Uzasadnienie
Pismem z 3 czerwca 2026 r. K. S.(dalej: skarżąca) złożyła skargę na bezczynność oraz przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy (dalej: "ZUS", "organ") w zakresie wypłaty świadczenia z programu "[... ]" i wniosła o przyznanie jej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2026 r., poz. 143 ze zm, dalej: "ppsa"). Uzasadniając wniesioną skargę wskazała, że organ permanentnie i uporczywie pozostaje w zwłoce z wypłatą świadczeń w terminie, pomimo chwilowego przyśpieszenia w marcu i kwietniu na skutek wniesionego przez nią ponaglenia. W związku z tym skarżąca, jak wskazała, musiała się zadłużyć i popadła w kłopoty finansowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, że dokumenty rozliczeniowe skarżącej wymagają wyjaśnienia. Przy czym, w przypadku braku możliwości miesięcznej automatycznej weryfikacji warunku aktywności zawodowej postępowanie zostaje wznowione do "obsługi ręcznej" i dopiero po zakończeniu weryfikacji wskazanych warunków możliwa jest kontynuacja wypłaty świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt.3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt.4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego (pkt.4a); opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii (pkt.4b); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt.5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt.6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt.7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt.8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt.9).
Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Powołane przepisy dopuszczają zatem wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłość organów tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w przywołanym wyżej art. 3 § 2 ppsa.
Uwzględniając więc przedmiot wniesionej skargi odnoszący się do kwestii dokonywania terminowych wypłat świadczenia "[...]" przez ZUS, należy wyjaśnić po pierwsze, że świadczenie to przyznane zostało skarżącej decyzją ZUS z dnia 14 grudnia 2025 r. nr [...] – znajdującą się w aktach sprawy. Podkreślić należy jednak, że sama wypłata przyznanego skarżącej świadczenia jest czynnością faktyczną, nie następuje bowiem w formie decyzji administracyjnej albo postanowienia. Inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa musi dotyczyć określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa. Wypłata świadczenia następuje jako konsekwencja uprzedniego uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia. Organ przez czynność tą nie ustala jednak, ani nie stwierdza uprawnień bądź też obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa – co w konsekwencji oznacza, że wypłata świadczenia "[...]" jako czynność materialno-techniczna nie mieści się w zakresie kontroli sądowoadministracyjnej.
Analiza skargi prowadzi więc do stwierdzenia, że jest ona niedopuszczalna, z uwagi na to że przedmiot zaskarżenia nie mieści się w zakresie przedmiotowym powołanego wcześniej art. 3 § 2 i 2a ppsa. Skarga została wniesiona w sprawie znajdującej się poza kognicją sądu administracyjnego, zatem podlega ona odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa., orzekł jak w sentencji postanowienia.