Uzasadnienie
Skarga pani A.M., pani D.M., pana P.M. oraz pana M.M. (Skarżący) na bezczynność Wojewody Pomorskiego, w sprawie odszkodowania za szkody powstałe w skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewoda Pomorski wydał w dniu 12 stycznia 2023 r. decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi ekspresowej [...] na odcinku S. – B., Zadanie 5: w. L. (bez węzła) - w. B. (bez węzła)" (dalej jako: "decyzja ZRID"), oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W wyniku wniesionego odwołania Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 października 2024 r., uchylił częściowo powyższą decyzję ZRID i orzekł w tym zakresie co do istoty, a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Na mocy wydanej decyzji ograniczono korzystanie z powstałych działek nr [...] i [...].
Pismem z 23 października 2025 r. Skarżący złożyli wniosek o wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania. Skarżący powołali się przy tym na art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej jako: "u.g.n."). W treści wniosku wskazali, że nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], [...] obręb [...], gmina Ł. zostały czasowo zajęte na podstawie decyzji ZRID. Prace na nieruchomości zostały zakończone, a nieruchomość nie została doprowadzona do stanu pierwotnego. W wyniku przeprowadzonych prac m.in. bezpowrotnie zostały zlikwidowane wieloletnie nasadzenia ogrodów, uszkodzona nawierzchnia oraz zdemontowana drewutnia.
Pismem z 12 grudnia 2025 r. Skarżący wnieśli ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii.
Pismem z 19 grudnia 2025 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej jak: "GDDKiA"), reprezentowanego przez Dyrektora Oddziału GDDKiA w Gdańsku, o potwierdzenie okoliczności wskazanych w piśmie Skarżących z 23 października 2025 r., dotyczącego odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 1,2808 ha i nr [...] o pow. 9,6031 ha, które powstały z podziału działki nr [...], położonej w gminie Ł., obręb [...], powiat w.
W dniu 6 lutego 2026 r. Wojewoda Pomorski ponownie zwrócił się do Dyrektora Oddziału GDDKiA w Gdańsku o udzielenie informacji, czy zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania odszkodowawczego w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], tj. czy realizacja inwestycji została zakończona i czy nie nastąpiło przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. Ponadto Wojewoda Pomorski prosił o udzielenie informacji, czy wykonawca robót budowlanych wypłacił współwłaścicielom nieruchomości jakiekolwiek odszkodowanie z tytułu zaistniałych szkód.
Pismem z 20 marca 2026 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Gdańsku odpowiedziała na powyższe wezwanie. Do pisma załączono dokumenty dotyczące czasowego zajęcia nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...], obręb [...] w celu demontażu i budowy sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, budowy urządzeń melioracji wodnych, demontażu kanalizacji sanitarnej oraz rozbiórki istniejących nawierzchni.
Pismem z dnia 26 marca 2026 r. Wojewoda Pomorski zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 1,2808 ha i nr [...] o pow. 9,6031 ha, które powstały z podziału działki nr [...], położonej w gminie Ł., obręb [...], powiat w., w związku z: demontażem i budową sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, budową urządzeń melioracji wodnych, demontażem kanalizacji sanitarnej i demontażem sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, rozbiórką istniejącej nawierzchni. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia Wojewoda Pomorski powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego.
We wniesionej w dniu 27 maja 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody, Skarżący zarzucili naruszenie:
art. 11f ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej jako: "Specustawa drogowa") oraz art 124 ust. 4 i art 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 35 § 1, 2, 3 i 3a k.p.a. oraz art 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podejmowania przez organ czynności zmierzających do zakończenia postępowania odszkodowawczego za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz art. 36 k.p.a., poprzez brak zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazania przyczyn przewlekłości oraz wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy;
art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a. przez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ustawowym terminie oraz wyznaczeniem niezgodnego z przepisami terminu zakończenia postępowania.
Mając na względzie powyższe, Skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do zakończenia postępowania w określonym przez Sąd terminie, stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce ze rażącym naruszeniem prawa, przyznanie Skarżącym od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 3000,00 zł (słownie: trzy tysiące złotych 00/100), a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżących na podstawie art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że na dzień wniesienia skargi, pomimo upływu blisko 7 miesięcy organ nie wydał rozstrzygnięcia. Co więcej, w sprawie nie został jeszcze sporządzony operat szacunkowy. Skarżący dodali również, że bezczynność organu w przedmiotowym postępowaniu uznać należy za postępowanie noszące znamiona rażącego naruszenia prawa również z tego względu, że jest ono ściśle powiązane ze sprawą odszkodowania za ograniczenie w prawie korzystania z nieruchomości oraz szkód tym spowodowanych. Organ powinien dochować szczególnej staranności w szybkim rozpatrzeniu sprawy celem umożliwienia Skarżącym otrzymania pełnego odszkodowania za ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zarzut strony dotyczący naruszenia art. 36 § 1 k.p.a. jest niezasadny. Organ wykonał obowiązek wynikający z powyższego przepisu poprzez zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania i wyznaczenie terminu załatwienia sprawy do września 2026 r. Przyczyną przedłużenia postępowania jest oczekiwanie na sporządzenie operatu szacunkowego, przy czym termin wyznaczony rzeczoznawcy majątkowemu na sporządzenie operatu jeszcze nie upłynął. Rzeczoznawca majątkowy odebrał postanowienie o powołaniu biegłego w dniu 9 kwietnia 2026 r., na mocy którego został zobowiązany do wykonania operatu w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Skoro zatem termin wyznaczony przez organ jeszcze nie upłynął, zarzut bezczynności lub naruszenia art. 36 § 1 k.p.a., w ocenie Wojewody jest przedwczesny i nietrafny. Wojewoda Pomorski wskazał, że strona skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania pismem z 26 marca 2026 r., a zatem od tej daty należy liczyć czas trwania postępowania administracyjnego.
