Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Gd 33/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę R. S. na bezczynność Prezesa Sądu. W wyroku nie orzeczono o kosztach postępowania.
W skardze zawarty był wniosek R. S. o zwrot poniesionych kosztów, oznaczonych jako koszty sporządzenia skargi (50 zł) oraz koszty korespondencji (ilość wysłanej korespondencji x 1,40 zł).
Postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2015 r. R. S. przyznano na jego wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia radcy prawnego z urzędu.
Odpis wydanego w sprawie wyroku doręczono skarżącemu w dniu 28 lipca 2015 r.
Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o uzupełnienie wyroku poprzez rozstrzygnięcie o zwrocie poniesionych kosztów, powołując się na wniosek zawarty w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisu ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204.
W niniejszej sprawie zapadł wyrok uwzględniający skargę R. S., a zatem Sąd powinien był rozstrzygnąć o żądanych przez skarżącego kosztach postępowania, niezależnie od tego, w jakim zakresie i czy w ogóle wniosek taki jest zasadny. Z tej przyczyny oraz wobec tego, że wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku złożony został w ustawowym terminie, zachodzi konieczność uzupełnienia wskazanego wyroku, wymagana również w sytuacji, gdyby rozstrzygnięcie kwestii zwrotu kosztów postępowania miało charakter negatywny.
Odnosząc się zatem merytorycznie do wniosku o zwrot kosztów postępowania zawartego w skardze, wyjaśnić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje ogólna zasada, według której to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.).
Wyjątkiem od tej zasady jest art. 200 p.p.s.a., przewidujący, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W niniejszej sprawie skarżący był zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, nie mógłby zatem skutecznie domagać się ich zwrotu skoro ich nie poniósł. Natomiast koszty sporządzenia skargi określone na kwotę 50 zł oraz koszty wysłanej korespondencji (ilość x 1,40 zł) nie mogą być zdaniem Sądu uwzględnione, jako że nie zostały uznane przez ustawodawcę za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście.
Na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.
Oznacza to, że przepis art. 200 p.p.s.a. przewidujący odstępstwo od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę na rzecz zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, nie przewiduje odpowiedzialności za wszystkie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, lecz wyłącznie za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Przy tym jednak pojęcie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie może być interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 p.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., w których została przedstawiona definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 935/13, LEX nr 1531902).
Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się zatem koszty przygotowawcze przed wniesieniem sprawy do sądu, nazwane w niniejszym przypadku kosztem sporządzenia skargi ani też koszty korespondencji do sądu. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że skarżący przebywa w zakładzie karnym.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1490/09 (LEX nr 74373) katalog niezbędnych kosztów postępowania wskazany w art. 205 p.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący. W tej sytuacji, wykraczające poza zakres tego katalogu koszty związane z prowadzeniem korespondencji oraz opłaty ponoszone przez stronę przy uiszczaniu wpisów sądowych, nie mogły podlegać zasądzeniu czy też zwrotowi na rzecz skarżących.
Wniosek nieobejmujący dopuszczonych przez ustawodawcę kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie mógł więc zostać uwzględniony w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r. Tym samym postanowienie o uzupełnienie wyroku zawiera rozstrzygnięcie negatywne odnośnie do wniosku o zwrot kosztów postępowania zawartego w skardze.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w postanowieniu na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 oraz art. 157 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.