Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 czerwca 2026 r. B. F. (dalej "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie podjęcia działań w trybie nadzoru.
W uzasadnieniu ww. pisma skarżąca wyjaśniła, że Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego F. w T. wypowiedział jej umowę dzierżawy działki nr [...]. Następnie skarżąca wniosła skargi o nadzór do Okręgowej Komisji Rewizyjnej, do Krajowego Zarządu i Krajowej Komisji Rewizyjnej, a także do Komisji Rewizyjnej ROD F., jednak nie otrzymała odpowiedzi żadnej z ww. komisji. Wobec powyższego skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego w trybie nadzoru nad wskazanymi powyżej komisjami rewizyjnymi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy lub jej oddalenie jako bezzasadnej. Na poparcie swojego stanowiska organ przedstawił stosowną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje również kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego paragrafu. Chodzi tu o bezczynność organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W przypadku skarg na bezczynność organów kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ogranicza się do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotowa sprawa dotyczy skargi na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie podjęcia działań w trybie nadzoru nad Krajową Komisją Rewizyjną i Okręgową Komisją Rewizyjną Okręgu [...] Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w W. W tym miejscu należy wskazać, że zakres działania oraz zasady funkcjonowania wojewody regulują przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 428). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy wojewoda jest organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i ich związków pod względem legalności, z zastrzeżeniem ust.
2. Z kolei z art. 3 ust. 2 ustawy wynika, że wojewoda kontroluje pod względem legalności, gospodarności i rzetelności wykonywanie przez organy samorządu terytorialnego zadań z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez nie na podstawie ustawy lub porozumienia z organami administracji rządowej. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy wojewoda nadzoruje wykorzystanie zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w województwie.
Doprecyzowaniem art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy jest jej art. 12, zgodnie z którym wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że pojęcie organów administracji zostało usystematyzowane w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej: "k.p.a."). Organy wymienione w art. 1 pkt 1 k.p.a. określa się mianem organów administracji w znaczeniu ustrojowym, natomiast inne organy państwowe i podmioty gdy są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych pkt 1 powołanego przepisu, określa się mianem organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym. W art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. wymieniono podmioty, zaliczane do organów administracji publicznej. Są nimi: ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej) oraz organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).
Podkreślić należy, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akt lub czynność, która jest wyrazem władczego działania organu administracji w stosunku do podmiotów pozostających na zewnątrz administracji publicznej. Wydany akt lub podjęta czynność musi zatem stanowić akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Dotyczy to również bezczynności organu administracji w wydaniu takiego aktu lub podjęcia takiej czynności.
Polski Związek Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w W. nie jest natomiast organem administracji publicznej ani innym podmiotem, który z mocy przepisów szczególnych byłby uprawniony do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalności publicznej". W aktualnym stanie prawnym w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ((t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 – dalej "u.r.o.d."), jak również w innych aktach prawnych, nie istnieje żaden przepis, z którego miałoby wynikać, że stowarzyszenie ogrodowe należy do kategorii podmiotów mogących prowadzić postępowanie administracyjne.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.o.d. Polski Związek Działkowców, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. poz. 1419, z 2006 r. poz. 1600, z 2008 r. poz. 1237 i 1475 oraz z 2012 r. poz. 837), staje się stowarzyszeniem ogrodowym w rozumieniu niniejszej ustawy i zachowuje osobowość prawną. W myśl art. 2 pkt 6 powołanej wyżej ustawy stowarzyszenie ogrodowe to stowarzyszenie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2020 r. poz. 2261) powołane wyłącznie w celu zakładania i prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych.
Z powyższego wynika, że Polski Związek Działkowców jako ogólnopolskie stowarzyszenie ogrodowe powołane do zakładania i prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych oraz reprezentacji obrony interesów swoich członków, nie jest organem administracji publicznej, którego działalność podlegałaby kontroli sądów administracyjnych. Tym samym organem administracji publicznej nie są również organy Polskiego Związku Działkowców ustanowione do realizacji jego ustawowych i statutowych zadań.
Reasumując, skoro Polski Związek Działkowców nie jest organem administracji publicznej, to tym bardziej nie mieści się on w katalogu podmiotów podlegających nadzorowi wojewody.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.