Tym samym twierdzenie strony o siedmiomiesięcznym okresie prowadzenia sprawy pozostaje niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto termin załatwienia sprawy został określony w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i został wyznaczony na wrzesień 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a., czyli w sytuacjach, w których powinno dojść do załatwienia sprawy administracyjnej decyzją administracyjną, postanowieniem w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako "k.p.a.", ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z akt sprawy wynika, że Skarżący spełnili ten wymóg, zwracając się w dniu 12 grudnia 2025 r. za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego z ponagleniem do Ministra Rozwoju i Technologii. a następnie składając skargę do tutejszego Sądu. Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 – 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Wyjaśnić należy, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość obejmuje przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a., ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód".
Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22). W konsekwencji stwierdzić należy, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. powołane postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19).
Wyjaśnić należy, że w przypadku rozpoznawania skargi na przewlekłość lub bezczynność postępowania, sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Wynika to z tego, że bezczynność i przewlekłość, jak już wyjaśniono, są pojęciami rozłącznymi, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość prawne konsekwencje są takie same oraz z tego, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. (por. wyroki NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; z 17 marca 2020 r., II OSK 3990/19 oraz postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19).
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że choć Skarżący zarzucają organowi zarówno bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, to w sprawie zachodzi bezczynności Wojewody Pomorskiego w prowadzeniu postępowania. Należy zauważyć, że decyzją ZRID ograniczono korzystanie z nieruchomości. Zgodnie z art. 11f ust. 2 Specustawy drogowej, do ograniczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 8 lit. i przepisy art. 124 ust. 4-7 i art. 124a u.g.n. stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust.
- 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust.
- 4. W myśl art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W orzecznictwie wskazuje się, że odszkodowanie, przewidziane przepisami art. 128 ust. 4 u.g.n. w związku z art. 124 ust. 4 u.g.n. oraz w związku z art. 11f ust. 2 specustawy drogowej, ma rekompensować realne szkody powstałe wskutek realizacji nadanego decyzją uprawnienia do ingerencji w cudzą własność. Z natury rzeczy takie odszkodowanie nie może zostać ustalone już w decyzji udzielającej takiego uprawnienia. Decyzja o ustaleniu odszkodowania wydawana jest odrębnie, po ziszczeniu się przesłanek określonych przepisem art. 124 ust. 4 u.g.n. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2025 r., I OSK 2931/23). Co ważne, postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania zostało w tej sprawie wszczęte na wniosek Skarżących, a nie z urzędu, jak podaje Wojewoda Pomorski. Tym samym zawiadomienie organu z 26 marca 2026 r. nie wszczynało postępowania administracyjnego, co powoduje, że data ta nie jest datą początkową jego prowadzenia.
Brak jest w przepisach Specustawy drogowej, jak i u.g.n. przepisów szczególnych ustalających termin na załatwienie sprawy z zakresu decyzji o ustaleniu odszkodowania. Tym samym zastosowanie mają przepisy rozdziału 7 dział I k.p.a. Jednocześnie zasadnym jest uznanie, że przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw szczególnie skomplikowanych.
