Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 stycznia 2026 r. Z. S. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność i przewlekłe powadzenie postepowania przez Starostę Toruńskiego (dalej: "Starosta", "organ").
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w IV kwartale 2026 r. (winno być 2025 r. – przypisek Sądu). Pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. organ wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 19 stycznia 2026 r., który nie został dotrzymany. W dniu 26 stycznia 2026 r. skarżący został jedynie telefonicznie poinformowany o rzekomym wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 26 lutego 2026 r. Informacja ta nie została potwierdzona żadnym pismem i nie stanowi skutecznego zawiadomienia w trybie art. 36 § 1 k.p.a.
Końcowo skarżący oświadczył, że do dnia wniesienia niniejszej skargi sprawa nie została załatwiona, a organ nie dokonał skutecznego przedłużenia terminu. Od dnia 20 stycznia 2026 r. organ pozostaje w stanie bezczynności, a sposób prowadzenia postępowania nosi znamiona przewlekłości.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że ze względu na skomplikowany charakter sprawy, która wymaga szczegółowej analizy prawnej i merytorycznej zabranych materiałów i uwag złożonych przez strony postępowania, zawiadomieniem z dnia 28 stycznia 2026 r. poinformowano strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 27 lutego 2026 r.
Ponadto organ wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący wyraził wątpliwość co do prawidłowości wykonania pomiarów ilości wydobytej kopaliny oraz przedstawił sprawozdanie techniczne z wykonania pomiaru geodezyjnego objętości ziemi, wykonane na zlecenie skarżącego na terenie działki nr [...] w m. K. przez geodetę K. W.. Jednocześnie w trakcie prowadzonego postępowania do Starosty wpłynął protokół z kontroli przeprowadzonej na terenie likwidowanego zakładu górniczego K. przeprowadzonej przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku, który również wymagał weryfikacji pod względem informacji zawartych w protokole i porównania ich z danymi zawartymi w opracowanej dokumentacji geologicznej. Dopiero w dniu 21 stycznia 2026 r. do Starosty wpłynęło poprawione opracowania pt. Dodatek nr I do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego - piasku "K. ", które było konieczne z uwagi na brakujące dane w pierwotnie złożonej dokumentacji.
W związku z powyższymi okolicznościami Starosta mając na uwadze konieczność weryfikacji poprawności złożonej dokumentacji z wymaganiami ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów (Dz. U. poz. 987) stwierdził, że konieczne było ponowne przedłużenie postępowania. Ponadto weryfikacji wymagały również dokumentacje złożone przez skarżącego i Okręgowy Urząd Górniczy w Gdańsku.
Końcowo organ wskazał, że ww. postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia 20 lutego 2026 r., znak: OS.6528.4.2025.DS zatwierdzającej "Dodatek nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego piasku "[...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Instytucję ponaglenia normuje z kolei ustawodawca w przepisie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. – dalej "k.p.a.") na mocy którego stronie służy prawo do jego wniesienia m.in. wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), a także gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie zaś do dyspozycji art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że warunkiem skutecznego wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest wyczerpanie środków zaskarżenia poprzez złożenie uprzednio przez stronę skarżącą ponaglenia do organu wyższego stopnia. Przy czym zaakcentowania wymaga, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i ponaglenia podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy.
Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (por. postanowienia: NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21; z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1530/23, WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 190/23; WSA w Łodzi z dnia 24 maja 2023 r., syn. akt III SAB/Łd 49/23; WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 5/23, WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 30/25).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący w tym samym dniu tj. 28 stycznia 2026 r. nadał za pośrednictwem operatora pocztowego skargę do tut. Sądu oraz ponaglenie do SKO w Toruniu. W ocenie Sądu, fakt wniesienia obu pism tego samego dnia nie pozwala na uznanie, że wniesienie skargi zostało skutecznie poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia wobec czego skarga jako niedopuszczalna (przedwczesna) podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji postanowienia).