [...] lutego 2026 r. poinformował wszystkie strony postępowania o aktualnym stanie sprawy, wskazując zasadnicze dla niej kwestie.
Zdaniem organu w obecnym stanie faktycznym i prawnym niemożliwym jest kontynuowanie postępowania przez PINB [...]i stan ten będzie trwał aż do zwrotu kompletu akt administracyjnych - o ile Naczelny Sąd Administracyjny nie uzna, iż przekazanie sprawy do PINB w [...]było prawidłowym działaniem organu II instancji. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego oraz zwrotu akt sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (w związku z wniesioną skargą kasacyjną), organy nadzoru budowlanego nie powinny podejmować dodatkowych czynności. Organ podzielił staisko skarżącego, że brak akt sprawy jest przeszkodą potencjalnie możliwą do usunięcia, jednak podjęcie dalszych działań w sprawie wiązać się będzie z możliwym naruszeniem właściwości organu do jej załatwienia i doprowadzi do zaistnienia w obiegu prawnym dwóch decyzji wydanych w tej samej sprawie, co jest sytuacją niedopuszczalna z punktu widzenia przepisów k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu orgai grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności, stosownie do art. 12 § 1 k.p.a., powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując y termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W aktualnym stanie prawnym bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postaienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (wyroki NSA z: 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).
Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, CBOSA). Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1426/19, CBOSA).
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, dla swej skuteczności musi ono zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana orgai opieszałość (por. postaienie NSA (7) z 02 września 2020 r., II OSK 3732/18; CBOSA). Natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; z 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; CBOSA), o ile tylko ponaglenie nie zostało wniesione przedwcześnie. W niniejszej sprawie skarżący spełnił powyższy wymóg formalny, wniósł bowiem w toku postępowania wymagane ponaglenie.
Należy wskazać, że w przypadku skarg na bezczynność istotne znaczenie ma data wniesienia skargi (w perspektywie oceny stanu zarzucanej bezczynność w dacie wniesienia skargi) oraz data wyrokowania (w perspektywie oceny stanu trwałości zarzucanej bezczynności jak i zastosowania regulacji art. 149 § 1 pkt 1 albo pkt 3 p.p.s.a., vide: wyrok NSA z dnia 20 marca 2025 r., III OSK 2670/24, CBOSA).
W ocenie Sądu istotną kwestią w sprawie jest ocena skutków prawnych nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt: II SA/Go 403/25, na mocy którego została uchylona decyzja WINB z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego złożonego przez B. K. i M. K. i nałożenia na ww. osoby obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...]z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], znak [...], a także uchylone postaienie WINB z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...]. Na podstawie ww. postaienia WINB z urzędu wyłączył PINB [...] od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i jednocześnie wyznaczył do załatwienia w/w sprawy PINB w [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył WINB.
Stosownie do art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postai inaczej. Potrzeba uregulowania zagadnienia zawartego w powyższym przepisie jest następstwem przyjęcia dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest nieprawomocny, to nie wywiera on skutku w postaci wyelimiania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast dotyczy on aktu, który jest ostateczny i podlega wykonaniu. Zasadniczy sens art. 152 § 1 p.p.s.a. jest taki, że celem wstrzymania wykonania aktu w razie uwzględnienia skargi jest ukształtowanie stosunków prawnych na okres, w którym wyrok nie jest prawomocny. Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza", bowiem skutki prawne uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu pierwszej instancji.
Instytucja ochrony tymczasowej przewidziana w art. 152 § 1 p.p.s.a. wprowadza regułę wstrzymania oddziaływania skutków prawnych ostatecznych decyzji objętych nieprawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na akt lub czynność (K. Adydan, Funkcja "ochrony tymczasowej" w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach podatkowych na tle innych postępowań, Palestra 2024/5/79-94). Z cytowanego przepisu wynika, że uchylenie decyzji nieprawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje, że decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, ale od tego momentu nie wywołuje skutków procesowych i materialnych. Stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku, o ile sąd nie postai inaczej (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2025 r., II OSK 311/25, wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., III FSK 1450/21).
Wymaga podkreślenia, że - do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 403/25 - PINB Miasto [...]nie może procedować w rozpoznawanej sprawie. W obiegu prawnym pozostają bowiem uchylone decyzje WINB i PINB w [...]oraz postaienie WINB z [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia PINB [...]od załatwienia sprawy dotyczącej zrealizowania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]przy [...]w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]i wyznaczenia do załatwienia w/w sprawy PINB w [...]. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku - w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny - oraz akt sprawy, PINB [...]będzie zobowiązany podjąć dalsze czynności w sprawie.
W świetle art. 152 § 2 p.p.s.a. do uprawomocnienia wyroku uchylone postaienie nie wywołuje jedynie skutków prawnych. Nie oznacza to jednak możliwości pominięcia pozostawania tego aktu i wskazanych decyzji w obiegu prawnym (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2026 r., I SAB/Wa 10/26, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2024 r., II SAB/Wa 755/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2024 r., I SAB/Gl 1/24, CBOSA).
Taki wniosek wynika również z przepisu art. 286 § 1 p.p.s.a., który stai, że po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się orgai administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Z kolei w myśl § 2 art. 286 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia orgai akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Wskazać należy, że instytucja procesowa, o której mowa w art. 152 § 1 p.p.s.a. służy przede wszystkim ochronie strony przed możliwymi negatywnymi konsekwencjami na skutek dalszego wykonywania zaskarżonego aktu.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w dniu wniesienia skargi w niniejszej sprawie oraz na datę orzekania przez Sąd, brak jest podstaw do skutecznego zarzucenia PINB [...]bezczynności, czy też prowadzenia postępowania w sposób przewlekły.
Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.