Wbrew twierdzeniom Wojewody Pomorskiego, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony w przedmiotowej sprawie był dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro wniosek Skarżących inicjujący postępowanie wpłynął do organu w dniu 27 października 2025 r., to maksymalny termin na jego rozpoznanie i zakończenie sprawy upływał w dniu 29 grudnia 2025 r. (gdyż koniec dwumiesięcznego terminu przypadający na dzień 27 grudnia 2025 r. przypadał na sobotę). Zatem do tego dnia organ powinien był rozpoznać wniosek i wydać rozstrzygnięcie w sprawie bądź zawiadomić stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, wyjaśniając jednocześnie przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Jedyną czynnością, jakiej podjął się w tak zakreślonym terminie Wojewoda Pomorski było przesłanie pisma z 19 grudnia 2025 r. do GDDKiA, o potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku Skarżących. Do dnia wydania wyroku Sądu w przedmiotowej sprawie Wojewoda Pomorski nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wskazuje, że "wszczynając" postępowanie pismem z 26 marca 2026 r., na podstawie art. 36 k.p.a., ustalił nowy termin załatwienia sprawy na wrzesień 2026 r. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedłużenie terminu załatwienia sprawy administracyjnej, a więc wyznaczenie nowego terminu jej załatwienia, może mieć miejsce tylko przed upływem terminu do jej załatwienia, a reguła ta jest niezależna od tego czy mamy do czynienia z terminem ustawowym czy terminem ustalonym przez organ. Wniosek taki jest logicznym skutkiem regulacji dotyczącej terminowości załatwiania spraw (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2026 r., III SAB/Gd 40/26, wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2024 r., II GSK 268/23 oraz z dnia 26 kwietnia 2023 r., II GSK 181/23). Jak już wskazano, termin do załatwienia sprawy upłynął 29 grudnia 2026 r., tym samym do wskazania nowego terminu, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., doszło po o upływie ustawowych terminów z art. 35 k.p.a., gdy organ znajdował się już w stanie bezczynności. Działania faktyczne i procesowe podejmowane po upływie tego terminu, bez jego uprzedniego, formalnego przedłużenia, były zatem podejmowane w warunkach bezczynności.
Na tle okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jako że organ nie załatwił sprawy w terminie, czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie Sądu, bezczynność Wojewody Pomorskiego nie budzi wątpliwości, przy czym istnieje ona również w dniu rozstrzygania sprawy przez Sąd (do dnia wydania wyroku Wojewoda Pomorski nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy). Należy podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu administracji publicznej. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa.
W konsekwencji należało uwzględnić żądanie skargi, co do wyznaczenia kontrolowanemu organowi terminu na rozpoznanie sprawy, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym zakresie Sąd uznał, że to termin jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych na załatwienie sprawy, będzie adekwatny do jej okoliczności.
Jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobligowany był stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 107/20), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony.
Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Pierwszą czynnością, jaką dokonał organ było przesłanie pisma z 19 grudnia 2025 r. do GDDKiA, o potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku Skarżących. Czynności tej dokonano na dziesięć dni przed upływem wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a. terminu do załatwienia sprawy, przy czym czynności tej dokonano już po wniesieniu ponaglenia przez Skarżących. Następną czynność wykonano dopiero półtora miesiąca później, w dniu 6 lutego 2026 r., z tym, że było to kolejne pismo do GDDKiA, o potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku Skarżących i była to czynność dokonana już w momencie pozostawaniu w bezczynności przez organ. Świadczy to o rażącym lekceważeniu tak przepisów prawa, jak i praw obywatela.
Co więcej, wbrew twierdzeniom podniesionym w odpowiedzi na skargę, organ powinien był być świadomy niezałatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a., gdyż bezpośrednio wskazuje na to postanowienie Ministera Rozwoju i Technologii z 23 grudnia 2025 r., znak sprawy DLI-VI.7615.298.2025.RD. W treści postanowienia wskazano, że: "(...) Wprawdzie Wojewoda Pomorski nie zakończył przedmiotowego postępowania w terminie, o którym mowa w art. 35 Kpa, to jednak konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (pozyskanie niezbędnej dokumentacji pozwalającej na ustalenie stanu nieruchomości) w pełni uzasadnia czas trwania postępowania, czyniąc zarzuty bezpodstawnymi. (...)"
Sąd uwzględnił też okres bezczynności w wydaniu decyzji załatwiającej sprawę, wynoszący – na dzień wydania wyroku – 323 dni. Ponadto na uwadze należało mieć przedmiot postępowania, w którym organ pozostawał bezczynny, a mianowicie postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Brak ustalenia w przewidzianym prawem terminie odszkodowania niewątpliwie narusza konstytucyjną zasadę wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP), bowiem organ w sposób nieuzasadniony pozbawił stronę prawa do uzyskania takiego odszkodowania i zrekompensowania jej szkody, jaką poniosła, w jak najszybszym terminie.
Wobec powyższego, Sąd w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Okoliczności sprawy uzasadniały też, w ocenie Sądu, przyznanie Skarżącym sumy pieniężnej, o czym orzeczono w pkt 4. wyroku. Podstawę prawną stanowił art. 149 § 2 p.p.s.a., w myśl którego sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy.
Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie okres bezczynności organu jest zawiniony przez organ oraz że ze względu na jej przedmiot organ zobowiązany był do szczególnej staranności w jej jak najszybszym rozstrzygnięciu. Zasadne jest zrekompensowanie Skarżącym negatywnych skutków finansowych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., I OSK 1322/19).
W ocenie Sądu, wnioskowana suma pieniężna w wysokości 3.000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu i zrekompensuje negatywne skutki związane z naruszeniem prawa Skarżących do rozpoznania sprawy w terminie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), zaliczając do nich wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł).
Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.